Kohen Avocats — Ceza savunması
Adli psikiyatrik bilirkişi incelemesi Paris'te: hazırlanın, anlayın, itiraz edin
Adli psikiyatrik bilirkişi incelemesinde bilirkişinin görevi, muayene, rapor ve ayırt etme gücüne (discernement) etkileri: hukuk bürosu, şüpheli ve sanıklara ile katılanlara dosyanın her aşamasında destek verir.
Bilirkişi incelemesine karar verildi mi, ya da rapor size tebliğ mi edildi? Adımların ve sürelerin kontrol edilmesi için kararı ve tebliğ tarihini bize iletin.
Psikiyatrik bilirkişi incelemesi · Paris
Dosyanızı inceletin
Paris'teki ceza hukuku bürosu olarak bilirkişinin görevini, tıbbi belgeleri ve raporu inceleyerek yargılamanız için gerekli talepleri hazırlıyoruz.
Bilirkişi incelemesi
Hazırlanın
ve itiraz edin
Kohen Avocats, Paris 16. bölge
Adli psikiyatrik bilirkişi incelemesini anlamak ve tartışmak

Adli psikiyatrik bilirkişi incelemesi · Paris 16. bölge
Bilirkişi incelemesini hazırlamak ve tartışmak için bir avukat
- Paris Barosu
- Ceza savunması
- Şüpheli, sanık ve mağdurlar
- Paris ve Île-de-France
Bilirkişi incelemesi, olay anındaki ayırt etme gücüne ışık tutabilir; ancak sorumluluk konusundaki karar mahkemeye aittir. Bilirkişinin görevi teknik sorulara ilişkindir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu (Code de procédure pénale) madde 158); ayırt etme gücünün ortadan kalkması ve azalması farklı sonuçlar doğurur (Fransız Ceza Kanunu (Code pénal) madde 122-1). Hukuk bürosu, talepleri ve yargısal tartışmayı hazırlamak için görevi, tıbbi belgeleri ve raporu inceler.
Muayeneden önce olayların kronolojisini ve sorulan soruları sizinle birlikte gözden geçiririz. Rapor sunulduktan sonra, soruşturma sırasında belirlenen itiraz süresini tespit etmek için sonuçlarını ve tebliği inceleriz (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167). Hukuk bürosu, verilen vekâlete göre şüpheliye ya da katılana (partie civile) destek olur. Durumunuzu anlatmak ve belgelerin iletilmesini organize etmek için +33 6 89 11 34 45 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
Fransa avukatlar rehberindeki resmi profil (CNB)Büro adresi: 10 avenue du Colonel Bonnet, 75016 Paris
Görevi hazırlayın
Teknik soruları ve bunların incelenmesi için gerekli tıbbi belgeleri belirleyin.
Raporu inceleyin
Sonuçları tespitlerle, kronolojiyle ve başvurulan belgelerle karşılaştırın.
Taleplerinizi savunun
Görüşleri, bilirkişi incelemesi talebini veya duruşmadaki tartışmayı hazırlayın.
Görev ve atama
Bilirkişi incelemesinin aydınlatması gerekenler
Temel soru, bozukluğun olay anındaki ayırt etme gücü veya fiillerini kontrol etme üzerindeki etkisidir (Fransız Ceza Kanunu madde 122-1).
Teknik
görevin konusu · madde 158
10 gün
madde 161-1'de öngörülen talepler için, istisnalar saklı kalmak üzere
1 ay
soruşturma hâkiminin ret kararını gerekçelendirmesi için · madde 156
Talep edin
Net bir soru, gerekçeli bir talep
Soruşturma veya yargılama mahkemesi, teknik bir soru ortaya çıktığında, re'sen ya da savcılığın, tarafların veya avukat destekli tanığın (témoin assisté) talebi üzerine bilirkişi incelemesine karar verebilir. Talepte bulunan kişi, sorulacak soruları önerebilir. Soruşturma hâkiminin ret kararı, talebin alınmasından itibaren bir ay içinde gerekçelendirilmelidir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 156). Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 81'de öngörülen sunum şekillerine uyulmalıdır; bu ilk talebe yanıt verilmemesi hâlinde söz konusu madde, soruşturma dairesi (chambre de l'instruction) başkanına başvurulmasını öngörür.
