{"id":605240,"date":"2026-04-19T13:02:41","date_gmt":"2026-04-19T11:02:41","guid":{"rendered":"https:\/\/kohenavocats.com\/jurisprudences\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\/"},"modified":"2026-04-19T13:02:41","modified_gmt":"2026-04-19T11:02:41","slug":"ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile","status":"publish","type":"kji_decision","link":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\/","title":{"rendered":"Ordinanza n. 1900 du 18\/01\/2024 &#8211; Sezioni Unite \/ Civile"},"content":{"rendered":"<div class=\"kji-decision\">\n<div class=\"kji-full-text\">\n<p>Oggetto<\/p>\n<p>Impresa &#8211; Famiglia &#8211; Impresa familiare &#8211; Art. 230 bis, comma 3, c.c. &#8211; Convivenza di fatto di accertata stabilit\u00e0 \u2013 Applicabilit\u00e0 &#8211; Questione di legittimit\u00e0 costituzionale.<\/p>\n<p>Presidente: P. D\u2019Ascola<\/p>\n<p> Relatore: C. Marotta<\/p>\n<p> L\u2019esito in sintesi<br \/>\n Le Sezioni Unite Civili, pronunciando su questione di massima di particolare importanza (rimessa dalla Sezione Lavoro con l\u2019ordinanza interlocutoria n. 2121 del 24 gennaio 2023), hanno dichiarato rilevante e non manifestamente infondata \u2013 in riferimento agli artt. 2, 3, 4, 35 e 36 Cost., all\u2019art. 9 della Carta dei diritti fondamentali dell\u2019Unione europea ed all\u2019art. 117, comma 1, Cost., in riferimento agli artt. 8 e 12 della Convenzione europea dei diritti dell\u2019uomo \u2013 la questione di legittimit\u00e0 costituzionale dell\u2019art. 230 bis c.c., norma che, al primo comma, dispone che \u00abil familiare che presta in modo continuativo la sua attivit\u00e0 di lavoro nella famiglia o nell\u2019impresa familiare ha diritto al mantenimento secondo la condizione patrimoniale della famiglia e partecipa agli utili dell\u2019impresa familiare ed ai beni acquistati con essi nonch\u00e9 agli incrementi dell\u2019azienda, anche in ordine all\u2019avviamento, in proporzione alla quantit\u00e0 e alla qualit\u00e0 del lavoro prestato\u00bb e, al terzo comma, indica che \u00abai fini della disposizione di cui al primo comma si intende come familiare il coniuge, i parenti entro il terzo grado, gli affini entro il secondo; per impresa familiare quella cui collaborano il coniuge, i parenti entro il terzo grado, gli affini entro il secondo\u00bb, ma non include nel novero dei familiari il convivente more uxorio.<\/p>\n<p>Muovendo dalla preliminare considerazione riguardante l\u2019inapplicabilit\u00e0 ratione temporis dell\u2019art. 230 ter c.c. (introdotto dall\u2019art. 1, comma 46, l. n. 76 del 2016), peraltro insuscettibile di applicazione o di interpretazione retroattiva, il dubbio di legittimit\u00e0 costituzionale concerne la potenziale irragionevolezza del trattamento differenziato del lavoro prestato nell\u2019impresa dal convivente rispetto a quello del familiare, che non pu\u00f2 essere superato dalla S.C. mediante un\u2019interpretazione estensiva \u2013 e conforme alla Costituzione, alla Carta dei diritti fondamentali dell\u2019Unione europea e ai princip\u00ee enunciati dalla Corte EDU \u2013 dell\u2019art. 230 bis c.c. in ragione dell\u2019insuperabile testo della disposizione e dei rischi di distonia del sistema ingenerati da una siffatta lettura.<\/p>\n<\/div>\n<hr class=\"kji-sep\" \/>\n<p class=\"kji-source-links\"><strong>Sources officielles :<\/strong> <a class=\"kji-source-link\" href=\"https:\/\/www.cortedicassazione.it\/it\/civile_dettaglio.page?contentId=SZC29830\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">consulter la page source<\/a> &middot; <a class=\"kji-pdf-link\" href=\"https:\/\/www.cortedicassazione.it\/resources\/cms\/documents\/1900_01_2024_civ_oscuramento_noindex.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">PDF officiel<\/a><\/p>\n<p class=\"kji-license-note\"><em>Corte Suprema di Cassazione, note legali verifiees live le 2026-04-12 : reproduction avec mention de source autorisee, mais utilisation commerciale des contenus expressement interdite. Source active en metadata_only uniquement.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oggetto Impresa &#8211; Famiglia &#8211; Impresa familiare &#8211; Art. 230 bis, comma 3, c.c. &#8211; Convivenza di fatto di accertata stabilit\u00e0 \u2013 Applicabilit\u00e0 &#8211; Questione di legittimit\u00e0 costituzionale. Presidente: P. D\u2019Ascola Relatore: C. Marotta L\u2019esito in sintesi Le Sezioni Unite Civili, pronunciando su questione di massima di particolare importanza (rimessa dalla Sezione Lavoro con l\u2019ordinanza interlocutoria n. 2121 del 24&#8230;<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","meta":{"_crdt_document":""},"kji_country":[7681],"kji_court":[7682],"kji_chamber":[8270],"kji_year":[8677],"kji_subject":[7724],"kji_keyword":[7727,7690,7725,8272,8273],"kji_language":[7685],"class_list":["post-605240","kji_decision","type-kji_decision","status-publish","hentry","kji_country-italie","kji_court-corte-suprema-di-cassazione","kji_chamber-sezioni-unite","kji_year-8677","kji_subject-civil","kji_keyword-civile","kji_keyword-oggetto","kji_keyword-ordinanza","kji_keyword-sezioni","kji_keyword-unite","kji_language-italien"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.5 (Yoast SEO v27.5) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Ordinanza n. 1900 du 18\/01\/2024 - Sezioni Unite \/ Civile - Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat en droit p\u00e9nal \u00e0 Paris<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"zh_CN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ordinanza n. 1900 du 18\/01\/2024 - Sezioni Unite \/ Civile\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Oggetto Impresa - Famiglia - Impresa familiare - Art. 230 bis, comma 3, c.c. - Convivenza di fatto di accertata stabilit\u00e0 \u2013 Applicabilit\u00e0 - Questione di legittimit\u00e0 costituzionale. Presidente: P. D\u2019Ascola Relatore: C. Marotta L\u2019esito in sintesi Le Sezioni Unite Civili, pronunciando su questione di massima di particolare importanza (rimessa dalla Sezione Lavoro con l\u2019ordinanza interlocutoria n. 2121 del 24...