Kohen Avocats — İş hukuku
Paris’te işten çıkarma tazminatı ve sulh sözleşmesi: avukat
Karşılıklı anlaşmayla fesih (rupture conventionnelle) önerildi, işten çıkarma bildirimi aldınız, imzalanacak bir sulh sözleşmesi (transaction) var ya da ayrılığınızı hazırlıyorsunuz: Av. Hassan Kohen belgelerinizi inceler; işten çıkarma tazminatı dahil olmak üzere ileri sürülebilecek talepleri, bunların kazanma ihtimallerini ve risklerini 24 çalışma saati içinde yazılı olarak bildirir. Avukatın yazılı analizi: 80 € KDV dahil.
İmzalanacak bir teklif mi var, yoksa süre mi işliyor? Önce tazminatınızı tahmin edin, ardından ilgili belgeleri ve tarihleri hukuk bürosuna iletin.
Ayrılık, sulh sözleşmesi ve tazminat · Paris
Dosyanızı inceletin
İşçi ya da işveren olarak teklifi, karşılıklı fesih veya sulh sözleşmesi taslağını, fesih belgelerini ve yazışmaları gönderin. 24 çalışma saati içinde yazılı yanıt.
Belgelere göre
Alınan teklif, sözleşme
veya mektup
Soru tablosu
Kısa bir soru dizisiyle ilk tahmin.
Karşılıklı anlaşmayla fesih önerildi, ayrılık pazarlığı yapılacak, savunmaya davet edildiniz ya da işten çıkarma bildirimi aldınız: özel hukuka tabi belirsiz süreli sözleşmelerde (CDI) tablo, yasal asgari tazminatı ve işten çıkarmada hâkimin uyguladığı tazminat skalasının alt ve üst sınırlarını tahmin eder. Bunlar yol gösterici referanslardır, garanti edilmiş bir tutar değildir. Yanıtlarınız tarayıcınızda kalır: hukuk bürosuna hiçbir şey gönderilmez.
Kohen Avocats, Paris 16. bölge
Sulh sözleşmenizi pazarlık etmek ve anlamak
Sulh sözleşmesi ve fesih tazminatları · Paris
Paris’te sulh sözleşmesi avukatınız
- Paris Barosu
- İş hukuku
- İşçiler ve işverenler
- Müzakere ve uyuşmazlıklar
Bir sulh teklifi, onu doğuran uyuşmazlıkla birlikte incelenmelidir. Fransız Medeni Kanunu’nun (Code civil) 2044. maddesine göre sulh sözleşmesi (transaction), karşılıklı tavizlerle doğmuş bir uyuşmazlığı sona erdirir veya doğabilecek bir uyuşmazlığı önler. Hukuk bürosu tarafların taleplerini, mevcut belgeleri ve zaten ödenmesi gereken tutarları inceler. Protokolün neyi eklediğini, sizin nelerden vazgeçtiğinizden ayırır; ardından pazarlığı hazırlar veya önceden imzalanmış bir anlaşmayı analiz eder.
Çalışma; imza takvimini, tutarların miktarını ve niteliğini, kapsanan talepleri ve ödeme koşullarını ele alır. Genel bir madde, sulh sözleşmesiyle aynı konuya sahip bir davayı kapatabilir (Medeni Kanun madde 2052). Taahhütte bulunmadan önce taslağı, yazışmaları ve fesih belgelerini iletin. Hukuk bürosu; netleştirilecek maddeler, toplanacak belgeler ve gerekirse açılacak itiraz konusunda size tavsiyede bulunur.
Fransa avukatları rehberinde (CNB) resmî kayıtHukuk bürosu: 10 avenue du Colonel Bonnet, 75016 Paris
Teklifi analiz etmek
Önerilen tutarı talepler, yapılmış ödemeler ve belgelerle karşılaştırmak.
Anlaşmayı kaleme almak
Uyuşmazlığı, tavizleri, istisnaları ve ödeme tarihlerini belirlemek.
İtirazı incelemek
İmzaları, rızayı, maddelerin kapsamını ve protokolün yerine getirilmesini kontrol etmek.
Sulh sözleşmesinin çerçevesi
Karşılıklı tavizlere dayanan bir anlaşma
Sulh sözleşmesi bir uyuşmazlığı çözer. Doğabilecek bir uyuşmazlığı da önleyebilir : dolayısıyla önceden dava açılmış olması aranmaz (Medeni Kanun madde 2044).
Uyuşmazlık
tarafları neyin ayırdığını belirlemek
Tavizler
karşılıklı taahhütleri açıkça belirtmek
Rıza
imza koşullarını incelemek
Dilekçe
protokolü ve eklerini saklamak
Madde 2044
Anlaşmazlığı ve tavizleri açıklamak
Medeni Kanun madde 2044 karşılıklı tavizleri şart koşar ve yazılı şekil öngörür. Bir protokol, her tarafın taleplerinin ve neden vazgeçmeyi ya da neyi vermeyi kabul ettiğinin anlaşılmasını sağlamalıdır. Hukuk bürosu, önceden ödenmiş tutarları, tartışmalı alacakları ve önerilen ek tutarı ayırt eder. Basit bir tazminat listesi, tavizleri açıklamaya yetmez.
Madde 1128 ve 1130
Rızayı ve içeriği kontrol etmek
Rıza, sözleşme yapma ehliyeti ile hukuka uygun ve belirli bir içerik, sözleşmenin geçerliliği için gereklidir (Medeni Kanun madde 1128). Yanılma, hile veya cebir, imzayı belirlemişse ya da esaslı biçimde farklı koşullara yol açmışsa rızayı sakatlayabilir (Medeni Kanun madde 1130). Bu nedenle yazışmalar, taslağın sürümleri ve imzanın yapıldığı koşullar saklanmalıdır.
Madde 2048
Neyin çözüleceğini sınırlamak
2048 ve 2049. maddeler, özel veya genel ifadelerle belirtilen feragati sulh sözleşmesinin konusuna bağlar (Medeni Kanun). Başlangıç bölümü, taahhütler ve feragat maddesi birlikte okunmalıdır. Tek tek adı geçmeyen bir talep, genel bir maddenin dışında kalmak zorunda değildir.
