Kohen Avocats — İş hukuku
Paris işten çıkarma avukatı: çalışmaya elverişsizlik ve tazminatlar
Fransa'da çalışmaya elverişsizlik (inaptitude) tespit edildi ve işten çıkarılma riskiyle mi karşı karşıyasınız? Tıbbi rapor, yeni görev arayışı, mesleki kökenli olma durumu ve tazminatlar: büro belgeleri inceler, iş mahkemesi (conseil de prud'hommes) önünde danışmanlık veya savunma hazırlar.
Çalışmaya elverişsizlik raporu (avis d'inaptitude) size ulaştı mı? Tebliğ tarihini kontrol edin. Tıbbi tespitlere itiraz on beş gün içinde yapılmalıdır (Fransız İş Kanunu madde R. 4624-45).
Çalışmaya elverişsizlik · İş hukuku
Dosyanızı inceletin
Tıbbi raporu, yeni görev tekliflerini ve elinize ulaştıysa işten çıkarma yazısını büroya iletin.
Rapor alındı
Tebliğ tarihini
kontrol edin
Kohen Avocats, Paris 16. bölge
Çalışmaya elverişsizlik nedeniyle işten çıkarmayı anlamak ve tartışmak

İş hukuku · Paris 16. bölge
Çalışmaya elverişsizlik nedeniyle işten çıkarmada avukatınız
- Paris Barosu
- İş hukuku
- Yeni görev
- İş mahkemesi davaları
Çalışmaya elverişsizlik raporu birkaç kontrolü gerektirir: tebliğ tarihi, iş yeri hekiminin (médecin du travail) belirlediği kapasiteler ve yeni görev arayışı çalışmaları. İşçi de işveren de tıbbi nitelikteki hususlara, tebliğden itibaren on beş gün içinde, esas hakkında hızlandırılmış usule (procédure accélérée au fond) göre iş mahkemesi (conseil de prud'hommes) önünde itiraz edebilir (Fransız İş Kanunu madde L. 4624-7, Fransız İş Kanunu madde R. 4624-45). Büro raporu okur, olayların kronolojisini oluşturur ve hazırlanacak başvuruyu belirler.
İnceleme ardından uygun iş arayışını, alınan teklifleri, gerekli olduğunda işyeri sosyal ve ekonomik komitesine (CSE) danışılmasını ve çalışmaya elverişsizliğin kökenini kapsar. Yeni görev yükümlülükleri ve tazminatlar, uygulanan rejime göre farklılık gösterir (Fransız İş Kanunu madde L. 1226-2, Fransız İş Kanunu madde L. 1226-10, Fransız İş Kanunu madde L. 1226-14). Paris ve Île-de-France'ta büro, yazışmaların hazırlanmasında, müzakereli sona erdirmenin (rupture conventionnelle) incelenmesinde veya iş mahkemesi önünde savunmada size eşlik eder.
Fransa avukatları ulusal rehberinde (CNB) resmî kayıtBüro: 10 avenue du Colonel Bonnet, 75016 Paris
Bildirimi okuyun
Tebliğ, tıbbi sonuçlar, kısıtlamalar ve varsa yeni görev arama yükümlülüğünden muafiyet: tartışılacak noktaların belirlenmesi.
Başka uygun işe yerleştirmeyi kontrol etmek
Görevlerin, iş yeri hekimiyle yapılan yazışmaların ve tekliflere verilen yanıtların karşılaştırılması.
Talepleri hazırlamak
Belgelerin toplanması, ödemelerin birbirinden ayrılması ve her talebe özgü sürelerin kontrol edilmesi.
Tıbbi tespit ve itiraz yolları
Çalışmaya elverişsizlik raporunun ne dediğini kontrol etmek
Çalışmaya elverişsizlik, işçinin bulunduğu göreve ilişkindir. İş yeri hekimi, sağlık durumu görev değişikliğini gerektirdiğinde ve bu görevde herhangi bir düzenleme, uyarlama veya dönüştürme mümkün olmadığında bunu beyan eder (Fransız İş Kanunu madde L. 4624-4).