Atayın
Bilirkişinin seçimi ve görevin tartışılması
Soruşturma hâkimi (juge d'instruction) bilirkişiyi atar; koşullar gerektiriyorsa birden fazla bilirkişi atayabilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 159). Seçim, istinaf mahkemesi listesinden veya Yargıtay'ın (Cour de cassation) ulusal listesinden yapılır; liste dışından seçim gerekçeli bir karar gerektirir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 157). Kanunda öngörülen istisnalar saklı kalmak üzere, taraflar ve avukat destekli tanıklar, görevin tamamlanmasını veya bir listede kayıtlı, kendi seçtikleri bir bilirkişinin eklenmesini talep etmek için on gün süreye sahiptir. Aciliyet, soruşturmanın engellenmesi riski ve bazı bilirkişi incelemesi türleri bu mekanizmanın istisnasını oluşturur (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 161-1).
Sınırlandırmak
Bilirkişi incelemesi suçluluğa karar vermez
Bilirkişi incelemesine karar veren karar, görevi belirler; bu görev teknik sorularla sınırlıdır (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 158). Soruşturma hâkimi tıbbi veya psikolojik bir muayene yaptırabilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 81). Ceza mahkemesinde (tribunal correctionnel) duruşmaya sunulan deliller çekişmeli biçimde tartışılmalıdır; mahkeme vicdani kanaatine göre karar verir (intime conviction) (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 427). Bu nedenle bir tanı, olay anındaki ayırt etme gücü şeklindeki hukuki soruyla karşılaştırılmalı, ikisi birbirine karıştırılmamalıdır.
Madde 156, her yargılamada psikiyatrik bilirkişi incelemesini kendiliğinden zorunlu kılmaz. Özel hükümler vardır: Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 706-47-1, madde 706-47'de sayılan ağır suçlardan (crimes) yargılanan kişiler için esas hakkında herhangi bir hüküm verilmeden önce tıbbi bilirkişi incelemesi yapılmasını zorunlu kılar. Bu özel yükümlülük, uygulamadaki sıklıkla karıştırılmamalıdır.
Sorumluluk ve ceza
Ayırt etme gücünün ortadan kalkması veya azalması: iki farklı sonuç
Fransız Ceza Kanunu madde 122-1, kişinin olay anındaki durumunun değerlendirilmesini gerektirir.
Birinci fıkra
Ayırt etme gücünün ortadan kalkması
Cezai sorumluluğun bulunmaması
- Psikolojik veya nöropsikolojik bir bozukluk, olay anında ayırt etme gücünü veya fiillerini kontrol etmeyi ortadan kaldırmıştır.
- Sorumsuzluk, madde 122-1-1'deki istisnaya tabidir.
- Bu durum, tek başına, zararı tazmin etme yönündeki medeni hukuk yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz (Fransız Medeni Kanunu (Code civil) madde 414-3).
İkinci fıkra
Ayırt etme gücünün azalması
Sorumluluğun devam etmesi
- Bozukluk, ayırt etme gücünü azaltmış veya fiillerin kontrolünü güçleştirmiştir.
- Öngörülen özgürlüğü bağlayıcı ceza üçte bir oranında indirilir; müebbet hapis otuz yıla indirilir.
- Suç (délit) niteliğindeki davalarda mahkeme, özel olarak gerekçelendirilmiş bir kararla indirimi uygulamayabilir; madde 122-1-2 başka bir hariç tutma öngörür.
Maddeler
Birbirinden ayrılması gereken iki istisna
Fransız Ceza Kanunu madde 122-1-1, geçici ayırt etme gücü kaybının, eyleme çok yakın bir zamanda, ağır suçu (crime) veya suçu (délit), aynı nitelikte bir suçu işlemek ya da işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla psikoaktif maddelerin isteyerek tüketilmesinden kaynaklanması hâlinde sorumsuzluğu bertaraf eder. Dolayısıyla isteyerek tüketim, tek başına bu hükmün uygulanması için yeterli değildir.
Geçici ayırt etme gücü azalması bakımından Fransız Ceza Kanunu madde 122-1-2, azalmanın psikoaktif maddelerin hukuka aykırı veya açıkça aşırı biçimde isteyerek tüketilmesinden kaynaklanması hâlinde ceza indirimini dışlar. Olayların tarihi, ceza kanununun zaman bakımından uygulanmasına ilişkin kurallar çerçevesinde incelenmelidir (Fransız Ceza Kanunu madde 112-1).
Gerekçe
Üçte bir indirimin uygulanmaması otomatik değildir
Bir suç (délit) davasında Yargıtay, ayırt etme gücünün azaldığı kabul edildikten sonra indirimin dışlanmasını bozmuştur; çünkü bu tercihi haklı kılacak kişilik unsurları bulunmuyordu. Fiillerin ağırlığı bu gerekçenin yerini tutamazdı (Cass. crim., 15 mai 2024, n° 23-82.822). Bu karar, madde 122-1'de öngörülen yetkiye ilişkindir ve madde 122-1-2'deki ayrı istisnayı etkisiz kılmaz.