İmzadan önce
Pazarlık etmek ve netleştirmek
Belgelere dayalı bir teklif
- Tartışılan kalemleri rakamla ifade etmek.
- Her tarafın taahhütlerini belirlemek.
- Ödemeyi ve istisnaları öngörmek.
İmzadan sonra
Anlaşmayı incelemek
Belgelere dayalı bir analiz
- Kapsanan talepleri yeniden okumak.
- İleri sürülen sakatlığı veya aykırılığı belgelemek.
- Davayı ve süresini belirlemek.
Hükümsüzlük ile ifa edilmeme ayrı iki sorundur : birincisi sözleşmenin geçerliliğiyle, ikincisi taahhütlere uyulmasıyla ilgilidir (Medeni Kanun madde 1178, Medeni Kanun madde 1217).
İmza zamanı
Sulh sözleşmesi doğru takvime uyar
Takvim, anlaşmanın konusuna bağlıdır. Sözleşmenin ifasına ilişkin bir sulh sözleşmesi, her zaman sözleşmenin sona ermesini gerektirmez : 16 Ekim 2019 tarihli karar, sulh sözleşmesinden sonra da sürdürülen bir sözleşmeyle ilgilidir (Cass. soc., 16 octobre 2019, n° 18-18.287).
İşten çıkarmadan sonra
Bildirimi kontrol etmek
Bir işten çıkarma konusunda sulh sözleşmesi yapabilmek için işçinin, nedenlerini bildiren mektubu almış olması gerekir. Fransız İş Kanunu’nun (Code du travail) L1232-6 maddesi, iadeli taahhütlü mektupla bildirim öngörür. 10 Ekim 2018 tarihli kararda Yargıtay (Cour de cassation), bu şekilde önceden bildirim yapılmadan akdedilen sulh sözleşmesini geçersiz saymış ve sözleşmeyi geçerli bulan istinaf kararını bozmuştur; mektubun elden teslimi yeterli olmamıştır (Cass. soc., 10 octobre 2018, n° 17-10.066). İş Kanunu L1231-4 maddesi, fesih kurallarından önceden feragat edilmesini yasaklar.
Karşılıklı anlaşmayla fesihten sonra
Onayı beklemek ve konuyu sınırlamak
Sulh sözleşmesi, idari onaydan (homologation) sonra yapılmalıdır. Yalnızca sözleşmenin ifasına ilişkin, fesih sözleşmesinde yer almayan hususlara dair bir uyuşmazlığı çözebilir. Feshin kendisine ilişkin bir uyuşmazlığı çözmek için kullanılamaz (Cass. soc., 25 mars 2015, n° 13-23.368 ; İş Kanunu madde L1237-11, İş Kanunu madde L1237-13, İş Kanunu madde L1237-14). Bu nedenle hukuk bürosu tarihler kadar konuyu da dikkatle inceler.
Tarihleri bir araya getirmek
İşten çıkarma mektubu ve tebliğ belgesi ya da fesih sözleşmesi ve onay.
Uyuşmazlığı tanımlamak
Her tarafın olaylarını, taleplerini ve delillerini belirlemek.
Kalemleri rakamlandırmak
Zaten ödenmesi gereken tutarları, tartışmalı talepleri ve öngörülen ödemeleri ayırmak.
Maddeleri yeniden okumak
Tavizleri, feragatlerin kapsamını ve ödeme usullerini kontrol etmek.
İmzalamak ve saklamak
Nihai sürümü, eklerini ve imza belgelerini saklamak.
Ödemeyi izlemek
Kararlaştırılan tutarları alınan ödemeler ve belgelerle karşılaştırmak.
Sulh sözleşmesi, tüm hesapların kapatıldığına dair makbuzdan (reçu pour solde de tout compte) farklıdır. Bu makbuz, ödenen tutarların dökümünü çıkarır; borcu sona erdirici etkisi yalnızca içinde yazılı tutarlar için ve İş Kanunu madde L1234-20’de öngörülen koşullarda söz konusudur.
Tutar, primler ve vergi
Anlaşmayı rakamlandırmak ve ödenen tutarları ayırt etmek
Pazarlıkla belirlenen tutar, taleplere ve belgelere göre değerlendirilir. Haksız işten çıkarma için öngörülen yargısal tazminat skalası, bir sulh tarifesi değildir (Medeni Kanun madde 2044, İş Kanunu madde L1235-3).
Fesih ödemeleri
Neyin ödenmesi gerektiğini kontrol etmek
Yasal işten çıkarma tazminatı (indemnité légale de licenciement), kesintisiz en az sekiz ay kıdemi olan belirsiz süreli sözleşmeli işçiyi ilgilendirir; ağır kusur hâli hariçtir (İş Kanunu madde L1234-9). Asgari tutarı, ilk on yıla kadar her yıl için bir aylık maaşın dörtte biri, bunun ötesindeki yıllar için üçte biridir (İş Kanunu madde R1234-2). İhbar süresi ve ücretli izin kendi koşullarına tabidir (İş Kanunu madde L1234-5, İş Kanunu madde L3141-28). Hukuk bürosu ayrıca dosyaya uygulanacak toplu iş sözleşmesi hükümlerini de kontrol eder.
İş mahkemesi riski
Haksız işten çıkarma ile hükümsüz işten çıkarmayı ayırt etmek
İş Kanunu madde L1235-3, gerçek ve ciddi neden olmaksızın işten çıkarma için yargısal tazminatın alt ve üst sınırlarını kıdeme göre belirler; on birden az işçi çalıştıran işyerleri için özel alt sınırlar öngörür. Bu madde, özellikle ayrımcılık, psikolojik taciz veya korunan işçinin görevine bağlı olanlar olmak üzere İş Kanunu madde L1235-3-1’de sayılan hükümsüzlük hâllerine uygulanmaz. İşçi sözleşmenin sürdürülmesini talep etmezse veya işe iadesi mümkün değilse, bu son madde son altı ayın ücretine en az eşit bir tazminat öngörür. Bu yargısal tazminatların hiçbiri, sulh teklifine kendiliğinden eklenmez.
