Kohen Avocats, Paris’te işverenin affedilemez kusuru
Paris affedilemez kusur avukatı: ispat ve tazminat
Tehlikenin bilindiği bir sırada meydana gelen iş kazası veya meslek hastalığı, sosyal güvenlik kasasına (caisse) uzlaşma başvurusu, sosyal daireye (pôle social) dava açılması, gelirin artırılması, bilirkişi incelemesi ve zararların hesaplanması, hakkında iddia ileri sürülen işverenin savunulması: Paris’te affedilemez kusur avukatı olarak hukuk bürosu, mağdurlara, yakınlarına ve şirketlere her aşamada eşlik eder. Her şey basit bir soruya dayanır: İşveren tehlikenin farkında mıydı ya da olmalı mıydı?
Hukuk bürosuna 7/24 kesintisiz ulaşabilirsiniz. Dava hakkı iki yıllık zamanaşımına tabidir; süre özellikle kaza gününden ya da günlük ödeneklerin ödenmesinin sona erdiği günden itibaren işler (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu (Code de la sécurité sociale) madde L. 431-2). 1 Kasım 2026’dan itibaren, bu tarihte veya sonrasında iyileşme (consolidation) durumuna gelen mağdurların geliri bir mesleki ve bir işlevsel bölümden oluşur; affedilemez kusur halinde her ikisi de artırılır.
4,9/5
Google yorumlarının ortalama puanı270 yorum
Ceza hukuku alanındaki bu avukattan çok yüksek kalitede destek aldım. Profesyonelliği, dosyaya tam hâkimiyeti ve yargılamanın her aşamasındaki sürekli ilgisi özellikle vurgulanmayı hak ediyor. İletişim açık, düzenli ve hızlıydı; durumuma uygun, net tavsiyeler aldım. Ceza hukukunda titiz ve etkili bir savunma arayan herkese bu avukatı tavsiye ederim.
Av. Kohen ceza davamı takip etti. Yaptığı işten çok memnunum ve kendisini hiç tereddüt etmeden size tavsiye ederim.
Mükemmel bir ceza avukatı; eski partnerimin kötüye kullanarak talep ettiği bir koruma kararı sürecinde beni bu durumdan kurtardı
Mahkeme önündeki savunmam için bulunan çözümden çok memnunum. Başarılar dilerim
Av. Hassan Kohen genç, deneyimli ve son derece yetkin bir avukat. Çok iyi bir dinleyici; büyük bir empati ve güçlü bir insani duyarlılığa sahip. Ulaşılabilir ve hızlı; mesleğine tamamen hâkim.
Av. Hassan Kohen ile çok iyi bir deneyim yaşadım. Beni dikkatle dinlemek ve durumumu iyice anlamak için zaman ayırdı. İyi tavsiyeler veren, özenli ve ulaşılabilir bir avukat; müvekkillerini doğru yöne yönlendirmeyi biliyor. Dinlemeyi bilen ve yetkin bir profesyonel arayanlara kendisini tereddüt etmeden tavsiye ederim.
Av. Kohen bize iyi tavsiyelerde bulundu ve süreç boyunca yanımızda oldu. Yaptığı her şey için kendisine teşekkür ederim.
Paris Barosu
Acil durumlar 7/24
Dosyanın ön incelemesi
Belgelerinizi gönderin. Analizinizi alın.
Av. Hassan Kohen
Paris Barosu (Barreau de Paris) avukatı: iş kazaları ve meslek hastalıkları, işverenin affedilemez kusuru, sosyal daire (pôle social) uyuşmazlıkları.
Fransa avukatlar rehberindeki resmî profil (CNB) · Google'da 4,9/5 (270 yorum)
Sayfa 1 Kasım 2026 tarihinde güncellendi.
Kısa yanıt
İş kazası veya meslek hastalığı işverenin affedilemez kusurundan (faute inexcusable) kaynaklandığında, mağdur veya hak sahipleri ek tazminat hakkına sahiptir (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu (Code de la sécurité sociale) madde L. 452-1). Yargıtay (Cour de cassation), işverenin tehlikenin farkında olduğu ya da olması gerektiği ve çalışanı korumak için gerekli önlemleri almadığı hallerde bu kusuru kabul eder. Kusurun tanınması, gelirin veya toplu ödemenin artırılması hakkını (madde L. 452-2) ve gelirin karşılamadığı zararların tazminini (madde L. 452-3) doğurur; bu tutarlar sosyal güvenlik kasası tarafından avans olarak ödenir ve kasa bunları işverenden tahsil eder. Dostane bir anlaşma olmadığı takdirde adli yargı ilk derece mahkemesinin sosyal dairesi (pôle social du tribunal judiciaire) karar verir (madde L. 452-4). Süre iki yıldır (madde L. 431-2). 1 Kasım 2026’dan itibaren iyileşme durumuna gelen mağdurlar bakımından gelir, mesleki ve işlevsel bölümden oluşur; her ikisi de artırılır. Paris 16. bölgedeki Kohen Avocats hukuk bürosu mağdur, yakınları ve işveren adına işlem yapar. İletişim: +33 6 89 11 34 45.
Kabul ettirmek istediğiniz bir iş kazası, bir meslek hastalığı, bir işveren kusuru mu var?
Durumunuzu anlamak
İşverenin affedilemez kusuru, açıklamalı
Affedilemez kusur mağduru ek tazminat hakkına sahiptir (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 452-1). Kusuru neyin oluşturduğu, nasıl ve hangi süre içinde kabul ettirileceği, işverenin buna karşı ne ileri sürebileceği ve tazminatın 1 Kasım 2026 reformundan önce ve sonra neyi kapsadığı.
Temel noktalar
Affedilemez kusur: gerçekleşmesi gereken dört koşul
Mağdurun ispat etmesi gereken hususlar ve hâkimin ilk olarak neyi incelediği.
Bir iş kazası veya meslek hastalığı: nedeni ne olursa olsun, iş nedeniyle veya iş sırasında meydana gelen kaza iş kazasıdır (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 411-1). Affedilemez kusur bu rejimin üzerine eklenir, onun yerini almaz (madde L. 452-1).
İşverenin farkında olduğu ya da olması gereken bir tehlike: işveren, çalışanların güvenliğini sağlamak ve bedensel ve ruhsal sağlığını korumak için gerekli önlemleri alır (Fransız İş Kanunu (Code du travail) madde L. 4121-1), riskleri değerlendirir ve bunları tek risk değerlendirme belgesine (document unique) kaydeder (madde L. 4121-3 ve R. 4121-1).
Çalışanı bu tehlikeden korumak için alınmayan veya yetersiz kalan önlemler: önleme, bilgilendirme ve eğitim, uygun örgütlenme ve araçlar (madde L. 4121-1); bunlar genel önleme ilkelerine göre, öncelikle risklerden kaçınma ve riskle kaynağında mücadele edilerek uygulanır (madde L. 4121-2).
Zararla bağlantı: işverenin kusurunun kazanın veya hastalığın belirleyici nedeni olması gerekmez; zorunlu nedenlerinden biri olması gerekir.
Tanım içtihada dayanır. Yargıtay’a göre, yasal güvenlik yükümlülüğünün ihlali, işverenin “çalışanın maruz kaldığı tehlikenin farkında olduğu ya da olması gerektiği ve onu korumak için gerekli önlemleri almadığı” hallerde affedilemez kusur niteliğindedir (çevirimiz). Aynı davada Yargıtay, hâkimlerin tespitleri “işverence uygulanan koruma önlemlerinin etkisizliğini” ortaya koyduğu hâlde kusuru reddeden kararı bozmuştur (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 8 octobre 2020, n° 18-26.677). Dolayısıyla yalnızca kâğıt üzerinde var olan bir önlem yeterli değildir: gerçekten koruması gerekir.