« Hâkimler, ceza indiriminin dışlanmasını tek başına haklı kılabilecek kişilik unsurlarına değinmemiştir. » (çevirimiz)
Cass. crim., 15 mai 2024, n° 23-82.822, § 11
Raporun ötesinde
Karar mahkemeye aittir
Ayırt etme gücünün ortadan kalktığı her durumda dosya soruşturma dairesine gitmez: Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 706-120, dosyanın iletilmesi, sorumsuzluk kararı ve yargılama mahkemesi önüne sevk edilmenin özel bir hâlini birbirinden ayırır. Sorumsuzluk beyanından sonra, Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 706-135 koşullarında, özellikle tedavi gerekliliği ve kişilerin güvenliğine yönelik risk veya kamu düzenine ağır zarar koşulları altında tam gün hastaneye yatırılma kararı verilebilir. Mağdurla temas yasağı dahil güvenlik tedbirleri, Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 706-136 koşullarında mümkündür.
Hazırlık ve kişinin hakları
Yüz yüze bir muayene, anlaşılması gereken bir görev
Randevudan önce
Olayları ve tedavileri gözden geçirmek
Atama kararını, tarihli raporları, hastane yatış özetlerini ve hukuk bürosunun bilgisine sunmak istediğiniz tedavileri hazırlayın. Olay anında tarif edilen durumu sonraki gelişmelerden ayırırız. Bu kronoloji, Fransız Ceza Kanunu madde 122-1'in zaman koşuluna yanıt verir. Bilirkişi incelemesi sırasında taraflar ve avukat destekli tanıklar, mahkemeden bazı araştırmaların yapılmasını veya teknik bilgi verebilecek, adıyla belirtilmiş bir kişinin dinlenmesini isteyebilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 165).
Muayene sırasında
Soruların çerçevesini bilmek
Bilirkişi hekimler ve psikologlar, görevleri için gerekli soruları hâkim ve avukatlar hazır bulunmaksızın sorabilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 164). Bu, sessizliğin bir kusur olarak sunulmasını haklı kılmaz. Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu'nun giriş maddesi, isnat edilen fiiller hakkında susma hakkını ve bu hakkın, kişilik hakkında bilgi toplanması dahil, belirlediği koşullarda bildirilmesini öngörür. Hukuk bürosu, bir anlatı dikte etmeden ve haklarınızdan vazgeçmeye yöneltmeden, muayenenin çerçevesini sizinle birlikte hazırlar.
Yüz yüze
Görüntülü görüşme, yüz yüze muayene değildir
Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 706-71, görüntülü ve sesli iletişimi öngördüğü hâllerle sınırlar. Yargıtay bundan, madde 164'te belirtilen, resmi soruşturmaya tabi tutulan kişinin (mise en examen), avukat destekli tanığın veya katılanın bilirkişi hekimler ya da psikologlar tarafından muayenesinin kişinin huzurunda yapılması gerektiği sonucunu çıkarır. İlgili her taraf bu nedenle doğan hükümsüzlüğü ileri sürebilir (Cass. crim., 22 novembre 2023, n° 22-86.713). Bu muayene, madde 706-71'in görüntülü görüşmeye izin verdiği, bilirkişinin duruşmada dinlenmesinden ayrılmalıdır. Bir bilirkişi incelemesinin tutuklu kişiye tebliği için bu hüküm, aksi yönde gerekçeli bir karar veya eşzamanlı başka bir işlem bulunmadıkça, prensip olarak görüntülü görüşmeyi zorunlu kılar.
« Böyle bir usulsüzlük, ilgili taraflara zorunlu olarak zarar verir. » (çevirimiz)
Cass. crim., 22 novembre 2023, n° 22-86.713, § 23
Çağrı belgesini saklayın ve muayenenin nasıl geçtiğini belirtin. Hukuk bürosu, işlemin usule uygunluğunu ve sonuçların tartışılmasını ayrı ayrı inceler: karşı bilirkişi incelemesi talebi (contre-expertise) ile hükümsüzlük iddiası farklı sorulara yanıt verir.
Soruşturma sırasında
Raporu okumak ve itirazı hazırlamak
Başlangıç noktası, sonuçların tebliği ve soruşturma hâkiminin belirlediği süredir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167).
Raporun tamamı
psikiyatrik incelemelerde talep olmasa da verilir
15 gün
hâkimin belirlediği olağan sürenin alt sınırı
1 ay
tamamlayıcı veya karşı bilirkişi incelemesi talebi hakkında karar vermek için
Bildirim
Doğru muhatap
Psikiyatrik incelemelerde raporun tamamı, talep olmasa da tarafların avukatlarına veya avukatı olmayan taraflara verilir ya da gönderilir. Hâkim ayrıca avukat destekli tanığa, kendisini ilgilendiren bilirkişi incelemelerinin sonuçlarını tebliğ eder ve talep için bir süre belirler (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167). Bu nedenle, statüsü ne olursa olsun her kişiye otomatik olarak şahsen teslim yapılacağı vaat edilmemelidir.