Gelir vergisi
Feshe uygun rejimi uygulamak
Fransız Genel Vergi Kanunu’nun (Code général des impôts) 80 duodecies maddesi bir vergilendirme ilkesi koyar ve istisnalar öngörür. İşten çıkarmayı önleme ve istihdamı koruma planı (PSE) dışındaki bir işten çıkarma için 1, 3° bendi, b) bendinde atıf yapılan yasal veya toplu sözleşmeden doğan tutarı ve a) bendinde, önceki brüt yıllık ücretin iki katı ile tazminatın yarısından yüksek olanını, yıllık sosyal güvenlik tavanının altı katı ile sınırlı olarak ayırt eder. a) bendindeki bu tavan, b) bendi için genel bir tavan değildir. PSE ve karşılıklı anlaşmayla fesih rejimleri ayrıdır. Bir tutar, yalnızca sulh tutarı olarak adlandırıldığı için vergiden muaf olmaz.
Primler ve katkı payları
Tavan uygulanmadan önce tutarları nitelendirmek
Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu’nun (Code de la sécurité sociale) L242-1 maddesinin II, 7° bendinde öngörülen fesih tazminatlarının hariç tutulması rejimi, özellikle yıllık tavanın iki katı sınırını ve fesih tazminatları yıllık tavanın on katını aştığında primlerin tamamının ödenmesi zorunluluğunu içerir. Genel sosyal katkı payı (CSG), Sosyal Güvenlik Kanunu madde L136-1-1’in III, 5° bendinde kendi koşullarına tabidir. Bu kurallar gelir vergisiyle karıştırılmamalıdır.
Ancak ikinci hukuk dairesi (deuxième chambre civile), gerçekten bir zararı karşılayan tutarlarla II, 7° kapsamına giren tazminatları birbirinden ayırır. 30 Ocak 2025’te karara bağlanan davada, telafi edici niteliği kanıtlanmış bir tazminatın tamamının hariç tutulmasını kabul etmiştir. İşçi ile işveren arasında bir icra uyuşmazlığında verilen bu karar, tutarların niteliğinin ispatlanması gereğini ortadan kaldırmaz (Cass. 2e civ., 30 janvier 2025, n° 22-18.333).
“iş sözleşmesinin sona ermesi vesilesiyle verilmiş olsalar da bir zararı tazmin etmeyi amaçlayan tutarlar, yukarıda anılan L. 242-1 maddesinin II, 7° bendinin kapsamına girmez” (çevirimiz)
Cass. 2e civ., 30 janvier 2025, n° 22-18.333, motifs, § 7
Feragatin etkileri
Sulh sözleşmesinin kapattığı ve açık bıraktığı konular
Medeni Kanun madde 2052’ye göre sulh sözleşmesi, taraflar arasında aynı konuya ilişkin bir davayı engeller. 2048 ve 2049. maddeler kapsamının belirlenmesine olanak tanır (Medeni Kanun).
Genel madde
Bir feragat, sonraki bir talebi de kapsayabilir
6 Kasım 2024’te sosyal daire (chambre sociale), sözleşmenin sona ermesi sırasında yapılan genel sulh sözleşmesinden sonra ileri sürülen kaygı zararı (préjudice d’anxiété) tazminat talebinin kabul edilemez olduğuna ilişkin kararı onamıştır. İşyerinin asbest listesine kaydı daha sonraya aittir. Bu durumda sonradan ortaya çıkan bir bilgi, feragati bertaraf etmeye yetmemiştir (Cass. soc., 6 novembre 2024, n° 23-17.699).
Sürdürülen sözleşme
Gerçekten sonradan gerçekleşen olayları ayırt etmek
16 Ekim 2019 tarihli karar, bir sınıflandırmaya ilişkin sulh sözleşmesini ve ardından sözleşmenin sürdürülmesini konu alır. Yargıtay (Cour de cassation), hem sulh sözleşmesinden sonraki ifa döneminde meydana gelen olaylara hem de sulh sözleşmesinden sonra doğan bir hukuki dayanağa ilişkin talebi saklı tutar (Cass. soc., 16 octobre 2019, n° 18-18.287). Bu durum, eski olayların sonuçlarının geç fark edilmesiyle karıştırılmamalıdır.
İş mahkemesinde uzlaşma
Talepleri ve tutanağı okumak
5 Şubat 2025’te Yargıtay, ivedi yargılamada (référé) varılan bir uzlaşmanın fesihle ilgili taleplere yayılmasını bozmuştur. Başvuru yalnızca ücretleri ve sözleşme sonu belgelerini kapsıyordu; uzlaşma tutanağı ise feshe ilişkin davalardan geri dönülemez bir feragati göstermiyordu. Bu karar, bir yargısal uzlaşmanın kapsamına ilişkindir; sosyal güvenlik muafiyetlerine ilişkin değildir (Cass. soc., 5 février 2025, n° 23-15.205).
“sulh sözleşmesinden sonraki iş sözleşmesinin ifası döneminde meydana gelen ve dayanağı sulh sözleşmesinden sonra doğan olaylara ilişkin bir talebi kabul edilemez kılmaz” (çevirimiz)
Cass. soc., 16 octobre 2019, n° 18-18.287, motifs
Bir sulh sözleşmesi kamu düzenine aykırı olamaz (Medeni Kanun madde 6). İş kazaları ve meslek hastalıklarına ilişkin Sosyal Güvenlik Kanunu’nun IV. kitabına aykırı sözleşmeler kendiliğinden hükümsüzdür (Sosyal Güvenlik Kanunu madde L482-4). Bir suçtan doğan hukuki menfaat konusunda sulh yapılması, savcılığın kovuşturmasını engellemez (Medeni Kanun madde 2046).
İtiraz etmek veya yerine getirtmek
Başvuru yolunu, süreyi ve yararlı belgeleri belirlemek
Hukuk bürosu; geçerliliğe itirazı, sulh sözleşmesinin kapsamı dışındaki bir talebi ve taahhütlerin yerine getirilmemesini birbirinden ayırır.