Nedensellik bağı geniş yorumlanır. Yargıtay, kusurun meslek hastalığının belirleyici nedeni olmasının gerekmediğini hatırlatır: “Kusurun, mağdurun yakalandığı meslek hastalığının zorunlu nedenlerinden biri olması yeterlidir” (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 25 juin 2026, n° 23-22.278). Dolayısıyla işverenin kusurunun zararın tek nedeni olması gerekmez.
Tehlikenin bilinmesinin sınırları vardır. Versailles istinaf mahkemesi (cour d’appel), “daha önce görülmemiş bir olaylar zincirinden” doğan bir kazada affedilemez kusuru reddetmiştir (çevirimiz); gerçekleşen risk şirket tarafından bilinmiyordu ve öngörülemezdi (CA Versailles, 5e ch., 15 décembre 2022, n° 22/00057). Bu nedenle hukuk bürosu, kazadan önce işverenin ne bildiğini ya da bilmesi gerektiğini yeniden kurar: önceki olaylar, uyarılar, risk değerlendirme belgesi, talimatlar, denetim raporları. Risk değerlendirme belgesinin bulunmaması ve affedilemez kusur konulu yazımıza bakınız.
Usul
Sosyal güvenlik kasasından sosyal daireye: aşamalar ve süre
Başvuru için iki yıl, olası bir dostane aşama, ardından hâkim.
Mesleki nitelik
Affedilemez kusur, bir iş kazasının veya meslek hastalığının varlığını gerektirir. Kasanın tanıma kararına bağlı değildir: Yargıtay, kusurun bu karardan bağımsız olarak tanınmasının “kazanın önceden kasaya bildirilmiş olmasını gerektirmediğine” hükmetmiştir (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 23 janvier 2020, n° 18-19.080).
İki yıllık süre
Mağdurun veya hak sahiplerinin hakları, özellikle kaza gününden ya da günlük ödeneğin ödenmesinin sona erdiği günden başlayarak iki yıl içinde zamanaşımına uğrar (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 431-2).
Uzlaşma
Mağdur, kusurun varlığı, artırımın ve tazminatların tutarı konusunda işverenle dostane bir anlaşma sağlamaya çalışmak için kasaya başvurabilir (madde L. 452-4). Bu başvuru, uzlaşma girişiminin sonucu bildirilene kadar zamanaşımını keser.
Sosyal daire
Anlaşma sağlanamazsa, mağdur, hak sahipleri veya kasa tarafından başvurulan yetkili sosyal güvenlik mahkemesi karar verir (madde L. 452-4). Bu uyuşmazlıklar özel olarak belirlenmiş adli yargı ilk derece mahkemelerinin görev alanındadır (Fransız Yargı Teşkilatı Kanunu (Code de l’organisation judiciaire) madde L. 211-16). Mağdur, kararın kasayı da bağlaması için kasayı davaya dahil eder (déclaration de jugement commun).
Bilirkişi incelemesi
Kusur kabul edildikten sonra hâkim artırımı belirler ve zararları değerlendirmek için tıbbi bilirkişi incelemesi isteyebilir. Hâkim, gelirin kapsamadığı zarar kalemleri bakımından iyileşme tarihini kasanın belirlediği tarihle bağlı olmaksızın kendisi belirleyebilir.
Ödeme
Artırım kasa tarafından ödenir; kasa, artırımın karşılığı olan sermayeleştirilmiş tutarı işverenden tahsil eder (madde L. 452-2); zararların tazmini ise kasa tarafından doğrudan hak sahiplerine ödenir ve kasa bu tutarı işverenden tahsil eder (madde L. 452-3).
Sürenin başlangıç noktası yakından izlenmelidir. Yargıtay, iki yıllık zamanaşımının “kaza tarihinden veya günlük ödeneğin ödenmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başladığına”, meslek niteliğinin tanınması davasıyla kesildiğine, ancak işverenin, kasanın tanıma kararının kendisine karşı ileri sürülemeyeceğinin tespitine yönelik başvurusunun mağdurun davasının “iki yıllık zamanaşımı süresini kesmediğine” hükmetmiştir (çevirimiz); bu davada, günlük ödeneklerin sona ermesinden iki yıldan fazla sonra açılan dava zamanaşımına uğramış sayılmıştır (Cass. 2e civ., 25 avril 2024, n° 22-16.197). Ceza davası da süreyi keser, ancak yalnızca “aynı fiillerle ilgili olarak açılan ceza davasının yürütülmesi” keser (çevirimiz) (madde L. 431-2, son fıkra; Cass. 2e civ., 23 janvier 2020, n° 18-19.080): suç duyurusunda bulunmak ve ön soruşturma tutanakları yeterli değildir (Cass. 2e civ., 21 octobre 2021, n° 20-11.766).
Uzlaşma başvurusu mağduru korur. Yargıtay’a göre, kasaya başvuru zamanaşımını keser ve yeni süre “ancak kasanın uzlaşma girişiminin sonucunu taraflara bildirmesinden itibaren” yeniden işlemeye başlar (çevirimiz); kasa ek tazminat konusundaki sonucu mağdura bildirmedikçe dava açılabilir durumda kalır (Cass. 2e civ., 5 septembre 2024, n° 22-16.220).
Süre bazen sanıldığından daha erken işlemeye başlar: günlük ödeneklerin sona ermesi her zaman iyileşme durumunun bildirimiyle aynı ana denk gelmez. Hukuk bürosu süreyi ilk randevudan itibaren hesaplar ve gecikmeden keser. İki yıllık zamanaşımı ve kesilme halleri ile sosyal güvenlik kasası nezdinde uzlaşma konulu yazılarımıza ve sosyal daire önündeki yargılama usulü sayfamıza bakınız.
İki taraf
Mağdur veya yakınısınız ya da hakkında iddia ileri sürülen işverensiniz
Aynı metinler, bulunduğunuz konuma göre farklı okunur.
Mağdur veya hak sahibisiniz
- İki yıllık süreyi hesaplamak ve kasaya uzlaşma başvurusu yaparak ya da sosyal daireye başvurarak bu süreyi kesmek.
- Tehlikenin bilindiğinin kanıtını toplamak: yazılı uyarılar, önceki olaylar, risk değerlendirme belgesi, tanık beyanları, iş müfettişliği soruşturması.
- Artırımın en yüksek düzeyde talep edilmesi, bilirkişi incelemesi ve gelirin kapsamadığı her zarar kaleminin tazmini.
Hakkında iddia ileri sürülen işverensiniz
- Zamanaşımını kontrol etmek ve gerektiğinde kazanın veya hastalığın mesleki niteliğine itiraz etmek.
- Alınan önlemleri göstermek: risk değerlendirmesi, eğitim, ekipman, talimatlar, fiilî denetimler.
- Nedensellik bağını, şirketinizdeki riske maruz kalmayı ve her zarar kaleminin değerlendirmesini tartışmak ve sigortacınızı sürece dahil etmek.
İşverenin kendine özgü bir savunma yolu vardır: Yargıtay, “işverenin, affedilemez kusurunun mağdur veya hak sahipleri tarafından ileri sürüldüğü hallerde iş kazasının, meslek hastalığının veya nüksün mesleki niteliğine itiraz etme hakkını koruduğunu” hatırlatır (çevirimiz). Bununla birlikte, tanıma kararının işverene karşı ileri sürülememesi onu korumaz: kesinleşmiş bir kararla verilmiş olsa bile bu durum “kasanın işverene karşı rücu davası açmasına engel olmaz” (çevirimiz); Yargıtay, kasanın geri ödeme talebini reddeden kararı bozmuş ve dosyayı Rouen istinaf mahkemesine (cour d’appel) göndermiştir (Cass. 2e civ., 26 juin 2025, n° 23-16.183). Kusurun kesinleşmiş bir kararla tanınması, kasanın kendisini nasıl bilgilendirdiğine bakılmaksızın, “işveren bakımından borçlu olduğu tutarları ödeme yükümlülüğünü doğurur” (çevirimiz) (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 452-3-1).
