{"id":615015,"date":"2026-04-20T02:39:17","date_gmt":"2026-04-20T00:39:17","guid":{"rendered":"https:\/\/kohenavocats.com\/jurisprudences\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\/"},"modified":"2026-04-20T02:39:17","modified_gmt":"2026-04-20T00:39:17","slug":"sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile","status":"publish","type":"kji_decision","link":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\/","title":{"rendered":"Sentenza n. 22048 du 24\/07\/2023 &#8211; Sezioni Unite \/ Civile"},"content":{"rendered":"<div class=\"kji-decision\">\n<div class=\"kji-full-text\">\n<p>Oggetto<\/p>\n<p>MINORI &#8211; Diniego di assenso al rilascio di passaporto a genitore avente prole minore &#8211; Decreto di autorizzazione del giudice tutelare &#8211; Reclamo &#8211; Decreto del tribunale &#8211; Ricorso per cassazione ex art. 111 Cost. &#8211; Ammissibilit\u00e0 &#8211; Fondamento.<\/p>\n<p>Presidente: G. Raimondi<\/p>\n<p> Relatore: F. Terrusi<\/p>\n<p> L\u2019esito in sintesi<br \/>\n Le Sezioni Unite Civili \u2013 decidendo una questione di massima di particolare importanza \u2013 hanno affermato che:<\/p>\n<p>&#8211; sia il giudice tutelare, sia il tribunale (in sede di successivo reclamo), possono autorizzare o negare il rilascio del passaporto al genitore di prole minore valutando e decidendo se la limitazione del diritto alla libert\u00e0 di circolazione del genitore suddetto sia necessaria in ragione della preminente salvaguardia dei diritti dei minori e, dunque, allo scopo di evitare che il genitore, espatriando, si sottragga ai propri doveri verso i figli;<\/p>\n<p>&#8211; la statuizione relativa a tale autorizzazione implica una decisione su diritti contrapposti;<\/p>\n<p>&#8211; la qualificazione del decreto che decide sul reclamo relativamente al rilascio del passaporto nei confronti di genitore di prole minore non \u00e8 (e non pu\u00f2 essere) quella di un semplice provvedimento di volontaria giurisdizione, perch\u00e9 non riguarda la semplice cura degli interessi in gioco, ma la definizione di un conflitto intersoggettivo nel profilo che inerisce alla tutela del diritto del minore a ricevere dai genitori l\u2019adempimento degli obblighi di mantenimento, istruzione, educazione e assistenza anche morale (art. 147 c.c.) in contrapposizione col diritto del genitore di munirsi del titolo che gli consenta di esercitare la libert\u00e0 garantita (salvi gli obblighi di legge) dall\u2019art. 16 Cost.;<\/p>\n<p>&#8211; ne deriva che il procedimento oppositorio del reclamo ha natura sostanzialmente contenziosa, anche se \u00e8 disciplinato secondo il pi\u00f9 duttile e sollecito modello del rito camerale: conseguentemente, il decreto finale ha valenza decisoria (insita nella natura del procedimento) e un ambito evidente di definitivit\u00e0 (perch\u00e9, in caso di rilascio dell\u2019autorizzazione seguita dall\u2019espatrio, il provvedimento \u2013 adottato o confermato in sede di reclamo \u2013 ha raggiunto anche il suo fine pratico ed \u00e8 definitivo, non essendo altrimenti impugnabile, n\u00e9 destinato a essere assorbito in un provvedimento distinto a sua volta impugnabile, sostanzialmente formando un giudicato allo stato degli atti);<\/p>\n<p>&#8211; la decisoriet\u00e0 e la definitivit\u00e0 del decreto (nei significati sopra indicati) legittimano l\u2019assoggettamento del decreto al ricorso straordinario per cassazione ex art. 111, comma 7, Cost.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<\/div>\n<hr class=\"kji-sep\" \/>\n<p class=\"kji-source-links\"><strong>Sources officielles :<\/strong> <a class=\"kji-source-link\" href=\"https:\/\/www.cortedicassazione.it\/it\/civile_dettaglio.page?contentId=SZC6839\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">consulter la page source<\/a> &middot; <a class=\"kji-pdf-link\" href=\"https:\/\/www.cortedicassazione.it\/resources\/cms\/documents\/22048_07_2023_civ_oscuramento_noindex.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">PDF officiel<\/a><\/p>\n<p class=\"kji-license-note\"><em>Corte Suprema di Cassazione, note legali verifiees live le 2026-04-12 : reproduction avec mention de source autorisee, mais utilisation commerciale des contenus expressement interdite. Source active en metadata_only uniquement.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oggetto MINORI &#8211; Diniego di assenso al rilascio di passaporto a genitore avente prole minore &#8211; Decreto di autorizzazione del giudice tutelare &#8211; Reclamo &#8211; Decreto del tribunale &#8211; Ricorso per cassazione ex art. 111 Cost. &#8211; Ammissibilit\u00e0 &#8211; Fondamento. Presidente: G. Raimondi Relatore: F. Terrusi L\u2019esito in sintesi Le Sezioni Unite Civili \u2013 decidendo una questione di massima di&#8230;<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","meta":{"_crdt_document":""},"kji_country":[7681],"kji_court":[7682],"kji_chamber":[8270],"kji_year":[24566],"kji_subject":[7724],"kji_keyword":[7727,7690,7686,8272,8273],"kji_language":[7685],"class_list":["post-615015","kji_decision","type-kji_decision","status-publish","hentry","kji_country-italie","kji_court-corte-suprema-di-cassazione","kji_chamber-sezioni-unite","kji_year-24566","kji_subject-civil","kji_keyword-civile","kji_keyword-oggetto","kji_keyword-sentenza","kji_keyword-sezioni","kji_keyword-unite","kji_language-italien"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.4 (Yoast SEO v27.4) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Sentenza n. 22048 du 24\/07\/2023 - Sezioni Unite \/ Civile - Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat en droit p\u00e9nal \u00e0 Paris<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"zh_CN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sentenza n. 22048 du 24\/07\/2023 - Sezioni Unite \/ Civile\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Oggetto MINORI - Diniego di assenso al rilascio di passaporto a genitore avente prole minore - Decreto di autorizzazione del giudice tutelare - Reclamo - Decreto del tribunale - Ricorso per cassazione ex art. 111 Cost. - Ammissibilit\u00e0 - Fondamento. Presidente: G. Raimondi Relatore: F. Terrusi L\u2019esito in sintesi Le Sezioni Unite Civili \u2013 decidendo una questione di massima di...