Geçerlilik
İleri sürülen sakatlığı ortaya koymak
Yanılma, hileli davranışlar veya yalanlar, belirleyici bir bilginin kasten gizlenmesi ve cebir; Medeni Kanun’un 1130, 1137, 1140 ve 1143. maddeleri çerçevesinde değerlendirilir. İleri sürülen olayları ispat yükü Medeni Kanun madde 1353’e tabidir. İptal, Medeni Kanun madde 1178’de öngörülen iadeleri doğurur ; işten çıkarmanın yerindeliği hakkında bir hüküm değildir.
Zamanaşımı
Anlaşmayı iş uyuşmazlığından ayırt etmek
Bir sulh sözleşmesinin iptali davası, Medeni Kanun madde 2224’teki kişisel davalara ilişkin beş yıllık zamanaşımına tabidir : sosyal daire (chambre sociale) bunu, L. 1471-1 maddesinin 2017 öncesi sürümünün uygulandığı bir davada 8 Ekim 2025’te kabul etmiştir (n° 23-23.501). Yanılma veya hile hâlinde başlangıç noktası bunların fark edilmesidir ; cebir hâlinde sona ermesidir (Medeni Kanun madde 1144). Hesaplama için tarihler ve hükümsüzlüğün kesin nedeni gerekir.
İş talepleri bakımından İş Kanunu madde L1471-1, kural olarak ifaya ilişkin taleplerde iki yıl, fesih için ise bildirimden itibaren on iki ay öngörür; saydığı istisnalar saklıdır. Ücret ödenmesi davası, İş Kanunu madde L3245-1 uyarınca üç yıllık süreye tabidir. Onaylanmış bir karşılıklı fesih sözleşmesine itiraz, onaydan itibaren on iki ay dolmadan yapılmalıdır (İş Kanunu madde L1237-14). Bu süreler birbirine karıştırılmamalıdır.
Ödeme
Taahhütleri öngörmek ve uyulmasını sağlamak
Usulüne uygun kurulmuş sözleşme taraflara bağlayıcıdır (Medeni Kanun madde 1103). Protokol, tutarları, bunların nasıl işleme tabi tutulacağını ve ödeme tarihlerini belirtmelidir. Taahhütlerin yerine getirilmemesi, koşullarına göre Medeni Kanun madde 1217’de öngörülen yaptırımların, yani cebri icranın veya sözleşmenin feshinin (résolution) önünü açar. Fesih özellikle bir fesih şartından ya da yeterince ağır bir ifa edilmemeden doğabilir (Medeni Kanun madde 1224). Bir cezai şart, açıkça aşırı veya komik ölçüde düşükse hâkimin indirme ya da artırma yetkisine tabi kalır (Medeni Kanun madde 1231-5).
Hukuk büromuza iletilecek belgeler
- Protokol taslağı, önceki sürümler, ekler veya imzalı anlaşma.
- İşten çıkarma mektubu ve tebliğ belgesi ya da fesih sözleşmesi ve onay.
- Sözleşme, ek sözleşmeler, toplu iş sözleşmesi ve maaş bordroları.
- Ödenmesi gereken tutarların dökümü, alınan tutarlar ve ödeme belgeleri.
- Pazarlık yazışmaları, mesajlar ve rızaya ilişkin deliller.
- Olayların kronolojisi, zarara ilişkin belgeler ve önceden alınmış yargılama evrakı.
İş kazası yardımları ve tazminatları, Sosyal Güvenlik Kanunu madde L431-2’ye özgü iki yıllık süreye ile başlangıç noktalarına ve kesintilere tabidir. Bu zamanaşımı, iş mahkemesi sürelerinden çıkarılmamalıdır.
Sıkça sorulan sorular
İş hukukunda sulh sözleşmesine ilişkin sorularınız
Sulh sözleşmesinin geçerlilik koşulları nelerdir?
Medeni Kanun madde 2044, sulh sözleşmesini, doğmuş bir uyuşmazlığı sona erdirmeye veya doğabilecek bir uyuşmazlığı önlemeye yönelik karşılıklı tavizler olarak tanımlar. Yazılı şekil öngörür. Protokol, anlaşmazlığı, üstlenilen taahhütleri ve vazgeçilen talepleri belirtmelidir. Ayrıca Medeni Kanun madde 1128 uyarınca geçerli bir rıza, sözleşme yapma ehliyeti ve hukuka uygun, belirli bir içerik gerekir.
Dolayısıyla inceleme, açıklanan tutarla sınırlı değildir. Tavizler; talepler, zaten ödenmesi gereken tutarlar ve feragatlerin kapsamıyla karşılaştırılmalıdır. Yanılma, hile veya cebir, Medeni Kanun madde 1130’daki koşullarda bir itirazı haklı kılabilir. Anlaşma bir işten çıkarmaya ilişkinse veya karşılıklı fesihten sonra yapılıyorsa takvim de kontrol edilmelidir. Hukuk bürosu bu hususları imzadan önce, taslak ve ekleri üzerinden inceler.
Sulh sözleşmesi hangi zamanda geçerli biçimde imzalanabilir?
İşten çıkarmaya ilişkin bir sulh sözleşmesinde, nedenleri bildiren işten çıkarma mektubunun önceden alınıp alınmadığı kontrol edilmelidir. İş Kanunu madde L1232-6, iadeli taahhütlü mektubu öngörür. Yargıtay (Cour de cassation), öncesinde yalnızca mektubun elden teslim edildiği bir sulh sözleşmesini geçersiz saymış ve onu geçerli bulan kararı bozmuştur (Cass. soc., 10 octobre 2018, n° 17-10.066). Protokole yazılan bir tarih, bildirimin ispat belgelerinin yerini almaz.
Bu kural, her sulh sözleşmesinin önceden sona ermiş bir sözleşme gerektirdiği anlamına gelmez. İfaya ilişkin bir uyuşmazlık, ilişki sürerken de çözülebilir; 16 Ekim 2019 tarihli, n° 18-18.287 sayılı davada olduğu gibi. Karşılıklı fesihten sonra takvim ve konu farklı koşullara tabidir : önceden onay ve fesih sözleşmesinde yer almayan bir ifa uyuşmazlığı. Bu nedenle imza tarihi belirlenmeden önce feshin şekli netleştirilmelidir.