1 muayene
en az; ikincisi yalnızca gerekirse
15 gün
ikinci muayene gerekiyorsa iki muayene arasında en fazla
15 gün
raporun tebliğinden sonra iş mahkemesine başvurmak için
Tespit
Belgelenmiş bir tıbbi usul
Hekim en az bir muayene yapmak, görevi ve çalışma koşullarını incelemek ve işverenle görüş alışverişinde bulunmak zorundadır. İşçinin ve işverenin görüşlerini alır. İkinci muayene otomatik değildir; gerekiyorsa ilkinden en geç on beş gün sonra yapılır (Fransız İş Kanunu madde R. 4624-42). Rapor, yazılı sonuçları ve yeni görev konusunda göstergeleri içerir (Fransız İş Kanunu madde L. 4624-4).
Başvuru yolu
İş mahkemesi, esas hakkında hızlandırılmış usul
İtiraz, tıbbi nitelikteki hususlara dayanan rapor ve göstergelere ilişkindir. Esas hakkında hızlandırılmış usule tabidir. Mahkeme, bir inceleme tedbirini iş müfettişi hekime (médecin inspecteur du travail) verebilir; mahkemenin kararı itiraz edilen raporun yerini alır. İş yeri hekimi uyuşmazlığın tarafı değildir (Fransız İş Kanunu madde L. 4624-7). İtiraz usulü ve on beş günlük süre raporda belirtilmelidir (Fransız İş Kanunu madde R. 4624-45).
« Buradan, çalışmaya elverişsizlik raporuna yönelik itirazı gören hâkimin, iş yeri hekiminin raporunu verirken dayandığı her türlü unsuru inceleyebileceği sonucu çıkar. » (çevirimiz)
Cass. soc., 7 décembre 2022, n° 21-17.927
Raporun tamamını ve tebliğ belgesini iletin. Başvuruyu hazırlamadan önce itiraz yolunu ve gerekli belgeleri birlikte kontrol edeceğiz.
İstihdam olanakları ve tıbbi kayıtlar
Uygun bir iş aramak veya muafiyeti ortaya koymak
Arama zorunlu
İşçinin kapasitelerine uygun bir iş
- Personel değişimine olanak veren, Fransa'daki şirket ve grup şirketleri.
- Tıbbi göstergelerin ve kanunda öngörülen çerçevede işyeri sosyal ve ekonomik komitesinin (CSE) görüşünün dikkate alınması.
- Mümkün olduğunca benzer bir iş; gerekirse görev değişiklikleri, görevde veya çalışma süresinde düzenlemeler.
Fransız İş Kanunu madde L. 1226-2 ve Fransız İş Kanunu madde L. 1226-10.
Açık kayıt
Kanunda öngörülen bir muafiyet
Raporda, bir işte kalmanın sağlığa ağır zarar vereceğine veya her türlü yeni görev atanmasının önünde engel bulunduğuna ilişkin yasal kayıt yer almalıdır. Görev için basit bir çalışmaya elverişsizlik bu muafiyeti ortaya koymaya yetmez (Fransız İş Kanunu madde L. 1226-2-1, Fransız İş Kanunu madde L. 1226-12).
Öneri
Bir teklifi yanıtlamadan önce
Görevleri, niteliği, yeri, çalışma saatlerini ve ücreti tıbbi rapora ve sözleşmeye göre kontrol edin. L. 1226-2-1 ve L. 1226-12 sayılı maddeler, tıbbi rapor dikkate alınarak yasal koşullarda bir iş teklif edildiğinde yükümlülüğün yerine getirilmiş sayılacağını öngörür. Dolayısıyla tek başına bir ret, işverenin yükümlülüğünü ihlal ettiği sonucuna varmaya yetmez.
Mesleki rejimde Yargıtay (Cour de cassation), uygun bir teklif yapıldıktan sonra ispat yükünü açıklığa kavuşturmaktadır:
« Bu hükümlerden, işverenin yukarıda belirtilen hükümlere uygun bir iş teklif etmesi hâlinde, yeni görev arama yükümlülüğünün yerine getirilmiş sayıldığı ve bu teklifin dürüstlük kurallarına uygun yapılmadığını ispatlamanın işçiye düştüğü sonucu çıkar. » (çevirimiz)
Cass. soc., 4 septembre 2024, n° 22-24.005
Ret
Ret ile kötüye kullanılan reti ayırt etmek
Yasal koşullarda teklif edilen bir işin reddi, çalışmaya elverişsizlik nedeniyle iş sözleşmesinin sona erdirilmesine dayanak olabilir. Mesleki rejimde, retin kötüye kullanıldığını ispatlayan işveren, L. 1226-14 sayılı maddedeki özel tazminatları ödemekle yükümlü değildir. İnceleme, yalnızca teklifin başlığına değil, işçiye fiilen gönderilen teklife dayanmalıdır.