Süreler
Görüşler, tamamlayıcı veya karşı bilirkişi incelemesi
Hâkimin belirlediği olağan süre, incelemenin karmaşıklığını dikkate alır ve on beş günden az olamaz. Bu sürenin dolmasından sonra, aynı konuda karşı bilirkişi incelemesi, tamamlayıcı inceleme veya yeni bir inceleme talebi, yeni bir unsur gerektirir. Ret kararı, talebin alınmasından itibaren bir ay içinde gerekçelendirilmelidir; bu süre içinde karar verilmezse taraf veya avukat destekli tanık doğrudan soruşturma dairesine başvurabilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167). Talep, Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 81'in atıf yaptığı şekil kurallarına tabidir.
Katılan sıfatı
Ayırt etme gücünün ortadan kalkması hâlinde özel bir güvence
Sonuçlar, ayırt etme gücünün ortadan kalkması nedeniyle sorumsuzluğa yol açabiliyorsa, katılan görüşlerini sunmak veya tamamlayıcı ya da karşı bilirkişi incelemesi talep etmek için on beş gün süreye sahiptir. Bu karşı bilirkişi incelemesi hak olarak verilir ve en az iki bilirkişiye verilmelidir. Ağır suç davalarında (matière criminelle), katılanın avukatı talep ederse, bilirkişilerin tebliğ sırasında hazır bulunması zorunludur (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167-1).
Soruşturma dairesi sorumsuzluğa karar verirse, katılanın talebi üzerine medeni sorumluluk ve tazminat hakkında karar verir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 706-125, Fransız Medeni Kanunu madde 414-3). Bu talepler ve bunları destekleyen belgeler sunulmalıdır.
On beş günlük süre, ne genel bir istinaf süresidir ne de duruşma süresi. Hukuk bürosunun uygulanacak çerçeveyi ve son tarihi varsayılan bir tarihe dayanmadan kontrol edebilmesi için tebliği raporla birlikte gönderin.
Belgeler ve adımlar
Belgeleri hazırlamak, usulü izlemek
Görev
Teknik soruları ve atama kararını belirleyin (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 158).
Talepler
Soruşturma sırasında, görevin tamamlanması veya bir bilirkişinin eklenmesi olanaklarını inceleyin (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 161-1).
Muayene
Bilirkişi hekim veya psikologla görüşmelerin çerçevesini anlayın (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 164).
Rapor
Raporun tamamını ve sonuçların tebliğini okuyun, ardından görüşleri hazırlayın (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167).
Karar
Ayırt etme gücü, sorumluluk ve ceza üzerindeki sonuçları tartışın (Fransız Ceza Kanunu madde 122-1).
- Bilirkişi incelemesine karar veren karar ve bilirkişiye yöneltilen sorular.
- Raporun tamamı, ekleri ve tarihli tebliğ.
- Olay tarihine yakın raporlar ve mevcut hastane yatış özetleri.
- Avukatla birlikte incelemek istediğiniz takip belgeleri ve reçeteler.
- Önceden verilmiş kararlar, çağrı belgeleri ve daha önceki talepler.
- Olayları, tarif edilen belirtileri ve tedavileri birbirinden ayıran bir kronoloji.
Tıbbi raporlar
Bir rahatsızlığın tarif edilmesi, ayırt etme gücünü değerlendirmek için yeterli değildir
Yargıtay, bilirkişi incelemesini gerekliliğini değerlendirmeden ve raporların olay anındaki ayırt etme gücüne ışık tutup tutmadığını belirtmeden reddeden bir kararı bozmuştur. Karar, bir rapor sunulur sunulmaz her bilirkişi incelemesini zorunlu kılmaz (Cass. crim., 11 février 2026, n° 24-87.078).
« Öte yandan, tıbbi raporlara atıfta bulunmuş olmakla birlikte, bunların sanığın olay anındaki ayırt etme gücü konusunda kendisini aydınlatmaya elverişli olup olmadığını veya yalnızca rahatsızlığının tarifiyle sınırlı kalıp kalmadığını belirtmemiştir. » (çevirimiz)
Cass. crim., 11 février 2026, n° 24-87.078, § 11
Sıkça sorulan sorular
Adli psikiyatrik bilirkişi incelemesi hakkındaki sorularınız
Psikiyatrik bilirkişi incelemesi ile psikolojik bilirkişi incelemesi arasındaki fark nedir?