Sulh sözleşmesindeki genel feragat maddesinin kapsamı nedir?
Genel bir feragatin etkileri geniş olabilir. Medeni Kanun’un 2048 ve 2049. maddeleri sulh sözleşmesini konusu kapsamındaki uyuşmazlıklarla sınırlar, ancak tarafların iradesinin genel ifadelerle belirtilmesini kabul eder. Yalnızca ödenen tutarların listesine değil, protokolün tamamına bakılmalıdır.
6 Kasım 2024 tarihli, n° 23-17.699 sayılı kararda, sözleşmenin sona ermesi sırasında yapılan genel bir madde, işyerinin sonradan asbest listesine kaydedilmesine rağmen kaygı zararı (préjudice d’anxiété) tazminat talebini engellemiştir. Buna karşılık 16 Ekim 2019 tarihli, n° 18-18.287 sayılı karar, sulh sözleşmesinden sonra sözleşmenin sürdürüldüğü dönemde doğan bazı olayları ve dayanakları saklı tutar. Bir zararın geç fark edilmesi ile gerçekten yeni olaylar bu nedenle birbirinin yerine geçmez. Hukuk bürosu, istenen istisnaları imzadan önce netleştirir.
Karşılıklı anlaşmayla fesihten sonra sulh sözleşmesi imzalanabilir mi?
Belirli koşullarda mümkündür. Sosyal daire (chambre sociale), imzanın idari onaydan sonra atılmasını ve uyuşmazlığın, fesih sözleşmesinde yer almayan hususlar bakımından sözleşmenin ifasına ilişkin olmasını arar. Sulh sözleşmesi feshin kendisine ilişkin olamaz (Cass. soc., 25 mars 2015, n° 13-23.368). Bu rejimi, İş Kanunu’nun L1237-11, L1237-13 ve L1237-14. maddeleri düzenler.
Bir prim veya ücret konusundaki itiraz, sözleşmenin kapsamı dışında kaldığı varsayılmadan, sözleşmenin tam içeriğiyle karşılaştırılmalıdır. Uyuşmazlık karşılıklı feshin geçerliliğine ilişkinse, L1237-14. maddenin öngördüğü yol, onaydan itibaren on iki ay dolmadan iş mahkemesine başvurmaktır. Hukuk bürosu, bir metin önermeden önce fesih sözleşmesini, onayı, sulh taslağını ve kapsanan talepleri kontrol eder.
Sulh sözleşmesinde hangi haklardan feragat edilemez?
Sözleşme özgürlüğü, Medeni Kanun madde 6 uyarınca kamu düzenine ilişkin kanunlardan ayrılmaya imkân vermez. Fesih bakımından İş Kanunu madde L1231-4, ilgili başlıktaki kurallardan önceden feragat edilmesini yasaklar. İş kazaları ve meslek hastalıkları bakımından Sosyal Güvenlik Kanunu madde L482-4, Sosyal Güvenlik Kanunu’nun IV. kitabına aykırı sözleşmeleri hükümsüz kılar.
Bununla birlikte, sağlıkla ilgili her talebin veya sonradan ortaya çıkan her hakkın mutlaka sulh sözleşmesinin dışında kaldığı sonucunu çıkarmak yanlış olur. Yargıtay (Cour de cassation), 6 Kasım 2024 tarihli, n° 23-17.699 sayılı davada, kaygı zararı (préjudice d’anxiété) tazminat talebine karşı genel bir feragati ileri sürülebilir bulmuştur. Son olarak Medeni Kanun madde 2046, bir suçtan doğan hukuki menfaat konusunda sulh yapılmasına izin verir; savcılığın kovuşturmasını engellemez. Her talep, anlaşmaya dahil edilip edilemeyeceğine karar verilmeden önce nitelendirilmelidir.
Sulh sözleşmesine verilen rızanın sakat olduğu nasıl ispatlanır?
Belirleyici bir sakatlığın ortaya konması gerekir : o olmasaydı kişi imzalamayacak ya da esaslı biçimde farklı koşulları kabul edecekti (Medeni Kanun madde 1130). Hile; hileli davranışlardan, yalanlardan veya belirleyici bir bilginin kasten gizlenmesinden oluşabilir (Medeni Kanun madde 1137). Cebir, Medeni Kanun madde 1140’ın koşullarını gerektirir ; bağımlılık durumunun kötüye kullanılması, özellikle açıkça aşırı bir menfaat sağladığında Medeni Kanun madde 1143 kapsamındadır.
Dolayısıyla dosya, kesin ve tarihli olayları anlatmalıdır. E-postalar, mesajlar, protokolün sürümleri, verilen veya alıkonulan belgeler ve tanık beyanları, imzayı neyin belirlediğini ortaya koymaya yardımcı olabilir. Anlaşmanın ekonomik yararı hakkında sonradan çıkan bir anlaşmazlık, bu koşulları tek başına kanıtlamaz. İspat yükünü Medeni Kanun madde 1353 düzenler. Hukuk bürosu, yalnızca hiyerarşik bağdan kendiliğinden bir baskı sonucu çıkarmadan, belgeleri ileri sürülen sakatlıkla eşleştirir.
Sulh tutarlarının sosyal güvenlik ve vergi rejimi nedir?
Vergi, primler ve sosyal katkı payları ayrı ayrı ele alınmalıdır. Genel Vergi Kanunu madde 80 duodecies, fesih tazminatlarının vergilendirilmesi ilkesini koyar; ardından tazminatın niteliğine ve feshin şekline göre istisnalar öngörür. PSE dışındaki işten çıkarma tazminatları için 1, 3° bendindeki eşikler tam olarak uygulanmalıdır : altı yıllık tavanlık sınır, muafiyetin tüm kollarını ayrım gözetmeksizin sınırlamaz.