Hukuk bürosunun her dosyada incelediği noktalar:
İşveren, kusurdan kendi malvarlığıyla sorumludur. Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 452-4 şöyle der: “Affedilemez kusuru işleyen, bunun sonuçlarından kişisel malvarlığıyla sorumludur” ve “İşveren, kendi affedilemez kusurunun mali sonuçlarına karşı sigorta yaptırabilir” (çevirimiz); aynı husus, yönetimde yerine geçirdiği kişilerin kusuru için de geçerlidir. Bu durumda emeklilik ve iş sağlığı sigorta kasası (caisse d’assurance retraite et de la santé au travail) ona ek prim yükleyebilir. Hakkında iddia ileri sürülen şirketin ilk refleksi bu nedenle zararı sigortacısına bildirmek olmalıdır. Tanıma kararının işverene karşı ileri sürülememesi ve kasanın rücu davası konulu yazımıza bakınız.
Tazminat
Gelirin artırılması, tazmin edilebilir zararlar ve 1 Kasım 2026 reformu
Kusurun tanınmasının sağladığı haklar ve iyileşme tarihine göre neyin değiştiği.
Artırım
Mağdur veya hak sahipleri, iş kazaları nedeniyle ödenmesi gereken ödeneklerde artırım alır. Toplu ödemede artırım bu tutarı aşamaz; gelirde ise artırılmış gelir, çalışma gücündeki azalmaya karşılık gelen yıllık ücret oranını, tam iş göremezlik halinde ise bu ücreti aşamaz (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 452-2).
Sayılan zararlar
Artırımdan bağımsız olarak mağdur, çektiği bedensel ve ruhsal acıların, estetik zararın ve yaşam keyfi kaybının, ayrıca mesleki yükselme olanaklarının kaybının veya azalmasının tazminini talep eder (madde L. 452-3; bu metin 1 Kasım 2026’dan önceki iyileşme durumlarına uygulanan metindir; sonraki durumlarda madde iyileşmeden önce çekilen acıları kapsar).
Yüzde 100 oranı
Mağdurun kalıcı iş göremezlik oranı yüzde 100 ise, buna ek olarak iyileşme tarihinde yürürlükte olan yasal asgari ücrete eşit götürü bir ödenek verilir (madde L. 452-3).
İşlevsel zarar
Reform öncesi rejimde gelir, kalıcı işlevsel kaybı (déficit fonctionnel permanent) karşılamaz; bu nedenle affedilemez kusur halinde bu zarar ayrıca tazmin edilir.
1 Kasım 2026’dan itibaren
Bu tarihte veya sonrasında iyileşme durumuna gelen mağdurlar bakımından gelir, mesleki ve işlevsel bir bölümden oluşur (madde L. 434-2, 1 Kasım 2026’da uygulanacak metni) ve artırım her iki bölüme de uygulanır (madde L. 452-2, aynı metin).
Yakınlar
Ölümle sonuçlanan kaza halinde, gelir hakkı bulunan hak sahipleri ile bu hakka sahip olmayan altsoy ve üstsoy, işverenden manevi zararlarının (préjudice moral) tazminini talep edebilir (madde L. 452-3).
Kalıcı işlevsel kayıp, Genel Kurul (assemblée plénière) tarafından yeniden ele alınmıştır. Yargıtay, içtihadını değiştirerek “gelirin kalıcı işlevsel kaybı karşılamadığına” hükmetmiştir (çevirimiz) (Cass. ass. plén., 20 janvier 2023, n° 20-23.673). Bundan, affedilemez kusur mağdurunun “gelir veya toplu ödemenin tazmin etmeyi amaçlamadığı kalıcı işlevsel kaybın tazminini talep edebileceği” sonucunu çıkarmış (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 16 mai 2024, n° 22-23.314), ardından bu kalemin iyileşmeden sonra “fizyolojik işlevlerin ve ruhsal bütünlüğün zarar görmesini”, çekilen acıları ve “mağdurun kişisel, ailevi ve sosyal yaşam koşullarında hissettiği yaşam kalitesi kaybını ve rahatsızlıkları” kapsadığını belirtmiştir (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 15 octobre 2026, n° 25-15.843). Sosyal güvenlik mahkemesi bu kalemi “kasanın belirlediği kalıcı iş göremezlik oranıyla bağlı olmaksızın” değerlendirir (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 3 septembre 2026, n° 23-22.988).
Reform, yakın tarihli iyileşme durumları için dengeyi değiştirir. 1 Kasım 2026’dan itibaren gelir, “mesleki kazanç kaybına ve iş göremezliğin mesleki etkisine karşılık gelen” bir mesleki bölümden ve “mağdurun kalıcı işlevsel kaybına karşılık gelen” bir işlevsel bölümden oluşur (çevirimiz) (yeni madde L. 434-2); affedilemez kusur halinde “artırım mesleki bölüme ve işlevsel bölüme uygulanır” (çevirimiz) ve işlevsel bölümün artırımı mağdurun talebi üzerine toplu ödeme olarak ödenebilir (yeni madde L. 452-2). Yeni madde L. 452-3 “bu kitap kapsamında götürü tazminata konu olmayan tüm zararları” kapsar; bunların arasında “iyileşme tarihinden önce” çekilen acılar da vardır (çevirimiz). Bu kurallar herkes için geçerli değildir: 28 Şubat 2025 tarihli ve 2025-199 sayılı Kanun’un 90. maddesinin V. bendine göre (30 Aralık 2025 tarihli ve 2025-1403 sayılı Kanun’un 95. maddesiyle değişik metin), “Bu tarihten itibaren iyileşme durumuna gelen mağdurlara uygulanır” (çevirimiz) (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 452-2 altındaki not; 7 Mayıs 2026 tarihli ve 2026-354 sayılı Kararname’nin 3. maddesi).
Gelir rejimi bu nedenle mağdurun iyileşme tarihine göre belirlenir. Ayrı bir konu, gelirin kapsamadığı zarar kalemleridir: affedilemez kusur davasına bakan hâkim yalnızca bu kalemler bakımından iyileşmeyi “sosyal güvenlik kurumunun benimsediği tarihle bağlı olmaksızın” belirleyebilir; bu belirleme, “sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında ödenen yardımların tespiti için kasa tarafından alınan kararların kesin niteliğinin sorgulanması sonucunu doğurmaz” (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 3 septembre 2026, n° 23-22.988). Tespit edilebilen hiçbir metin, hâkimin bu şekilde belirlediği tarihe, eski ve yeni gelir rejimi arasındaki seçim üzerinde bir etki tanımamaktadır. Burada anılan kararlar reform öncesi metinler uyarınca verilmiştir. 1 Kasım 2026 reformu ve işlevsel kayıp, hâkimin belirlediği iyileşme tarihi ve gelir artırımının hesaplanması konulu yazılarımıza bakınız.
Delil
Kusurun ispatı: karineler, belgeler ve sık görülen durumlar
İspat yükü, kanunun onu tersine çevirdiği iki durum dışında mağdura aittir.
Risk bildirilmişti: mağdur çalışanın kendisi ya da sosyal ve ekonomik komitedeki (comité social et économique) bir personel temsilcisi gerçekleşen riski işverene bildirmişse, affedilemez kusurun yararı mağdur çalışan için kanundan doğar (Fransız İş Kanunu madde L. 4131-4).
Çalışan, riskli bir görevde güvencesiz bir sözleşmeyle çalışıyordu: belirli süreli sözleşmeli çalışan, geçici çalışan veya stajyer, güvenlik konusunda güçlendirilmiş eğitim almadan özel riskler taşıyan bir göreve atanmışsa affedilemez kusurun var olduğu karine olarak kabul edilir (madde L. 4154-2 ve L. 4154-3).