Önce uzmana verilen görevi okumak gerekir. Ceza Muhakemesi Kanunu, tıbbi veya psikolojik muayene imkânını (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 81) ayrı düzenler ve bilirkişinin görevini kararda belirtilen teknik sorularla sınırlar (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 158). Sorumluluğa ilişkin bir psikiyatrik bilirkişi incelemesi, bozukluğu ve bunun olay anındaki ayırt etme gücü veya fiillerin kontrolü üzerindeki etkisini inceler (Fransız Ceza Kanunu madde 122-1).
Psikolojik bilirkişi incelemesi, görevinin sınırları içinde psikolojik işleyişi ve kişiliği kapsayabilir. Bir anlatının doğruluğunu tasdik eden bir belge olarak sunulmamalıdır. Hukuk bürosu, bir raporun kapsamını yalnızca başlığından çıkarmadan, fiilen sorulan soruları ve varılan sonuçları kontrol eder. Yargı kararı, teknik görüşten ayrı kalır: ceza mahkemesinde deliller çekişmeli biçimde tartışılır (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 427).
Psikiyatrik bilirkişi incelemesini kendim talep edebilir miyim?
Bir taraf veya avukat destekli tanık, soruşturma veya yargılama mahkemesinden bilirkişi incelemesi isteyebilir ve bilirkişiye sorulacak soruları önerebilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 156). Talepte, çözülmesi gereken teknik soru ve bunun yargılamadaki yararı açıklanmalıdır. Bu imkân, dosya dışındaki herhangi bir kişinin bilirkişi incelemesi dayatabileceği anlamına gelmez.
Soruşturma hâkimi önünde talep, Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 81'in atıf yaptığı şekil kurallarına uymalıdır. Ret, talebin alınmasından itibaren bir ay içinde gerekçeli bir kararla verilmelidir. Bu ilk talebe yanıt verilmemesi hâlinde madde 81, soruşturma dairesi başkanına başvurulmasını düzenler. Avukat talebi hazırlayabilir, tıbbi belgeleri kovuşturulan olaylarla ilişkilendirebilir ve talebin alınmasını takip edebilir. İlk talebin rejimi, raporun tebliğinden sonraki karşı bilirkişi incelemesinin rejimiyle karıştırılmamalıdır.
Bilirkişi beni görüntülü görüşmeyle muayene edebilir mi?
Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 164'te belirtilen, resmi soruşturmaya tabi tutulan kişinin, avukat destekli tanığın veya katılanın bilirkişi hekimler ya da psikologlar tarafından muayenesi, kişinin huzurunda yapılmalıdır. Yargıtay, Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 706-71'in bu muayenenin uzaktan yapılmasına izin vermediğine hükmetmiştir; ilgili her taraf hükümsüzlüğü ileri sürebilir, çünkü usulsüzlük zorunlu olarak zarar verir (Cass. crim., 22 novembre 2023, n° 22-86.713).
Bilirkişinin duruşmada dinlenmesi ise uzaktan yapılabilir. Bir bilirkişi incelemesinin tutuklu kişiye tebliği için hüküm, aksi yönde gerekçeli bir karar veya eşzamanlı başka bir işlem bulunmadıkça, prensip olarak görüntülü görüşmeyi zorunlu kılar. Çağrı belgenizi ve muayenenin koşullarını anlatan unsurları saklayın. Avukat, işlemi ve ona itiraz usulünü kontrol eder; ceza muhakemesinde usul hükümsüzlükleri sayfamız bu çalışma alanını anlatır.
Raporun tamamını alacak mıyım?
Soruşturma sırasında, psikiyatrik bir bilirkişi incelemesi söz konusu olduğunda, raporun tamamının bir nüshası, talep olmasa bile tarafların avukatlarına veya avukatı olmayan taraflara verilir ya da gönderilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167). Avukatınız varsa hüküm, teslimi ona yapılacak şekilde düzenler; ayrıca size şahsen ikinci bir gönderim yapılmasını sistematik olarak öngörmez.
Aynı madde, avukat destekli tanığa kendisini ilgilendiren bilirkişi incelemelerinin sonuçlarının tebliğini ve tamamlayıcı ya da karşı bilirkişi incelemesi istemek için bir süre belirlenmesini öngörür. Durum, dosyadaki sıfatınıza göre değişir. Bir itirazı analiz etmek için hukuk bürosu raporun tamamını, eklerini, görevi belirleyen kararı ve tebliği inceler. Kısa bir sözlü özet veya tek sayfalık sonuç, yöntemin tamamının ve bilirkişinin dayandığı belgelerin kontrolüne imkân vermez.
Karşı bilirkişi incelemesi talebi için süre nedir?