Sosyal güvenlik bakımından Sosyal Güvenlik Kanunu madde L242-1 ve madde L136-1-1 ayrı kurallar düzenler. 30 Ocak 2025 tarihli, n° 22-18.333 sayılı karar, telafi edici niteliği kanıtlanmış tutarları, L242-1 maddesinin II, 7° bendi rejimine tabi tazminatlardan ayırır. Bu nitelendirme, yalnızca protokolün başlığından kaynaklanmaz. Şikâyetler, çözülen kalemler ve zarara ilişkin deliller incelenmelidir. Hukuk bürosu, bu inceleme yapılmadan muaf bir net tutar vaat etmeden, gerekçelendirilmiş bir dağılım hazırlar.
Sulh tutarı, yasal işten çıkarma tazminatına eklenebilir mi?
Sulh sözleşmesi, işten çıkarma tazminatına ek bir ödeme öngörebilir. İş Kanunu madde L1234-9 yasal tazminatı düzenler; Medeni Kanun madde 2044 ise sulh sözleşmesi için karşılıklı tavizleri şart koşar. Bu nedenle zaten ödenmesi gereken bir tutarın ödenmesi, hesabına ilişkin itiraz ve uyuşmazlığı çözmek için kabul edilen ek taviz birbirinden ayırt edilmelidir.
Birleştirme, iki ayrı zararın soyut olarak ortaya konması şartına indirgenemez. Protokol, yasal veya toplu sözleşmeden doğan tutarların zaten ödenip ödenmediğini, açıklanan tutara dahil olup olmadığını ve ek ödemenin neyi kapsadığını belirtmelidir. İş Kanunu madde L1235-3 kapsamındaki yargısal tazminatlar başka bir amaca hizmet eder ve yalnızca bir pazarlık yapıldığı için kendiliğinden elde edilmiş olmaz. Hukuk bürosu, aynı tutarı iki kez göstermemek veya ödenmesi gereken alacaklarla tavizleri karıştırmamak için bir döküm hazırlar.
İşten çıkarma tazminatı nasıl hesaplanır?
Hesap, dosyaya uygulanacak haklardan başlar. İş Kanunu madde L1234-9 yasal işten çıkarma tazminatının koşullarını, İş Kanunu madde R1234-2 ise yönetmelikteki asgari tutarını belirler. İhbar süresi ve ücretli izin, L1234-5 ve L3141-28. maddelere göre ayrıca incelenir (İş Kanunu). Hukuk bürosu, ilgili toplu iş sözleşmesi hükümlerini ve zaten yapılmış ödemeleri kontrol eder.
Yargısal risk bakımından İş Kanunu madde L1235-3, gerçek ve ciddi neden olmaksızın işten çıkarma için bir skala öngörür. İş Kanunu madde L1235-3-1, saydığı hükümsüzlük hâllerinde bu skalayı devre dışı bırakır : dolayısıyla skala, korunan işçi veya ayrımcılık içeren her duruma ayrım gözetmeksizin uygulanamaz. Sulh tutarı ardından talepler, deliller ve tavizler göz önünde bulundurularak pazarlıkla belirlenir. Ne kesinleşmiş bir mahkûmiyet tutarına ne de evrensel bir asgari sulh tutarına karşılık gelir.
Sulh sözleşmesine nasıl itiraz edilir?
Üç soru birbirinden ayrılmalıdır. Sulh sözleşmesinin geçerliliğine itiraz edilebilir; özellikle Medeni Kanun madde 2044’ün aradığı tavizler veya Medeni Kanun madde 1130’un koşullarını karşılayan bir rıza sakatlığı bakımından. Bir talep, sulh sözleşmesinin konusu dışında da kalabilir; bu, 2048 ve 2049. maddelere göre incelenir (Medeni Kanun). Son olarak, ödeme yapılmaması Medeni Kanun madde 1217’de öngörülen ifa edilmeme yaptırımlarına tabidir.
İptal, işten çıkarmanın kendiliğinden haksız olduğu anlamına gelmez. Medeni Kanun madde 1178, iptal edilen sözleşmenin hiç var olmamış sayılacağını ve ifa edilen edimlerin iade edileceğini öngörür. İş taleplerinin esası yine de incelenmelidir. İş sözleşmesi vesilesiyle doğan uyuşmazlıklarda İş Kanunu madde L1411-1 iş mahkemesinin yetkisini belirler. Hukuk bürosu, uygun yola başvurmadan önce talebin kesin konusunu ve süreyi kontrol eder.
Sulh sözleşmesi her türlü başvuruyu engeller mi?
Hayır. Medeni Kanun madde 2052, taraflar arasında aynı konuya ilişkin bir davanın açılmasını veya sürdürülmesini kapsar. Bu nedenle neyin çözüldüğü, 2048 ve 2049. maddeler uygulanarak belirlenmelidir (Medeni Kanun). Genel bir madde özel dikkat gerektirir : bir talebin protokolde adının geçmemesi, o talebi korumaya her zaman yetmez.
İş mahkemesinde ivedi yargılamada yapılan bir uzlaşmada Yargıtay (Cour de cassation), başvuru ve tutanak bunu haklı kılmadığında anlaşmanın fesih taleplerine yayılmasını reddetmiştir (Cass. soc., 5 février 2025, n° 23-15.205). Sulh sözleşmesinin geçerliliğine veya ifasına ilişkin bir dava ayrı bir sorun olmaya devam eder. Son olarak Medeni Kanun madde 2046, bir suçtan doğan hukuki menfaat konusunda yapılan sulhun savcılığın kovuşturmasını engellemediğini belirtir. Başvurulabilecek yol bu nedenle imzalanan metne ve güdülen amaca bağlıdır.
Sulh sözleşmesi kapsamındaki ödeme nasıl güvence altına alınır?
Usulüne uygun kurulmuş sözleşme taraflara bağlayıcıdır (Medeni Kanun madde 1103). Protokol taahhütleri doğrulanabilir biçimde tarif etmelidir : tutar, tutarların niteliği, ödeme tarihleri, beklenen belgeler ve varsa koşullar. Ödeme belgeleri saklanmalıdır. Medeni Kanun madde 1353, borcundan kurtulduğunu ileri süren tarafın ödemeyi veya borcu sona erdiren olayı ispatlamasını şart koşar.