Geçici çalışan: işi kullanan şirket, yönetimde işverenin yerine geçmiş sayılır; işveren, kusuru işleyene karşı geri ödeme davası açma hakkı saklı kalmak üzere, affedilemez kusurdan doğan yükümlülüklerle bağlı kalır (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 412-6).
Uyarılar ve çalışmaktan kaçınma hakkı: çalışan, ciddi ve yakın bir tehlike oluşturduğunu düşünmek için makul bir nedeni olduğu her çalışma durumunu işverene derhal bildirir (Fransız İş Kanunu madde L. 4131-1). Tarihli uyarı e-postası birinci derecede önemli bir belgedir.
Güvenlik eğitimi: işveren, işe alınan çalışanlar, görev veya teknik değiştirenler ve geçici çalışanlar için uygulamalı ve uygun bir güvenlik eğitimi düzenler (madde L. 4141-2).
Risk değerlendirme belgesi (document unique): işveren risk değerlendirmesini buraya kaydeder ve günceller; belge, termal ortamlar dahil her çalışma birimi için bir envanter içerir (madde R. 4121-1).
Bildirim somut olarak değerlendirilir. Yargıtay, işverenine bir tehdit mektubu ileten çalışana karineyi tanımayan kararı, “böylece çalışan, maruz kaldığı saldırı riskini işverene bildirmiş olduğundan” bozmuştur (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 8 juillet 2021, n° 19-25.550). Geçici çalışan bakımından madde L. 4154-3 kapsamındaki karine “ancak işverenin çalışana güçlendirilmiş güvenlik eğitimini verdiğinin kanıtlanmasıyla çürütülebilir” (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 11 octobre 2018, n° 17-23.694).
Karine bulunmayan hallerde ispat yükü mağdurda kalır ve 2026 tarihli içtihat bunu meslek hastalıkları bakımından ağırlaştırmıştır. Yargıtay artık “işvereninin affedilemez kusurunun tanınmasını isteyen mağdurun, hastalığının riskine bu işverenin hizmetinde maruz kaldığını kanıtlaması gerektiğine” hükmetmektedir (çevirimiz); çünkü kasanın tanıma kararı “ne hastalığın mesleki nitelikte olduğuna dair bir karine ne de belirli bir işverende riske maruz kalmaya dair bir karine” oluşturur (çevirimiz); bir asbest mağdurunun hak sahipleri bu nedenle eski bir işverene karşı davayı kaybetmiştir (Cass. 2e civ., 25 juin 2026, n° 23-22.278). Bilinen tehlike de tek başına yeterli değildir: Paris istinaf mahkemesi (cour d’appel), bir çalışanın bir müşteri tarafından saldırıya uğradığı olayda affedilemez kusuru reddetmiştir; tehlikeyi bilen işveren “çok sayıda koruma sistemi kurmuş ve yeterli güvenlik eğitimleri vermiştir” (çevirimiz) (CA Paris, pôle 6, ch. 13, 28 juin 2024, n° 21/00069).
Riskin bildirilmesi ve madde L. 4131-4 karinesi, geçici çalışan ve güçlendirilmiş eğitim, meslek hastalığı ve ardışık işverenler ile çalışana iş yerinde saldırı konulu yazılarımıza bakınız. Hastalığın kendisinin tanınması için Paris meslek hastalığı avukatı sayfamıza bakınız.
SSS
Sıkça sorulan sorular
Yürürlükteki metinlere ve doğrulanmış kararlara dayanan on dört ayrıntılı yanıt.
İşverenin affedilemez kusuru nedir?
Bu, iş kazası veya meslek hastalığı mağdurunun sosyal güvenliğin götürü yardımlarından fazlasını elde etmesini sağlayan kusurdur. Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 452-1 bunu tanımlamadan anar: “Kaza, işverenin veya yönetimde yerine geçirdiği kişilerin affedilemez kusurundan kaynaklandığında” mağdur veya hak sahipleri ek tazminat hakkına sahiptir (çevirimiz).
Tanım, kusuru Fransız İş Kanunu madde L. 4121-1’deki yasal güvenlik yükümlülüğüne bağlayan Yargıtay’dan gelir; bu maddeye göre “İşveren, çalışanların güvenliğini sağlamak ve bedensel ve ruhsal sağlığını korumak için gerekli önlemleri alır” (çevirimiz). Bu yükümlülüğün ihlali, işverenin “çalışanın maruz kaldığı tehlikenin farkında olduğu ya da olması gerektiği ve onu korumak için gerekli önlemleri almadığı” hallerde affedilemez kusur niteliğindedir (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 8 octobre 2020, n° 18-26.677).
Bu nedenle iki unsurun ortaya konması gerekir: işverenin sahip olduğu ya da sahip olması gereken tehlike bilinci ile koruma önlemlerinin bulunmaması veya yetersizliği. Kusurun zararın belirleyici nedeni olması da gerekmez: zorunlu nedenlerinden biri olması yeterlidir (Cass. 2e civ., 25 juin 2026, n° 23-22.278). İşverenin kasıtlı kusuru farklı bir rejime tabidir; bu rejim, kusuru işleyene karşı genel hukuk davası açılmasına imkân verir (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 452-5).
İşverenin affedilemez kusuru nasıl ispat edilir?
İspat yükü, yasal bir karine bulunmadıkça mağdura veya hak sahiplerine aittir. İşverenin tehlikenin farkında olduğu ya da olması gerektiği ve gerekli önlemleri almadığı gösterilmelidir. Yararlı belgeler çoğu zaman şirketin içindedir: işverenin her çalışma birimi için risk envanteriyle güncel tutması gereken risk değerlendirme belgesi (document unique) (Fransız İş Kanunu madde R. 4121-1), sosyal ve ekonomik komite tutanakları, makine denetim raporları, görev tanımları, eğitim belgeleri, uyarı e-postaları, iş müfettişliği soruşturması veya ceza yargılaması.
Meslek hastalıkları bakımından Yargıtay 2026’da şartı sıkılaştırmıştır: “işvereninin affedilemez kusurunun tanınmasını isteyen mağdurun, hastalığının riskine bu işverenin hizmetinde maruz kaldığını kanıtlaması gerekir” (çevirimiz). Kasanın tanıma kararı belirli bir işverene karşı delil sayılmaz ve eski işverende asbeste maruz kalmayı kanıtlayamayan hak sahiplerinin davası reddedilmiştir (Cass. 2e civ., 25 juin 2026, n° 23-22.278).
Bilinen tehlike her zaman yeterli değildir. Paris istinaf mahkemesi (cour d’appel), bir çalışanın bir müşteri tarafından saldırıya uğradığı olayda kusuru reddetmiştir; çünkü işveren “çok sayıda koruma sistemi kurmuş ve yeterli güvenlik eğitimleri vermiştir” (çevirimiz) (CA Paris, pôle 6, ch. 13, 28 juin 2024, n° 21/00069). Bu nedenle hukuk bürosu ispatı aynı anda iki zeminde kurar: işverenin ne bildiği ve ne yaptığı; gerekirse şirketin elindeki belgelerin ibrazını ister. 25 Haziran 2026’dan itibaren maruz kalmanın ispat yükü konulu yazımıza bakınız.
Affedilemez kusur hangi hallerde karine olarak kabul edilir?
Fransız İş Kanunu’nda öngörülen iki durumda mağdurun tehlike bilincini ispat etmesi gerekmez. Birincisi bildirilen risktir: iş kazası veya meslek hastalığı mağduru çalışanın kendisi ya da sosyal ve ekonomik komitedeki bir personel temsilcisi gerçekleşen riski işverene bildirmişse, affedilemez kusurun yararı mağdur çalışan için “kanundan doğar” (çevirimiz) (Fransız İş Kanunu madde L. 4131-4). Yargıtay resmî bir uyarı aramaz: gerginlik ortamında aldığı bir tehdit mektubunu işverenine ileten bir çalışanın davranışını bildirim saymış, “böylece çalışan, maruz kaldığı saldırı riskini işverene bildirmiş olmuştur” demiştir (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 8 juillet 2021, n° 19-25.550).