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat en droit p\u00e9nal \u00e0 Paris\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u9884\u8ba1\u9605\u8bfb\u65f6\u95f4\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 \u5206\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/jurisprudences\\\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/jurisprudences\\\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\\\/\",\"name\":\"Sentenza n. 22048 du 24\\\/07\\\/2023 - Sezioni Unite \\\/ Civile - Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat en droit p\u00e9nal \u00e0 Paris\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-04-20T00:39:17+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/jurisprudences\\\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"zh-Hans\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/jurisprudences\\\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/jurisprudences\\\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jurisprudences\",\"item\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/jurisprudences\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Sentenza n. 22048 du 24\\\/07\\\/2023 &#8211; Sezioni Unite \\\/ Civile\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/\",\"name\":\"Kohen Avocats\",\"description\":\"Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat p\u00e9naliste \u00e0 Paris, intervient exclusivement en droit p\u00e9nal pour la d\u00e9fense des particuliers, notamment en mati\u00e8re d\u2019accusations de viol. Il assure un accompagnement rigoureux d\u00e8s la garde \u00e0 vue jusqu\u2019\u00e0 la Cour d\u2019assises, veillant au strict respect des garanties proc\u00e9durales.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"zh-Hans\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/#organization\",\"name\":\"Kohen Avocats\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"zh-Hans\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/Logo-2-1.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/Logo-2-1.webp\",\"width\":2114,\"height\":1253,\"caption\":\"Kohen Avocats\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kohenavocats.com\\\/zh-hans\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sentenza n. 22048 du 24\/07\/2023 - Sezioni Unite \/ Civile - Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat en droit p\u00e9nal \u00e0 Paris","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\/","og_locale":"zh_CN","og_type":"article","og_title":"Sentenza n. 22048 du 24\/07\/2023 - Sezioni Unite \/ Civile","og_description":"Oggetto MINORI - Diniego di assenso al rilascio di passaporto a genitore avente prole minore - Decreto di autorizzazione del giudice tutelare - Reclamo - Decreto del tribunale - Ricorso per cassazione ex art. 111 Cost. - Ammissibilit\u00e0 - Fondamento. Presidente: G. Raimondi Relatore: F. Terrusi L\u2019esito in sintesi Le Sezioni Unite Civili \u2013 decidendo una questione di massima di...","og_url":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\/","og_site_name":"Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat en droit p\u00e9nal \u00e0 Paris","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u9884\u8ba1\u9605\u8bfb\u65f6\u95f4":"2 \u5206"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\/","url":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\/","name":"Sentenza n. 22048 du 24\/07\/2023 - Sezioni Unite \/ Civile - Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat en droit p\u00e9nal \u00e0 Paris","isPartOf":{"@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/#website"},"datePublished":"2026-04-20T00:39:17+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\/#breadcrumb"},"inLanguage":"zh-Hans","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/sentenza-n-22048-du-24-07-2023-sezioni-unite-civile\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jurisprudences","item":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/jurisprudences\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Sentenza n. 22048 du 24\/07\/2023 &#8211; Sezioni Unite \/ Civile"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/#website","url":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/","name":"Kohen Avocats","description":"Ma\u00eetre Hassan Kohen, avocat p\u00e9naliste \u00e0 Paris, intervient exclusivement en droit p\u00e9nal pour la d\u00e9fense des particuliers, notamment en mati\u00e8re d\u2019accusations de viol. Il assure un accompagnement rigoureux d\u00e8s la garde \u00e0 vue jusqu\u2019\u00e0 la Cour d\u2019assises, veillant au strict respect des garanties proc\u00e9durales.","publisher":{"@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"zh-Hans"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/#organization","name":"Kohen Avocats","url":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"zh-Hans","@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/kohenavocats.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Logo-2-1.webp","contentUrl":"https:\/\/kohenavocats.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Logo-2-1.webp","width":2114,"height":1253,"caption":"Kohen Avocats"},"image":{"@id":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"jetpack_likes_enabled":false,"jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_decision\/615015","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_decision"}],"about":[{"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kji_decision"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=615015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kji_country","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_country?post=615015"},{"taxonomy":"kji_court","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_court?post=615015"},{"taxonomy":"kji_chamber","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_chamber?post=615015"},{"taxonomy":"kji_year","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_year?post=615015"},{"taxonomy":"kji_subject","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_subject?post=615015"},{"taxonomy":"kji_keyword","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_keyword?post=615015"},{"taxonomy":"kji_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/kohenavocats.com\/zh-hans\/wp-json\/wp\/v2\/kji_language?post=615015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}