Taahhüdün yerine getirilmemesi hâlinde Medeni Kanun madde 1217, kendi koşullarına tabi olmak üzere cebri icra ve sözleşmenin feshi (résolution) dahil çeşitli yaptırımlar öngörür. Bir fesih şartı, Medeni Kanun madde 1224 çerçevesinde düzenlenebilir. Bir cezai şart, aykırılık hâlinde ödenecek bir tutar belirliyorsa Medeni Kanun madde 1231-5, açıkça aşırı veya komik ölçüde düşük olduğunda hâkimin bunu indirmesine ya da artırmasına olanak tanır. Hukuk bürosu, imzadan önce ifa usullerini yeniden okur, ardından kesin aykırılığı inceler; genel bir maddeyi mutlak bir ödeme güvencesi olarak sunmaz.
Sulh sözleşmesine itiraz için hangi süreler geçerlidir?
Sulh sözleşmesinin iptali davası, iş sözleşmesine ilişkin taleplerden ayrılmalıdır. Medeni Kanun madde 2224, kişisel davalar için, dava hakkını doğuran olayların fiilen bilindiği veya bilinmesi gerektiği andan itibaren beş yıl öngörür. Sosyal daire (chambre sociale), bir sulh sözleşmesinin iptalini bu süreye bağlamıştır; karar L1471-1 maddesinin eski metni uyarınca verilmiştir (8 Ekim 2025, n° 23-23.501).
Medeni Kanun madde 1144, rıza sakatlığı hâlinde başlangıç noktasını belirtir : yanılmanın veya hilenin fark edilmesi, cebrin sona ermesi. Kendisi beş yıllık bir süre öngörmez. İş talepleri, konularına ve istisnalarına göre İş Kanunu’nun L1471-1, L3245-1 veya L1237-14. maddelerine tabidir. Hukuk bürosunun, geçerli süreyi hesaplamak için imza tarihini, ileri sürülen nedeni ve önceden yapılmış işlemleri bilmesi gerekir.
İşveren, sulh sözleşmesini imzalamadan önce sizi bilgilendirmek zorunda mı?
Medeni Kanun madde 1112-1, diğer tarafın rızası bakımından belirleyici bir bilgiyi, o bilgiyi meşru olarak bilmiyorsa veya sözleşme ortağına güveniyorsa ona bildirmeyi zorunlu kılar. Bu yükümlülük, edimin değerinin tahminini kapsamaz. Uygulanması bu nedenle söz konusu somut bilgiye göre değerlendirilmeli; belirleyici bilgi ile sulh yapmanın ekonomik uygunluğuna ilişkin tavsiye karıştırılmamalıdır.
Medeni Kanun madde 1137, belirleyici olduğu bilinen bir bilginin hileli davranışlarla, yalanlarla ve kasten gizlenmesini yaptırıma bağlar. Bir aykırılığı ileri süren, 1112-1. maddenin ispat kurallarına göre bunu ortaya koyacak unsurları toplamalıdır. Bir danışmanın bulunması da düşünme süresi de, ileri sürülen bir sakatlığın incelenmesi gereğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Hukuk bürosu müvekkiline, aktarılan bilgileri saklamasını ve anlaşılmayan madde ile hesapların imzadan önce açıklattırılmasını önerir.
Kohen Avocats, sulh sözleşmesinde nasıl destek verir?
Hukuk bürosu, önce taslağı veya imzalı anlaşmayı uyuşmazlığın belgeleriyle birlikte okur : sözleşme, maaş bordroları, fesih belgeleri ve yazışmalar. İlgili talepleri, tartışılan hususları ve pazarlık edilecek tavizleri belirler. Medeni Kanun madde 2044 bu analizin çerçevesini oluşturur. Hesaplama; zaten ödenmesi gereken tutarları, uyuşmazlık konusu talepleri ve önerilen ek tutarı ayırt eder.
Kaleme alma ardından anlaşmanın konusuna, feragatlere, istisnalara ve ödemeye ilişkindir. Medeni Kanun madde 2048 ve 2052, taahhüdün etkilerini açıklamaya olanak tanır. Sulh sözleşmesi zaten imzalanmışsa hukuk bürosu, bir başvuru yolu önermeden önce geçerliliğini, kapsamını ve ifasını inceler. Elinizdeki belgeleri iletin ve bildiğiniz tarihleri belirtin : öngörülen imza, beklenen ödeme veya alınan yargılama evrakı. Analiz, dosyaya ilişkin sonraki adıma karar vermeyi sağlar.
İşverenim bana karşılıklı anlaşmayla fesih (rupture conventionnelle) dayatabilir mi?
Hayır. İş Kanunu madde L. 1237-11, karşılıklı anlaşmayla feshin “taraflardan biri tarafından dayatılamayacağını” öngörür (çevirimiz). Süregelen bir anlaşmazlık feshi iptal etmeye yetmez; ancak ortaya konan olaylara göre baskılar rızayı sakatlayabilir. Yargıtay (Cour de cassation) şöyle karar verir: “iş sözleşmesinin tarafları arasında, fesih sözleşmesinin yapıldığı sırada bir uyuşmazlığın bulunması, tek başına fesih sözleşmesinin geçerliliğini etkilemese de [...], karşılıklı anlaşmayla fesih taraflardan biri tarafından dayatılamaz” (çevirimiz; Cass. soc., 23 mai 2013, n° 12-13.865).
Aynı gerekçe psikolojik taciz hâlinde de geçerlidir: “rıza sakatlığı bulunmadığında, psikolojik taciz olaylarının varlığı tek başına fesih sözleşmesinin geçerliliğini etkilemez” (çevirimiz; Cass. soc., 23 janv. 2019, n° 17-21.550). Mesajlar, e-postalar ve tanık ifadeleri bu olayları ortaya koymaya yarar: imzalamadan önce bunları saklamak daha iyidir.
Karşılıklı anlaşmayla fesih (rupture conventionnelle) için asgari tutar nedir?
Karşılıklı anlaşmayla fesih için öngörülen özel tazminat, yasal işten çıkarma tazminatından düşük olamaz (İş Kanunu madde L. 1237-13). Yasal tazminat, ilk on yıla kadar her kıdem yılı için en az bir aylık maaşın dörtte biri, on yıldan itibaren ise her yıl için bir aylık maaşın üçte biridir (madde R. 1234-2); tam yılları aşan aylar orantılı olarak hesaplanır (madde R. 1234-1).