İkincisi güvencesiz sözleşmelerle ilgilidir. Belirli süreli sözleşmeli çalışanlar, geçici çalışanlar ve stajyerler, sağlıkları veya güvenlikleri bakımından özel riskler taşıyan görevlere atanmışken güçlendirilmiş güvenlik eğitimi almamışlarsa ve zarar görmüşlerse affedilemez kusurun “var olduğu karine olarak kabul edilir” (çevirimiz) (Fransız İş Kanunu madde L. 4154-2 ve L. 4154-3). Bu karine “ancak işverenin çalışana güçlendirilmiş güvenlik eğitimini verdiğinin kanıtlanmasıyla çürütülebilir” (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 11 octobre 2018, n° 17-23.694).
Hukuk bürosu, olağan ispatı kurmadan önce bu iki yolu sistematik olarak araştırır: bir e-posta, bir kayıt defteri, sosyal ve ekonomik komitenin bir tutanağı bazen tartışmanın seyrini değiştirmeye yeter. Riskin bildirilmesi ve affedilemez kusur karinesi konulu yazımıza bakınız.
Affedilemez kusur davası açmak için süre nedir?
İki yıl. Mağdurun veya hak sahiplerinin IV. kitap kapsamındaki yardımlar ve tazminatlar üzerindeki hakları, özellikle “kaza gününden veya günlük ödeneğin ödenmesinin sona erdiği günden” başlayarak iki yıl içinde zamanaşımına uğrar (çevirimiz) (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 431-2). Meslek hastalıklarında bu zamanaşımı bakımından kaza tarihinin yerini, mağdurun hastalığı ile bir mesleki faaliyet arasındaki olası bağlantıyı tıbbi bir raporla öğrendiği tarih alır (madde L. 461-1).
Birçok işlem bu süreyi keser. Madde L. 431-2’nin son fıkrası, affedilemez kusurun tanınmasına yol açabilecek bir kaza halinde zamanaşımının “aynı fiillerle ilgili olarak açılan ceza davasının veya kazanın mesleki niteliğinin tanınması davasının yürütülmesiyle” kesileceğini öngörür (çevirimiz); Yargıtay da bunu uygular (Cass. 2e civ., 23 janvier 2020, n° 18-19.080). Suç duyurusu veya ön soruşturma yeterli değildir: “Tutanağa geçirilen suç duyurusu ile adli polis memurlarınca ön soruşturma sırasında düzenlenen diğer tutanaklar bu zamanaşımının kesilme sebebi sayılmaz” (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 21 octobre 2021, n° 20-11.766). Uzlaşma amacıyla kasaya başvurmak da zamanaşımını keser ve yeni süre “ancak kasanın uzlaşma girişiminin sonucunu taraflara bildirmesinden itibaren” işler (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 5 septembre 2024, n° 22-16.220).
Başka işlemler süreyi kesmez. İşverenin, tanıma kararının kendisine karşı ileri sürülememesi yönündeki başvurusu, mağdurun davasının “iki yıllık zamanaşımı süresini kesmez” (çevirimiz): günlük ödeneklerin sona ermesinden iki yıldan fazla sonra açılan dava zamanaşımına uğramış sayılmıştır (Cass. 2e civ., 25 avril 2024, n° 22-16.197). Hukuk bürosu günlük ödeneklerin son ödeme tarihini kesin olarak belirler ve son tarihten önce harekete geçer. Affedilemez kusur davasında zamanaşımı konulu yazımıza bakınız.
Usul, sağlık sigortası kasasından (CPAM) sosyal daireye kadar nasıl işler?
İki olası aşamada. Mağdur veya hak sahipleri önce, affedilemez kusurun varlığı, artırımın tutarı ve madde L. 452-3 kapsamındaki tazminatlar konusunda işverenle dostane bir anlaşma sağlamaya çalışmak için birincil sağlık sigortası kasasına (caisse primaire d’assurance maladie, CPAM) başvurabilir (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 452-4). Bu aşama zorunlu değildir, ancak sonucu bildirilene kadar zamanaşımını keser (Cass. 2e civ., 5 septembre 2024, n° 22-16.220). Bu aşama yalnızca kasa, mağdur ve işveren arasında dostane bir anlaşmayla sonuçlanabilir; anlaşma yoksa hâkim karar verir (madde L. 452-4).
Anlaşma sağlanamazsa, “mağdur veya hak sahipleri ya da birincil sağlık sigortası kasası tarafından başvurulan yetkili sosyal güvenlik mahkemesinin karar vermesi gerekir” (çevirimiz) ve mağdur, kararın kasayı da bağlaması için kasayı davaya dahil etmelidir (déclaration de jugement commun) (madde L. 452-4). Sosyal güvenlik uyuşmazlıkları, sosyal daireleri (pôle social) aracılığıyla özel olarak belirlenmiş adli yargı ilk derece mahkemelerinin görev alanındadır (Fransız Yargı Teşkilatı Kanunu (Code de l’organisation judiciaire) madde L. 211-16).
Hâkim kusur ve artırım hakkında karar verir, zararları belirlemeden önce tıbbi bilirkişi incelemesi isteyebilir. Gelirin kapsamadığı zarar kalemleri bakımından iyileşme tarihini kendisi belirler ve kalıcı işlevsel kaybı kasayla bağlı olmaksızın değerlendirir; gerektiğinde bir tahkikat tedbiri de verebilir (Cass. 2e civ., 3 septembre 2026, n° 23-22.988). Hukuk bürosu uzlaşma başvurusunu, dava dilekçesini ve yazılı savunmaları hazırlar, mağduru bilirkişi incelemesinde destekler ve duruşmada savunma yapar. Sosyal daire önündeki yargılama usulü sayfamıza ve sosyal güvenlik kasası nezdinde uzlaşma konulu yazımıza bakınız.
İşverenin affedilemez kusuru halinde hangi tazminat alınır?
Kusurun tanınması iki sonuç doğurur. Birincisi, iş kazası nedeniyle ödenen ödeneklerin artırılmasıdır. Toplu ödemede artırım bu tutarı aşamaz; gelirde ise artırım, artırılmış gelir çalışma gücündeki azalmaya karşılık gelen yıllık ücret oranını, tam iş göremezlik halinde ise ücretin kendisini aşmayacak şekilde belirlenir (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 452-2). Ölüm halinde hak sahiplerinin gelirlerinin ve artırımlarının toplamı yıllık ücreti aşamaz.
İkincisi, gelirin kapsamadığı zararların tazminidir: bedensel ve ruhsal acılar, estetik zarar ve yaşam keyfi kaybı, mesleki yükselme olanaklarının kaybı veya azalması ve yüzde 100 kalıcı iş göremezlik halinde iyileşme tarihindeki yasal asgari ücrete eşit götürü bir ödenek (madde L. 452-3; bu metin 1 Kasım 2026’dan önceki iyileşme durumlarına uygulanan metindir; sonraki durumlarda madde iyileşmeden önce çekilen acıları kapsar). Liste kapalı değildir: IV. kitap kapsamında zaten karşılanmayan diğer zarar kalemleri, 1 Kasım 2026’dan önceki iyileşme durumlarında kalıcı işlevsel kayıp dahil, tazmin edilebilir (Cass. 2e civ., 16 mai 2024, n° 22-23.314).