Farklı bir ifade zorunlu olarak etkisiz değildir: raporun şirket içinde, iştirak ve holding dahil her türlü teklifi açıkça dışladığı bir davada Yargıtay, kanun metnine eşdeğer bir ifadeyi kabul etmiştir.
« İstinaf mahkemesi, iş yeri hekiminin kullandığı ifade Fransız İş Kanunu madde L. 1226-2-1'deki kayda eşdeğer olduğundan, işverenin yeni görev aramaktan muaf olduğu sonucunu doğru biçimde çıkarmıştır. » (çevirimiz)
Cass. soc., 12 février 2025, n° 23-22.612
Çalışmaya elverişsizliğin kökeni ve talebin dayanağı
İş sözleşmesi sona erdiğinde hangi tutarları kontrol etmeli?
Mesleki rejim, çalışmaya elverişsizliğin en azından kısmen iş kazasından veya meslek hastalığından kaynaklanmasını ve işverenin işten çıkarma sırasında bu kökeni bilmesini gerektirir. Bir hastalığın sağlık sigortası kurumu (caisse) tarafından kapsama alınması, çalışmaya elverişsizlikle bağlantıyı tek başına ispatlamaz; Yargıtay bunu 30 Eylül 2026'da yeniden hatırlatmıştır.
« Bu hükümlerden, iş kazası veya meslek hastalığı mağdurlarına uygulanan koruyucu kuralların, işçinin çalışmaya elverişsizliği hangi zamanda tespit edilmiş veya ileri sürülmüş olursa olsun, en azından kısmen bu kaza veya hastalıktan kaynaklandığı ve işverenin işten çıkarma sırasında bu kökeni bildiği hâllerde uygulanacağı sonucu çıkar. » (çevirimiz)
Cass. soc., 30 septembre 2026, n° 25-17.187
Mesleki olmayan köken
Kıdem tazminatı ve izin ücreti
Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle (CDI) çalışan işçi, L. 1234-9 sayılı maddedeki koşullar altında, kesintisiz sekiz aylık kıdemden itibaren yasal tazminat hakkına sahiptir. İhbar süresi fiilen çalışılmaz ve yasal rejime göre ihbar tazminatı doğurmaz; ancak süresi yasal tazminatın hesabında dikkate alınır (Fransız İş Kanunu madde L. 1226-4). Kullanılmamış hak edilmiş izinler ödenir (Fransız İş Kanunu madde L. 3141-28). Toplu iş sözleşmesi de ayrıca incelenmelidir.
Mesleki köken
İki özel tazminat
L. 1226-14 sayılı madde, ihbar tazminatına eşit tutarda bir telafi tazminatı ve, toplu iş sözleşmesinde daha lehe hükümler bulunmadıkça, yasal tazminatın iki katına eşit bir özel tazminat öngörür. Bu iki kat artış kendiliğinden toplu iş sözleşmesindeki tazminata uygulanmaz. Metin, işverenin teklif edilen yeni görevin kötüye kullanılarak reddedildiğini ispatlaması hâlinde bu tazminatları hariç tutar. Kullanılmamış hak edilmiş izinlerin ücreti ayrıca incelenmelidir (Fransız İş Kanunu madde L. 3141-28).
Yargısal başvurular
Birbirinden ayrılması gereken üç tazminat rejimi
Olağan rejime tabi, gerçek ve ciddi bir sebebe (cause réelle et sérieuse) dayanmayan işten çıkarmada L. 1235-3 sayılı madde, kıdeme göre brüt maaş ayı cinsinden alt ve üst sınırlar belirler; olağan olarak onbirden az işçi çalıştıran işyerleri için özel alt sınırlar vardır. Tutarın hesaplanması dosya verilerini ve yasal tablonun incelenmesini gerektirir.
Mesleki çalışmaya elverişsizlik sonrasında yeni görev yükümlülüğünün ihlali hâlinde L. 1226-15 sayılı madde, tarafların birinin işe iadeyi reddetmesi durumunda, L. 1235-3-1 sayılı maddeye uygun olarak belirlenen, yani en az altı aylık maaş tutarında bir tazminat öngörür. Bu tazminat, L. 1226-14 sayılı maddede öngörülen telafi tazminatına ve varsa özel tazminata eklenir.