L. 1234-9. maddedeki sekiz aylık kıdem eşiği işten çıkarmaya ilişkindir. Karşılıklı anlaşmayla fesih bakımından Çalışma Bakanlığı (ministère du Travail) hiçbir kıdem şartı aranmadığını belirtir: sekiz ayın altında tazminat, çalışılan ayların oranında ödenir. Toplu iş sözleşmeniz de durumunuza göre uygulanabilecek daha yüksek bir asgari tutar öngörebilir. Esas alınan maaş, son on iki aydaki aylık ortalama (kıdem on iki aydan azsa fesihten önceki tüm aylardaki ortalama) ile son üç ayın üçte biri arasından en lehte olanıdır; bu ikinci hesaplamada yıllık veya olağanüstü bir prim yalnızca orantılı olarak dikkate alınır (madde R. 1234-4).
Karşılıklı anlaşmayla fesih (rupture conventionnelle) imzalandıktan sonra cayma için ne kadar süre vardır?
Her iki tarafın imzasından itibaren on beş takvim günü; “diğer tarafın alındığı tarihi kanıtlayan herhangi bir yolla gönderilen bir mektupla” (çevirimiz; madde L. 1237-13). Onay talebi yalnızca bu sürenin sonunda gönderilir; idarenin ardından talebin alınmasından itibaren on beş iş günü süresi vardır ve “bu süre içinde bildirim yapılmazsa onay verilmiş sayılır” (çevirimiz; madde L. 1237-14). Cayma süresi bir cumartesi, pazar, resmî tatil veya çalışılmayan bir güne denk gelirse, takip eden ilk iş gününe kadar uzar (madde R. 1231-1). Korunan işçi için onayın yerini iş müfettişinin izni alır (madde L. 1237-15).
Cayma süresinin sonu ile fesih tarihi arasında işveren, bu dönemde meydana gelen veya ortaya çıkan aykırılıklar nedeniyle ağır kusurdan yine de işten çıkarma yapabilir. Yargıtay (Cour de cassation) ise şunu belirtir: “karşılıklı anlaşmayla fesih tazminatı alacağı, yalnızca feshin belirlenen tarihinde muaccel olsa da, sözleşmenin onaylandığı andan itibaren doğar; işten çıkarma, karşılıklı anlaşmayla feshin geçerliliğini etkilemez” (çevirimiz; Cass. soc., 25 juin 2025, n° 24-12.096).
İşten çıkarmam haksız bulunursa ne kadar tazminat alabilirim?
Hâkim gerçek ve ciddi neden bulunmadığına karar verirse ve işe iade söz konusu değilse, kıdeme ve işyerinin büyüklüğüne göre brüt maaşın ay cinsinden ifade edilen bir alt sınır ile üst sınır arasında tazminat belirler (İş Kanunu madde L. 1235-3). Tam bir kıdem yılından önce skala yalnızca bir aylık üst sınır belirler, alt sınır yoktur; üst sınır ardından örneğin tam bir yıl için 2 ay, on yıl için 10 ay ve yirmi dokuz yıldan itibaren 20 aydır. Bu tazminat, ödenmesi gereken tutarların toplamı değildir. Hâkim, “asgari ve azami tutarlar arasında ödenecek tazminatın miktarını belirlemek için işçinin somut durumunu değerlendirmelidir” (çevirimiz; Cass. soc., 11 mai 2022, n° 21-14.490; ayrıca bkz. n° 21-15.247).
Hâkim bir hükümsüzlük tespit ettiğinde, özellikle psikolojik taciz, ayrımcılık veya temel bir özgürlüğün ihlali hâllerinde skala uygulanmaz. İşçi sözleşmenin sürdürülmesini talep etmezse veya işe iadesi mümkün değilse, tazminat son altı ayın ücretinden az olamaz (madde L. 1235-3-1). Bu sınırlar, bir sulh sözleşmesi pazarlığında da referans olarak kullanılır.
İşten çıkarmaya itiraz için süre nedir?
Olağan bir işten çıkarmaya itiraz için kural olarak on iki ay: “iş sözleşmesinin feshine ilişkin her dava, feshin bildiriminden itibaren on iki ayda zamanaşımına uğrar” (çevirimiz; İş Kanunu madde L. 1471-1). Süre, feshi bildiren taahhütlü mektubun alınmasından itibaren işler ve alındığı gün hesaba katılmaz (Cass. soc., 21 mai 2025, n° 24-10.009).
Diğer talepler kendi kurallarına tabidir; özellikle ödenmemiş ücretler, bedensel zarar ile aynı maddenin bu süre dışında bıraktığı psikolojik taciz veya ayrımcılık olayları. Mesleki güvenlik sözleşmesi (contrat de sécurisation professionnelle) ve karşılıklı anlaşmayla feshe itiraz da kendi sürelerine sahiptir. Dosyanın bir avukata iletilmesi tek başına bu süreyi kesmez: kanunda öngörülen bir sebep gerekir; örneğin bir dava açılması (Medeni Kanun madde 2241) veya işverenin hakkınızı kabul etmesi (Medeni Kanun madde 2240). Sulh sözleşmesinin iptali davası, yukarıda açıklanan farklı bir süreye tabidir.
Kaynaklar ve ilgili sayfalar
Kanun metinleri ve ilgili uzmanlık alanları
Metinler, 13 Ekim 2026 tarihinde uygulanabilir sürümleri üzerinden doğrulanmıştır. Medeni Kanun’un sulh sözleşmesine ilişkin kuralları ve vergi rejimi, İş Kanunu ile Sosyal Güvenlik Kanunu’nu tamamlar.
İlgili konular
Hukuki durum 13 Ekim 2026 itibarıyladır.
Pazarlık edilecek bir ayrılık mı, itiraz edilecek bir işten çıkarma mı ?
Teklifi, aldığınız mektubu veya anlaşma taslağını iletin. Av. Hassan Kohen belgelerinizi inceler ve 24 çalışma saati içinde, 80 € KDV dahil karşılığında size yazılı bir analiz gönderir.