Soruşturma sırasında Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167, sonuçların tebliği sırasında hâkimin belirlediği bir süre öngörür. Psikiyatrik bir bilirkişi incelemesi için bu olağan süre on beş günden az olamaz ve incelemenin karmaşıklığını dikkate almalıdır. Bu asgari süre, bu nedenle tüm raporlara uygulanan tek tip bir on beş günlük süreye dönüştürülmemelidir.
Sürenin dolmasından sonra, aynı konuda yeni bir talep, yeni bir unsur gerektirir. Bir talebi reddeden hâkim, kararını talebin alınmasından itibaren bir ay içinde gerekçelendirmelidir; karar verilmezse taraf veya avukat destekli tanık doğrudan soruşturma dairesine başvurabilir. Sonuçlar ayırt etme gücünün ortadan kalkması nedeniyle sorumsuzluğa yol açabiliyorsa katılan bakımından özel bir rejim vardır: katılan on beş gün süreye sahiptir ve karşı bilirkişi incelemesi talebi, en az iki bilirkişiyle, hak olarak verilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167-1). Tebliği her zaman raporla birlikte gönderin.
Ayırt etme gücünün ortadan kalkması yargılamada neyi değiştirir?
Fransız Ceza Kanunu madde 122-1'in birinci fıkrasındaki koşullar gerçekleştiğinde kişi, ayırt etme gücünü veya fiillerinin kontrolünü ortadan kaldıran bozukluk nedeniyle olaylardan cezai olarak sorumlu değildir. Bununla birlikte Fransız Ceza Kanunu madde 122-1-1, bir suçun işlenmesi veya kolaylaştırılması amacıyla psikoaktif maddelerin isteyerek tüketilmesine bağlı belirli bir istisna öngörür.
Ayırt etme gücünün ortadan kalktığı sonucuna varan bir rapor, yargılamayı kendiliğinden sona erdirmez. Soruşturmanın sonuçlandırılmasında Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 706-120, dosyanın koşullarına göre, dosyanın soruşturma dairesine iletilmesi veya sorumsuzluk kararı dahil, çeşitli yollar öngörür. Sorumsuzluk, medeni sorumluluğu ortadan kaldırmaz: daire, katılan talep ederse tazminat hakkında karar verebilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 706-125). Hastaneye yatırma veya güvenlik tedbirlerine de madde 706-135 ve 706-136 koşullarında karar verilebilir.
Ayırt etme gücü yalnızca azalmışsa ne olur?
Kişi cezalandırılabilir olmaya devam eder. Mahkeme, cezayı ve infaz rejimini belirlerken ayırt etme gücündeki azalmayı dikkate almalıdır. Fransız Ceza Kanunu madde 122-1, öngörülen özgürlüğü bağlayıcı cezada üçte bir oranında indirim veya müebbet hapis öngörüldüğünde en fazla otuz yıl sınırı getirir. Bu, önceden belirlenmiş bir cezadan otomatik olarak üçte bir düşmek anlamına gelmez.
Suç (délit) niteliğindeki davalarda mahkeme, özel olarak gerekçelendirilmiş bir kararla bu indirimi uygulamayabilir. Yargıtay bu konuda kişilik unsurları arar; fiillerin yalnızca ağırlığı yeterli değildir (Cass. crim., 15 mai 2024, n° 23-82.822). Geçici ayırt etme gücü azalmasının, psikoaktif maddelerin hukuka aykırı veya açıkça aşırı biçimde isteyerek tüketilmesinden kaynaklandığı hâllerde ayrı bir kanuni hariç tutma da vardır (Fransız Ceza Kanunu madde 122-1-2). Avukat; raporu, olayların tarihini ve düşünülen her hariç tutmanın tam dayanağını inceler.
Bilirkişinin sorularını yanıtlamak zorunda mıyım?
Bilirkişi incelemesinin çerçevesi, isnat edilen fiiller hakkında susma hakkından vazgeçmenizi tavsiye etmeyi haklı kılmaz. Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu'nun giriş maddesi, bu hakkı ve kişilik hakkında bilgi toplanması dahil, görüş alınmasından veya sorgudan önce belirlediği koşullarda bildirilmesini öngörür. Hazırlık, bu çerçeveyi ve usuldeki statünüzü dikkate almalıdır.
Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 164, bilirkişi hekim ve psikologların görevleri için gerekli soruları hâkim ve avukatlar hazır bulunmaksızın sormasına izin verir. Bu nedenle hukuk bürosunun desteği, randevudan önce bu görevi açıklamayı ve ardından muayene tutanağını incelemeyi de kapsar. Bir anlatı uydurmadan, tıbbi belgeleri ve sorulan soruları sizinle birlikte gözden geçiririz. Muayeneden önce, tıbbi takibi, kovuşturulan olayları ve bilirkişi incelemesinin amaçlarını birbirinden ayırmak için sizi endişelendiren soruları avukatınıza bildirin.