Mağdur, ödeme almak için işverene dava açmaz: “Bu zararların tazmini, tutarı işverenden tahsil eden kasa tarafından doğrudan hak sahiplerine ödenir” (çevirimiz) (madde L. 452-3) ve artırım da aynı yolu izler (madde L. 452-2). Tutar, sekellere, yaşa ve tıbbi dosyaya bağlıdır: hukuk bürosu her kalemi belgelerle hesaplar, hiçbir sonuç vaat etmez. Gelir artırımının hesaplanması konulu yazımıza ve Paris iş kazası avukatı sayfamıza bakınız.
Kalıcı işlevsel kayıp tazmin edilir mi?
Evet, 1 Kasım 2026’dan önce iyileşme durumuna gelen mağdurlar için, bir içtihat değişikliğinin ardından. Yıllarca Yargıtay, gelirin kalıcı işlevsel kaybı da tazmin ettiğine hükmetmiştir. 2023’te Genel Kurul (assemblée plénière) tersine karar vermiştir: “Tüm bu hususlar Mahkemeyi, artık gelirin kalıcı işlevsel kaybı karşılamadığına hükmetmeye götürmektedir” (çevirimiz) (Cass. ass. plén., 20 janvier 2023, n° 20-23.673). İkinci Hukuk Dairesi bunun affedilemez kusur bakımından sonucunu çıkarmıştır: mağdur “gelir veya toplu ödemenin tazmin etmeyi amaçlamadığı kalıcı işlevsel kaybın tazminini talep edebilir” (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 16 mai 2024, n° 22-23.314).
Bu kalemin içeriği geniştir. Yargıtay, 15 Ekim 2026 tarihli kararında, iyileşmeden sonra bu kaleme “fizyolojik işlevlerin ve ruhsal bütünlüğün zarar görmesinin”, çekilen bedensel ve ruhsal acıların ve “mağdurun kişisel, ailevi ve sosyal yaşam koşullarında hissettiği yaşam kalitesi kaybının ve rahatsızlıkların” dahil olduğunu belirtmiş (çevirimiz) ve gündelik yaşam eylemlerindeki güçlüğün tazminini reddeden kararı bozmuştur (Cass. 2e civ., 15 octobre 2026, n° 25-15.843). Sosyal güvenlik mahkemesi bu zararı takdir yetkisiyle, “kasanın belirlediği kalıcı iş göremezlik oranıyla bağlı olmaksızın” değerlendirir (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 3 septembre 2026, n° 23-22.988).
1 Kasım 2026’dan itibaren iyileşme durumuna gelen mağdurlar bakımından gelir, “mağdurun kalıcı işlevsel kaybına karşılık gelen” bir işlevsel bölüm içerir (çevirimiz); bu bölüm affedilemez kusur halinde artırılır (madde L. 434-2 ve L. 452-2, bu tarihte uygulanacak metinleriyle). Bir sonraki soruya ve 15 Ekim 2026 tarihli karar ve reform konulu yazımıza bakınız.
1 Kasım 2026 reformu affedilemez kusur bakımından neyi değiştirir?
Kalıcı iş göremezlik gelirini yeniden düzenler. 28 Şubat 2025 tarihli ve 2025-199 sayılı Kanun’un 90. maddesinden doğan ve “1 Kasım 2026’da yürürlüğe giren” (çevirimiz) 7 Mayıs 2026 tarihli ve 2026-354 sayılı Kararname ile uygulanan reform (Kararname’nin 3. maddesi), geliri “mesleki kazanç kaybına ve iş göremezliğin mesleki etkisine karşılık gelen” bir mesleki bölümden ve “mağdurun kalıcı işlevsel kaybına karşılık gelen” bir işlevsel bölümden oluşturur (çevirimiz); işlevsel bölüm, yaşı dikkate alan bir cetvele göre işlevsel iş göremezlik puanlarıyla hesaplanır (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 434-2, 1 Kasım 2026’da uygulanacak metin).
Affedilemez kusur halinde “artırım mesleki bölüme ve işlevsel bölüme uygulanır” (çevirimiz) ve işlevsel bölümün artırımı mağdurun talebi üzerine toplu ödeme olarak ödenebilir (yeni madde L. 452-2). Yeni madde L. 452-3, özellikle “iyileşme tarihinden önce” çekilen acılar olmak üzere “bu kitap kapsamında götürü tazminata konu olmayan tüm zararların” tazminine imkân verir (çevirimiz).
Uygulama ölçütü iyileşmedir; kaza tarihi veya karar tarihi değildir: “Bu tarihten itibaren iyileşme durumuna gelen mağdurlara uygulanır” (çevirimiz) (değişik 2025-199 sayılı Kanun’un 90. maddesinin V. bendi, madde L. 452-2 altındaki not). 1 Kasım 2026’dan önce iyileşme durumuna gelen bir mağdur, kalıcı işlevsel kaybın ayrıca tazmin edildiği eski rejime tabi kalır (Cass. 2e civ., 16 mai 2024, n° 22-23.314). Bu nedenle iyileşme tarihi önemli bir mesele haline gelir. Bu tarih, affedilemez kusur davasına bakan hâkimin yalnızca gelirin kapsamadığı zarar kalemleri için, kasanın yardımlara ilişkin kesin kararlarını sorgulamaksızın belirleyebileceği tarihle karıştırılmamalıdır (Cass. 2e civ., 3 septembre 2026, n° 23-22.988); tespit edilebilen hiçbir metin bu son tarihe gelir rejimi üzerinde bir etki tanımamaktadır. 1 Kasım 2026 reformu konulu yazımıza bakınız.
Kasanın belirlediği iyileşme tarihi veya iş göremezlik oranı hâkimi bağlar mı?
Sosyal güvenlik yardımları bakımından evet; ek tazminat bakımından hayır. Yargıtay, 3 Eylül 2026 tarihli kararıyla, kasanın itiraz edilmemiş tarihinden farklı bir iyileşme tarihi isteyen mağduru kabul edilemez sayan önceki içtihadından vazgeçmiştir. Yargıtay’a göre, IV. kitap kapsamında karşılanmayan zarar kalemlerinin tazmini için iyileşme tarihine itiraz edilen affedilemez kusur davasına bakan hâkim, bu tarihi yardımların tespiti bakımından “sosyal güvenlik kurumunun benimsediği tarihle bağlı olmaksızın” takdir yetkisiyle belirlemelidir (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 3 septembre 2026, n° 23-22.988).
Aynı karar orana da uygulanır. Mahkeme, kalıcı işlevsel kaybı Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 434-2’deki koşullar çerçevesinde “kasanın belirlediği kalıcı iş göremezlik oranıyla bağlı olmaksızın” değerlendirir (çevirimiz); bu karar yalnızca yasal yardımlar bakımından kesindir. Bu iki konuda ek bilirkişi incelemesini reddeden istinaf mahkemesinin kararı bozulmuştur.
Kararın kapsamı sınırlıdır. Yeni tarih, mağdurun, Sosyal Güvenlik Kanunu’nun “kısıtlayıcı biçimde de olsa” karşıladığı unsurların işverence tazminini elde etmesine (çevirimiz) ya da kasanın yardımlara ilişkin kesin kararlarının sorgulanmasına imkân vermez. Yardımlar bakımından kalıcı iş göremezlik oranına itiraz, ayrı bir uyuşmazlık türü olarak kalır (madde L. 142-1, 5°). Hukuk bürosu, tıbbi dosya elinde, hâkimden başka bir tarih veya başka bir oran istenmesinin yerinde olup olmadığına karar verir. Hâkimin belirlediği iyileşme tarihi konulu yazımıza bakınız.
Meslek hastalığı ve birden fazla işveren: kime karşı dava açılmalı?
Kusuru söz konusu olan işverene karşı; bu da riske o işverende maruz kalındığının ispatını gerektirir. Yargıtay, mağdurun birden fazla işverende maruz kalmış olmasının, bunlardan birinin affedilemez kusur işlediğini ispat etmesine engel olmadığını kabul eder; ancak 25 Haziran 2026 tarihli kararıyla “işvereninin affedilemez kusurunun tanınmasını isteyen mağdurun, hastalığının riskine bu işverenin hizmetinde maruz kaldığını kanıtlaması gerektiğine” hükmetmiştir (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 25 juin 2026, n° 23-22.278).