L. 1235-3-1 sayılı maddede sayılan hükümsüzlük hâlleri, özellikle psikolojik taciz veya ayrımcılık, tazminat tablosunun (barème) dışında kalır. Bu metnin koşulları çerçevesinde tazminat, son altı ayın maaşından az olamaz. Yeni görev atanmaması tek başına ayrımcılığı veya tacizi ispatlamaz (Fransız İş Kanunu madde L. 1132-1, Fransız İş Kanunu madde L. 1132-4, Fransız İş Kanunu madde L. 1152-3).
Usul ve takvim
Süreleri birbirine karıştırmamak
Raporun tebliği
Esas hakkında hızlandırılmış usulde tıbbi itiraz için on beş gün (Fransız İş Kanunu madde R. 4624-45).
Yeni görev
L. 1226-2-1 ve L. 1226-12 sayılı maddelerde öngörülen olanakların, tekliflerin ve sona erdirme gerekçelerinin kontrolü.
Fesih öncesi görüşme
Çağrı yazısının tebliğinden veya elden teslimden sonra en az beş iş günü (Fransız İş Kanunu madde L. 1232-2).
İşten çıkarmanın bildirimi
Görüşmenin öngörülen tarihinden en az iki iş günü sonra gönderilen gerekçeli yazı (Fransız İş Kanunu madde L. 1232-6).
Bir ay, işverenin işten çıkarmak zorunda olduğu bir son tarih değildir. İşe dönüş muayenesini izleyen ayın bitiminde işçi ne yeni göreve atanmış ne de işten çıkarılmışsa, işveren sözleşmenin askıya alınmasından önce bulunulan görevin ücretini yeniden ödemeye başlamalıdır (Fransız İş Kanunu madde L. 1226-4, Fransız İş Kanunu madde L. 1226-11).
Fesih
İlke olarak on iki ay
Sona erdirmeye ilişkin dava, bildirimden itibaren on iki ayda zamanaşımına uğrar. Bununla birlikte L. 1471-1 sayılı madde, özellikle psikolojik taciz, ayrımcılık, bedensel zarar veya ücretle ilgili talepler için istisnalar öngörür. Her talebin nitelendirilmesi, kontrol edilecek süreyi belirler.
Ücretler
Ücret alacakları için ayrı bir süre
Ücret ödenmesi davası, davayı mümkün kılan olguların fiilen veya olağan olarak öğrenildiği tarihten itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar. Talep, o günden geriye doğru son üç yıla ait tutarları veya sözleşme sona ermişse sona ermeden önceki üç yılın tutarlarını kapsayabilir (Fransız İş Kanunu madde L. 3245-1).
Dosyayı hazırlamak
İncelemeye yararlı belgeler
Rapordan ve tebliğinden başlayın. Büro eldeki belgeleri düzenler ve hâlâ aranması gereken belgeleri belirtir.
- Raporun tamamı, tebliğ belgesi ve tarihi, iş yeri hekiminin sonuçları.
- Düzenlemeler ve yeni görev teklifleri hakkındaki yazışmalar ve verdiğiniz yanıtlar.
- Görevler, grup ve işyeri sosyal ve ekonomik komitesine (CSE) danışılması hakkında elde bulunan bilgiler.
- İş kazası veya meslek hastalığı bildirimleri, alınan kararlar ve işverene gönderilen yazılar.
- Sözleşme, ek protokoller, toplu iş sözleşmesi, maaş bordroları ve izin bakiyesi.
- Çağrı yazısı, işten çıkarma yazısı ve tebellüğ tarihlerine ilişkin belgeler.
Kontrol, L. 1226-2 ve L. 1226-10 sayılı maddelerde öngörülen somut adımlara ilişkindir. Eksik bir belge aranmalıdır; ancak bu, bir mahkûmiyet öngörmeye yetmez.
Sıkça sorulan sorular
Çalışmaya elverişsizliğe ilişkin sorularınız
İş görmezlik nedir?
Göreve elverişsizlik, sağlık durumu görev değişikliğini zorunlu kıldığında ve bulunulan görevde herhangi bir düzenleme, uyarlama veya dönüştürme önlemi mümkün olmadığında iş yeri hekimi tarafından tespit edilir. Hekimin görevi incelemiş ve işçi ile işverenle görüş alışverişinde bulunmuş olması gerekir (Fransız İş Kanunu madde L. 4624-4).