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat en droit p\u00e9nal \u00e0 Paris\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u9884\u8ba1\u9605\u8bfb\u65f6\u95f4\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 \u5206\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/jurisprudences\\\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/jurisprudences\\\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\\\/\",\"name\":\"Ordinanza n. 1900 du 18\\\/01\\\/2024 - Sezioni Unite \\\/ Civile - Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat en droit p\u00e9nal \u00e0 Paris\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-04-19T11:02:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/jurisprudences\\\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"zh-Hans\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/jurisprudences\\\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/jurisprudences\\\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jurisprudences\",\"item\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/jurisprudences\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Ordinanza n. 1900 du 18\\\/01\\\/2024 &#8211; Sezioni Unite \\\/ Civile\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/\",\"name\":\"Kohen Avocats\",\"description\":\"Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat p\u00e9naliste \u00e0 Paris, intervient exclusivement en droit p\u00e9nal pour la d\u00e9fense des particuliers, notamment en mati\u00e8re d\u2019accusations de viol. Il assure un accompagnement rigoureux d\u00e8s la garde \u00e0 vue jusqu\u2019\u00e0 la Cour d\u2019assises, veillant au strict respect des garanties proc\u00e9durales.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"zh-Hans\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/#organization\",\"name\":\"Kohen Avocats\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"zh-Hans\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/Logo-2-1.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/Logo-2-1.webp\",\"width\":2114,\"height\":1253,\"caption\":\"Kohen Avocats\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ordinanza n. 1900 du 18\/01\/2024 - Sezioni Unite \/ Civile - Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat en droit p\u00e9nal \u00e0 Paris","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\/","og_locale":"zh_CN","og_type":"article","og_title":"Ordinanza n. 1900 du 18\/01\/2024 - Sezioni Unite \/ Civile","og_description":"Oggetto Impresa - Famiglia - Impresa familiare - Art. 230 bis, comma 3, c.c. - Convivenza di fatto di accertata stabilit\u00e0 \u2013 Applicabilit\u00e0 - Questione di legittimit\u00e0 costituzionale. Presidente: P. D\u2019Ascola Relatore: C. Marotta L\u2019esito in sintesi Le Sezioni Unite Civili, pronunciando su questione di massima di particolare importanza (rimessa dalla Sezione Lavoro con l\u2019ordinanza interlocutoria n. 2121 del 24...","og_url":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\/","og_site_name":"Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat en droit p\u00e9nal \u00e0 Paris","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u9884\u8ba1\u9605\u8bfb\u65f6\u95f4":"2 \u5206"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\/","url":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\/","name":"Ordinanza n. 1900 du 18\/01\/2024 - Sezioni Unite \/ Civile - Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat en droit p\u00e9nal \u00e0 Paris","isPartOf":{"@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/#website"},"datePublished":"2026-04-19T11:02:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\/#breadcrumb"},"inLanguage":"zh-Hans","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/ordinanza-n-1900-du-18-01-2024-sezioni-unite-civile\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jurisprudences","item":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Ordinanza n. 1900 du 18\/01\/2024 &#8211; Sezioni Unite \/ Civile"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/#website","url":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/","name":"Kohen Avocats","description":"Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat p\u00e9naliste \u00e0 Paris, intervient exclusivement en droit p\u00e9nal pour la d\u00e9fense des particuliers, notamment en mati\u00e8re d\u2019accusations de viol. Il assure un accompagnement rigoureux d\u00e8s la garde \u00e0 vue jusqu\u2019\u00e0 la Cour d\u2019assises, veillant au strict respect des garanties proc\u00e9durales.","publisher":{"@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"zh-Hans"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/#organization","name":"Kohen Avocats","url":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"zh-Hans","@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/kohenavocats.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Logo-2-1.webp","contentUrl":"https:\/\/kohenavocats.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Logo-2-1.webp","width":2114,"height":1253,"caption":"Kohen Avocats"},"image":{"@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"jetpack_likes_enabled":false,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_decision\/605240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_decision"}],"about":[{"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kji_decision"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=605240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kji_country","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_country?post=605240"},{"taxonomy":"kji_court","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_court?post=605240"},{"taxonomy":"kji_chamber","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_chamber?post=605240"},{"taxonomy":"kji_year","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_year?post=605240"},{"taxonomy":"kji_subject","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_subject?post=605240"},{"taxonomy":"kji_keyword","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_keyword?post=605240"},{"taxonomy":"kji_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_language?post=605240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}