Böylece Yargıtay, atfedilebilirliğin bulunmadığının ispatını işverene yükleyen 2017 tarihli çözümünden dönmüştür. Hastalığın mesleki mevzuat kapsamında tanınması “ne hastalığın mesleki nitelikte olduğuna dair bir karine ne de belirli bir işverende riske maruz kalmaya dair bir karine” oluşturur (çevirimiz). İlgili davada, sunulan beyanlar eski işverende asbeste maruz kalmayı kanıtlamıyordu ve hastalık bildirimi bu şirketi anmıyordu: hak sahipleri ve tazminat fonu davayı kaybetmiştir.
Bu nedenle ispat işveren işveren hazırlanır: çalışma belgeleri, görev tanımları, görevleri ve ürünleri anlatan eski iş arkadaşlarının beyanları, maruz kalma kayıtları, tıbbi takip. Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 431-2’deki iki yıllık süre her davaya uygulanır. Ardışık işverenler ve maruz kalmanın ispatı ile 25 Haziran 2026 içtihat değişikliği konulu yazılarımıza ve Paris meslek hastalığı avukatı sayfamıza bakınız.
Geçici çalışan: affedilemez kusurdan kim sorumludur?
İşi kullanan şirket yönetimde işverenin yerine geçmiş sayılır; geçici istihdam şirketi mağdura karşı sorumlu kalır ve kusuru işleyen işi kullanan şirkete rücu edebilir. Madde L. 452-1’den L. 452-4’e kadar olan hükümlerin uygulanması bakımından, “kullanıcı, işi kullanan şirketin başkanı veya yönetimde yerlerine geçirdikleri kişiler yönetimde işverenin yerine geçmiş sayılır” (çevirimiz); işveren, kusuru işleyene karşı açabileceği geri ödeme davası saklı kalmak üzere, affedilemez kusurdan doğan yükümlülüklerle bağlı kalır (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 412-6).
Geçici çalışan riskli bir görevde çalışıyorsa ispat kolaylaşır. Sağlıkları veya güvenlikleri bakımından özel riskler taşıyan görevlere atanan geçici çalışanlar güçlendirilmiş bir güvenlik eğitiminden yararlanır (Fransız İş Kanunu madde L. 4154-2) ve bu eğitimden yoksun bırakılmışlarsa affedilemez kusurun var olduğu karine olarak kabul edilir (madde L. 4154-3). Yargıtay, işi kullanan bir şirketin temyiz başvurusunu reddetmiştir: karine “ancak işverenin çalışana güçlendirilmiş güvenlik eğitimini verdiğinin kanıtlanmasıyla çürütülebilir” (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 11 octobre 2018, n° 17-23.694).
İşveren mağdura karşı sorumlu kalır; kasa, kararın kendisini de bağlaması için davaya dahil edilir (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 452-4) ve işveren, kusuru işleyen işi kullanan şirkete rücu edebilir (madde L. 412-6). Hukuk bürosu, işverenin iş hekiminin ve sosyal ve ekonomik komitenin görüşünü aldıktan sonra düzenlediği riskli görevler listesini (madde L. 4154-2) ve eğitim belgelerini kontrol eder. Geçici çalışan, karine ve işi kullanan şirket konulu yazımıza bakınız.
Ölümlü kaza: mağdurun yakınlarının hakları nelerdir?
Yakınların kendilerine ait hakları vardır. Ölümle sonuçlanan kaza halinde, ölüm tarihinden itibaren, kanunda öngörülen kişilere ve koşullarda bir aylık ödenir (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 434-7). Affedilemez kusur kabul edilirse bu gelirler artırılır; tüm hak sahiplerine ödenen gelirlerin ve artırımların toplamı mağdurun yıllık ücretini aşamaz (madde L. 452-2).
Gelir hakkı bulunan hak sahipleri ile gelir hakkı bulunmayan altsoy ve üstsoy ayrıca sosyal güvenlik mahkemesi önünde işverenden manevi zararlarının tazminini talep edebilir (madde L. 452-3). Mirasçılar, mağdurun ölümünden önce bizzat uğradığı zararlar için mağdurun davasını da sürdürebilir: 2023’te Genel Kurul’un (assemblée plénière) karara bağladığı davada hak sahiplerinin yaptığı budur; Genel Kurul, mağdurun çektiği acıların tazminini reddeden kararı bozmuştur (Cass. ass. plén., 20 janvier 2023, n° 20-23.673).
İki yıllık süre yakınlar için de işler (madde L. 431-2), ancak mağdurun reşit olmayan çocuğu aleyhine işlemez: Yargıtay, Fransız Medeni Kanunu (Code civil) madde 2235’e dayanarak bu zamanaşımının genel hukuka tabi olduğuna, dolayısıyla “iş kazası mağdurunun hak sahiplerinin reşit olmadığı süre boyunca işlemesinin durduğuna” hükmetmiştir (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 21 octobre 2021, n° 20-11.766). Diğer yakınlar bakımından süreyi yalnızca “aynı fiillerle ilgili olarak açılan ceza davasının yürütülmesi” keser (çevirimiz) (madde L. 431-2, son fıkra); bu davada, savcılıkça işlemden kaldırılan suç duyurusu (classée sans suite) ve soruşturma tutanakları zamanaşımını kesmemişti ve istinaf kararı yalnızca reşit olmayan çocuk bakımından bozulmuştur (Cass. 2e civ., 21 octobre 2021, n° 20-11.766). Hukuk bürosu bu durumda ceza ve sosyal güvenlik yargılamalarını birlikte yürütür. Ölümlü iş kazası ve hak sahiplerinin hakları konulu yazımıza bakınız.
Hakkında iddia ileri sürülen işveren: nasıl savunma yapılır?
Önce usul yoluyla. İki yıllık zamanaşımı, kaza tarihinden ve günlük ödeneklerin sona ermesinden başlayarak kontrol edilir (Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu madde L. 431-2); bu süre bir mağdurun davasının zamanaşımına uğramış sayılmasına zaten yol açmıştır (Cass. 2e civ., 25 avril 2024, n° 22-16.197). İşveren ayrıca kazanın veya hastalığın mesleki niteliğine itiraz edebilir; çünkü affedilemez kusuru ileri sürüldüğünde “mesleki niteliğe itiraz etme hakkını korur” (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 26 juin 2025, n° 23-16.183). Meslek hastalıklarında mağdur, riske bu işverenin hizmetinde maruz kaldığını ispat etmelidir (Cass. 2e civ., 25 juin 2026, n° 23-22.278).
Ardından esas bakımından, alınan önlemleri göstererek: risk değerlendirmesi ve risk değerlendirme belgesi, eğitim, ekipman, talimatlar, fiilî denetimler. Hâkimler, risk öngörülebilir olmadığında, örneğin “daha önce görülmemiş bir olaylar zincirinden” doğan bir kazada (çevirimiz) (CA Versailles, 5e ch., 15 décembre 2022, n° 22/00057) ya da korumalar bilinen tehlikeye uygun olduğunda kusuru reddeder (CA Paris, pôle 6, ch. 13, 28 juin 2024, n° 21/00069). Önlemlerin varlığı, etkisizlerse yeterli değildir (Cass. 2e civ., 8 octobre 2020, n° 18-26.677).