Bilirkişi incelemesi mağdura yarar sağlayabilir mi?
Katılan, soruşturma sırasında bilirkişi incelemesini tartışmak için haklara sahiptir. Sonuçlar, ayırt etme gücünün ortadan kalkması nedeniyle sorumsuzluğa yol açabiliyorsa Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167-1, katılana on beş gün içinde görüş sunma veya tamamlayıcı ya da karşı bilirkişi incelemesi talep etme imkânı verir. Karşı bilirkişi incelemesi hak olarak verilir ve en az iki bilirkişi tarafından yapılmalıdır. Ağır suç davalarında katılanın avukatı, tebliğ sırasında bilirkişilerin hazır bulunmasını da isteyebilir.
Soruşturma dairesi sorumsuzluğa karar verirse, katılanın talebi üzerine medeni sorumluluk ve tazminat hakkında karar verebilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 706-125). Akıl hastalığı, tazmin yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz (Fransız Medeni Kanunu madde 414-3). Hukuk bürosu talepleri, gerekçelerini ve zarara ilişkin belgeleri hazırlar. Bu tartışmayı, kendi koşullarına tabi olan tedavi veya güvenlik tedbirlerine ilişkin tartışmadan ayırır.
Bilirkişiyi kim seçer?
Soruşturma hâkimi bilirkişiyi atar ve koşullar gerektiriyorsa birden fazla bilirkişi atayabilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 159). Bilirkişiler prensip olarak Yargıtay'ın ulusal listesinden veya bir istinaf mahkemesi listesinden seçilir. Liste dışından atama, istisnai olarak gerekçeli bir kararla mümkün kalır (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 157).
Bununla birlikte taraflar, seçime müdahale etme imkânına sahiptir. Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 161-1'de öngörülen istisnalar saklı kalmak üzere, kararın bildirilmesi, görevin değiştirilmesini veya bir listede kayıtlı, kendi seçtikleri bir bilirkişinin eklenmesini talep etmek için on günlük bir süre başlatır. Bu mekanizma avukat destekli tanık için de geçerlidir. Atanan bilirkişiyi tek taraflı olarak değiştirme yetkisi vermez. Hukuk bürosu; kararı, bildirilme biçimini ve ek bilirkişi talebinin hangi koşullarda yapılabileceğini kontrol eder.
Tedavi gördüğüm psikiyatristin raporu yeterli midir?
Rapor, içeriği ve tarihi bakımından incelenmesi gereken bir belgedir. Bir takibi, tedaviyi veya belirtileri tarif edebilir; ancak Fransız Ceza Kanunu madde 122-1'in ölçütü olan, olayların tam anındaki ayırt etme gücüne ışık tutup tutmadığı kontrol edilmelidir. Bir raporun bu aydınlatmayı hiçbir zaman sağlayamayacağını söylemek yanlış olur.
Yargıtay, bilirkişi incelemesini gerekliliğini değerlendirmeden ve raporların olay anındaki ayırt etme gücü hakkında bilgi verip vermediğini ya da yalnızca bir rahatsızlığı tarif edip etmediğini belirtmeden reddeden bir istinaf mahkemesini bozmuştur (Cass. crim., 11 février 2026, n° 24-87.078). Bu karar, rapor içeren her dosyada bilirkişi incelemesi zorunlu kılmaz. Hukuk bürosu mevcut belgeleri çözülmesi gereken soruyla karşılaştırır ve gerekirse Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 156 temelinde gerekçeli bir teknik talep hazırlar.
Hukuk bürosunun desteği ne kadar tutar?
Hukuk bürosu, durumunuzun ilk incelemesinden sonra talep edilen kapsama uygun bir teklif sunar. Bu sayfa bir ücret belirlemez: ilk bilirkişi incelemesini talep etmek, halihazırda sunulmuş bir raporu analiz etmek ve bir duruşmaya hazırlanmak farklı çalışmalardır. Dosyadaki sıfatınızı, yargılamanın aşamasını ve elinizdeki belgeleri belirtin.
Görevin kapsamı, özellikle Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 156 kapsamında hazırlanacak talebi veya bir raporun tebliğinden sonra Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167 kapsamında mümkün olan görüş ve talepleri dikkate alır. Siz taahhüt vermeden önce öngörülen çalışmayı ve sınırlarını sizinle birlikte netleştiririz. Tebliğde bir son tarih varsa, ilk görüşmeden itibaren bize iletin. Teklif edilen tutar tanımlı bir çalışmanın karşılığıdır; bilirkişinin sonuçları veya hâkimin kararı konusunda bir güvence oluşturmaz.