Son olarak sonuçlar bakımından. Kasaya karşı elde edilen, tanıma kararının işverene karşı ileri sürülememesi sonucu kasanın rücu davasına engel olmaz (Cass. 2e civ., 26 juin 2025, n° 23-16.183); ancak Yargıtay’a göre bu dava, “işverenin affedilemez kusuru nedeniyle mağdura bağlanan iş kazası gelirinin artırım tutarının tahsili bakımından, işverene bildirilen oranla sınırlı olarak” açılır (çevirimiz) (Cass. 2e civ., 3 septembre 2026, n° 23-22.988). İşveren, affedilemez kusurunun mali sonuçlarına karşı sigorta yaptırabilir (madde L. 452-4): zarar gecikmeksizin sigortacıya bildirilir. Hukuk bürosu bu yargılamalarda şirketleri de savunur. Kasanın rücu davası konulu yazımıza bakınız.
İşverenin affedilemez kusuru davalarında avukat ücretleri nasıldır?
Avukatlık ücreti, 31 Aralık 1971 tarihli Kanun'un 10. maddesine uygun olarak yazılı bir sözleşmeye bağlanır: bağlanmadan önce görevin neleri kapsadığını ve maliyetini bilirsiniz. Sözleşme özellikle öngörülebilir işlemleri karşılayan ücretin tutarını veya belirlenme yöntemini ve öngörülen masraf ve giderleri belirtir. Aynı metin yalnızca davanın sonucuna göre belirlenen ücreti yasaklar: “Yalnızca yargısal sonuca göre yapılacak her türlü ücret belirlemesi yasaktır” (çevirimiz).
Hukuk bürosu aşama başına götürü ücreti tercih eder: dosyanın incelenmesi ve sürenin hesaplanması, kasa nezdinde uzlaşma başvurusu, kusur ve artırım konusunda sosyal daire önünde dava dilekçesi ve duruşma, tıbbi bilirkişi incelemesinde destek, zararların belirlenmesi, istinaf ve işveren için savunma ile sigortacıya karşı garanti davası. Tutar, uyuşmazlığın önemini ve belgelerin, tıbbi dosyaların ve şirket kayıtlarının hacmini dikkate alır. Her yeni görev bir ek sözleşmeye bağlanır; beklenmedik bir faturalandırma yapılmaz.
Belgeler üzerinden ilk görüş için, bu sayfadaki form aracılığıyla KDV dahil 80 € karşılığında yapılan dosyanın ön incelemesi, 24 iş saati içinde ilk yazılı analizle sonuçlanır. İlk görüşme için: +33 6 89 11 34 45.
Kaynaklar
Resmî metinler ve ilgili sayfalar
Bu sayfanın 1 Kasım 2026'da doğrulanan kaynakları ve hukuk bürosunun komşu uzmanlık alanları.
Resmî metinler
- Madde L. 452-1, L. 452-2 ve L. 452-3, Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu: affedilemez kusur, artırım, tazmin edilebilir zararlar (31 Ekim 2026’ya kadar yürürlükte olan metinler)
- Madde L. 452-2 ve L. 452-3, Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu: gelirin her iki bölümünün artırımı ve tazmin edilebilir zararlar, 1 Kasım 2026’da uygulanacak metin
- Madde L. 452-3-1, L. 452-4 ve L. 452-5, Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu: işverenin yükümlülüğü, uzlaşma ve mahkeme, sigorta, kasıtlı kusur
- Madde L. 434-1 ve L. 434-2, Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu: toplu ödeme ve gelir (31 Ekim 2026’ya kadar yürürlükte olan metinler)
- Madde L. 434-1 ve L. 434-2, Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu: mesleki bölüm ve işlevsel bölüm, 1 Kasım 2026’da uygulanacak metin
- 28 Şubat 2025 tarihli ve 2025-199 sayılı Kanun’un 90. maddesinin V. bendi ve 7 Mayıs 2026 tarihli ve 2026-354 sayılı Kararname’nin 3. maddesi: 1 Kasım 2026’da yürürlüğe giriş, bu tarihten itibaren iyileşme durumuna gelen mağdurlar
- Madde L. 411-1, L. 431-1, L. 431-2 ve L. 461-1, Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu: iş kazası, yardımlar, iki yıllık zamanaşımı, meslek hastalıklarında başlangıç noktası
- Madde L. 412-6, L. 434-7, L. 453-1 ve L. 142-1, Fransız Sosyal Güvenlik Kanunu: işi kullanan şirket, hak sahipleri, mağdurun kusuru, sosyal güvenlik uyuşmazlıkları
- Madde L. 4121-1, L. 4121-2, L. 4121-3 ve R. 4121-1, Fransız İş Kanunu: güvenlik yükümlülüğü, önleme ilkeleri, risk değerlendirmesi, risk değerlendirme belgesi
- Madde L. 4131-1, L. 4131-4 ve L. 4141-2, Fransız İş Kanunu: uyarı ve çalışmaktan kaçınma hakkı, bildirilen risk, güvenlik eğitimi
- Madde L. 4154-2 ve L. 4154-3, Fransız İş Kanunu: güvencesiz sözleşmeler için güçlendirilmiş eğitim ve karine
- Fransız Yargı Teşkilatı Kanunu madde L. 211-16: sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında yetkili adli yargı ilk derece mahkemeleri
- 31 Aralık 1971 tarihli ve 71-1130 sayılı Kanun madde 10: avukatlık ücret sözleşmesi
Anılan kararlar
- Cass. 2e civ., 8 octobre 2020, n° 18-26.677: affedilemez kusurun tanımı, etkisiz önlemler
- Cass. 2e civ., 25 juin 2026, n° 23-22.278: riske maruz kalmanın ispatı, zorunlu neden
- Cass. 2e civ., 8 juillet 2021, n° 19-25.550: bildirilen risk ve madde L. 4131-4 karinesi
- Cass. 2e civ., 11 octobre 2018, n° 17-23.694: geçici çalışan için madde L. 4154-3 karinesi
- Cass. 2e civ., 23 janvier 2020, n° 18-19.080: ceza davasıyla zamanaşımının kesilmesi, kasanın tanıma kararından bağımsızlık
- Cass. 2e civ., 21 octobre 2021, n° 20-11.766: suç duyurusu ve soruşturma süreyi kesmez, reşit olmama süresince işlemenin durması
- Cass. 2e civ., 25 avril 2024, n° 22-16.197: zamanaşımının başlangıç noktası, zamanaşımına uğramış dava
- Cass. 2e civ., 5 septembre 2024, n° 22-16.220: kasaya başvuruyla zamanaşımının kesilmesi
- Cass. 2e civ., 26 juin 2025, n° 23-16.183: tanıma kararının ileri sürülememesine rağmen rücu davası
- Cass. ass. plén., 20 janvier 2023, n° 20-23.673: gelir kalıcı işlevsel kaybı karşılamaz
- Cass. 2e civ., 16 mai 2024, n° 22-23.314: kalıcı işlevsel kaybın tazmini
- Cass. 2e civ., 15 octobre 2026, n° 25-15.843: kalıcı işlevsel kaybın içeriği
- Cass. 2e civ., 3 septembre 2026, n° 23-22.988: hâkimin belirlediği iyileşme tarihi ve oran
- CA Versailles, 5e ch., 15 décembre 2022, n° 22/00057: daha önce görülmemiş risk, kusurun reddi
- CA Paris, pôle 6, ch. 13, 28 juin 2024, n° 21/00069: çalışana saldırı, uygun önlemler, kusurun reddi
Kabul ettirilmesi gereken bir kaza, bir hastalık, bir işveren kusuru mu var?
Hukuk bürosuna 7/24 kesintisiz ulaşabilirsiniz. Kaza veya hastalık bildirimini, kasanın tanıma kararını, kasanın bildirimlerini, iş göremezlik raporlarını ve elinizdeki belgeleri iletin: Av. Hassan Kohen süreyi, tehlike bilincinin ispatını ve iyileşme tarihine göre uygulanacak rejimi kontrol eder, ardından size uygun yolu gösterir: kasa nezdinde uzlaşma, sosyal daireye başvuru, bilirkişi incelemesi veya işverenin savunması.