Psikiyatrik bilirkişi incelemesi ceza davalarında otomatik midir?
Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 156, soruşturma veya yargılama mahkemesinin teknik bir soru ortaya çıktığında bilirkişi incelemesine karar vermesine izin verir. Tek başına, tüm ceza yargılamalarında psikiyatrik bilirkişi incelemesini zorunlu kılmaz. Tıbbi takibin varlığı, çözülmesi gereken soru ve dosyadaki diğer belgelerle birlikte değerlendirilmeli; ayırt etme gücünün ortadan kalktığı veya azaldığı kendiliğinden varsayılmamalıdır.
Özel hükümler, bazı bilirkişi incelemelerini zorunlu kılar. 13 Ekim 2026 tarihinde uygulanabilir hâliyle Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 706-47-1, madde 706-47'de belirtilen ağır suçlardan (crimes) yargılanan kişiler için esas hakkında herhangi bir hüküm verilmeden önce tıbbi bilirkişi incelemesi yapılmasını zorunlu kılar. Bu durumda bilirkişiye, tedavi yükümlülüğü kararının (injonction de soins) uygun olup olmadığı sorulur. Bu özel yükümlülük, her ağır suç davasının veya her suçun aynı tedbiri gerektirdiği anlamına gelmez. Avukat, kovuşturulan nitelendirmeyi ve uygulanacak hükmü kontrol eder.
Bilirkişi raporu mahkemeyi bağlar mı?
Rapor, teknik bir görüştür: bilirkişinin görevi yalnızca bu türden sorulara ilişkin olabilir (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 158). Ceza mahkemesinde Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 427, hâkimin vicdani kanaatine göre karar vereceğini ve kararını yalnızca duruşmaya sunulan ve çekişmeli biçimde tartışılan delillere dayandırabileceğini öngörür. Bu nedenle bilirkişi ne suçluluğa ne de sorumsuzluğa karar verir.
Hukuk bürosu sonuçları, izlenen gerekçeyle, tıbbi belgelerle ve incelenen dönemle karşılaştırır. Soruşturma sırasında Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167 çerçevesinde görüş veya tamamlayıcı ya da karşı bilirkişi incelemesi talebi hazırlayabilir. Bir rapora katılmamak, onu ortadan kaldırmaya yetmez: somut güçlükler ortaya konmalı ve uygun usul kullanılmalıdır. Birden fazla görüş bulunduğunda tartışma, bunların dayanakları ve bilirkişilere fiilen verilen sorulara yanıtları üzerine yoğunlaşmalıdır.
Psikiyatrik bilirkişi incelemesine neden bir avukat dahil edilmelidir?
Avukat, teknik görüşü yargılamaya ve mahkemenin karara bağlaması gereken sorulara bağlar. Muayeneden önce görevi analiz eder ve çerçeve izin verdiğinde, soruların değiştirilmesi veya bir bilirkişinin eklenmesi talebini hazırlar (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 161-1). Mevcut belgeleri ve öngörülen akışı sizinle birlikte inceler; vermeniz gereken yanıtları yazmaz.
Rapordan sonra tebliğin kimlere yapıldığını, belirlenen süreyi ve yapılabilecek talepleri kontrol eder (Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167). Ayırt etme gücünün ortadan kalktığı sonuçlarıyla karşılaşan katılan için Fransız Ceza Muhakemesi Kanunu madde 167-1'de öngörülen karşı bilirkişi incelemesi hakkını da inceler. Duruşmada çalışma, bozukluğun kapsamına, sorumluluğa ve dosyaya göre cezaya veya medeni taleplere odaklanır. Amaç bir sonuç vaat etmek değil, belgelerden hareketle uygun talepleri oluşturmaktır.
Kaynaklar ve ilgili sayfalar
Resmi metinler ve ilgili sayfalar
Fransız ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku, 13 Ekim 2026 tarihindeki hâlleriyle. Bir dosyaya uygulanacak esasa ilişkin kuralları belirlemek için olayların tarihi yine de gereklidir.
Atıf yapılan içtihatlar
22 Kasım 2023 — yüz yüze muayene · 15 Mayıs 2024 — ayırt etme gücünün azalması ve gerekçe · 11 Şubat 2026 — bilirkişi incelemesinin gerekliliği ve raporlar
İlgili konular
Sayfa 13 Ekim 2026 tarihinde güncellenmiştir.
Hazırlanacak bir bilirkişi incelemesi mi, yoksa tartışılacak bir rapor mu var?
Görevi, raporu ve tebliğini bize iletin. Hukuk bürosu, ele alınacak soruları, mevcut belgeleri ve yargılamanızın takvimini kontrol eder.