On beş gün arayla iki muayene her zaman gerekli değildir. R. 4624-42 sayılı madde en az bir tıbbi muayeneyi, görevin ve çalışma koşullarının incelenmesini ve işverenle görüş alışverişini şart koşar. İkinci muayene yalnızca hekim gerekli görürse, ilkinden sonraki on beş gün içinde yapılır. Rapor, yeni görev için göstergeler içerir. Başka hiçbir işin teklif edilemeyeceği sonucuna varmadan önce bu sonuçlar okunmalıdır.
Mesleki ve mesleki olmayan çalışmaya elverişsizlik arasındaki fark nedir?
L. 1226-2 ve L. 1226-10 sayılı maddeler, çalışmaya elverişsizliğin mesleki olmayan bir hastalıktan veya kazadan ya da bir iş kazasından veya meslek hastalığından kaynaklanmasına göre iki rejim düzenler. Yeni görev arayışı, özellikle tıbbi kapasitelerin ve yasal çerçevedeki istihdam olanaklarının dikkate alınması bakımından birbirine yakın gerekliliklere tabidir.
Fark, tazminatlar bakımından belirleyicidir. Mesleki rejim, toplu iş sözleşmesinde daha lehe hükümler bulunmadıkça yasal tazminatın iki katına eşit bir özel tazminat ve, işverenin kötüye kullanılan reti ispatlaması saklı kalmak üzere, ihbar süresine eşit bir telafi tazminatı öngörür (Fransız İş Kanunu madde L. 1226-14). Mesleki olmayan rejimde, yasal kurala göre ihbar süresi için tazminat ödenmez (Fransız İş Kanunu madde L. 1226-4). Kökenin en azından kısmen mesleki olması ve işten çıkarma sırasında işveren tarafından bilinmesi gerekir; sağlık sigortası kurumunun (caisse) kapsama alması, çalışmaya elverişsizliğin kökenini tek başına ispatlamaz (Cass. soc., 30 septembre 2026, n° 25-17.187).
İşveren, işten çıkarmadan önce yeni görev aramak zorunda mıdır?
İlke olarak işveren, işçinin kapasitelerine uygun, önceki işe mümkün olduğunca benzer bir iş aramak ve teklif etmek zorundadır. Kapsam, şirketi ve organizasyonu, faaliyeti veya işletme yeri personel değişimine olanak veren, Fransa'daki grup şirketlerini içerir. Teklif, L. 1226-2 ve L. 1226-10 sayılı maddelerde öngörülen koşullarda tıbbi göstergeleri ve işyeri sosyal ve ekonomik komitesinin (CSE) görüşünü dikkate alır.
Bu yükümlülüğün bir istisnası vardır: L. 1226-2-1 ve L. 1226-12 sayılı maddelerde öngörülen, yeni görev araması yapılmadan sona erdirmeye olanak veren tıbbi rapordaki açık kayıtlar. Göreve elverişsizliğin basit bir beyanı yetmez. Bu nedenle, her arama eksikliğinin işten çıkarmayı haksız kıldığını ileri sürmeden önce raporun ifadesi kontrol edilmelidir.
İşçi, teklif edilen yeni görevi reddedebilir mi?
Metinler işçinin retini açıkça öngörür. Reddedilen iş yasal koşullarda, özellikle tıbbi göstergeler dikkate alınarak teklif edilmişse işveren sözleşmeyi sona erdirebilir. L. 1226-2-1 ve L. 1226-12 sayılı maddeler ayrıca, böyle bir iş teklif edildiğinde yeni görev yükümlülüğünün yerine getirilmiş sayılacağını öngörür.
Bu nedenle ret, teklifin bütününden hareketle incelenmelidir: görevler, çalışma saatleri, yer, nitelik, ücret ve tıbbi sonuçlarla uyumluluk. Mesleki çalışmaya elverişsizlikte, işverenin kötüye kullanıldığını ispatladığı bir ret, işçiyi L. 1226-14 sayılı maddede öngörülen özel tazminatlardan yoksun bırakır. Ret kendiliğinden kötüye kullanılmış sayılmaz. Yanıt vermeden önce büro, teklifi sözleşme ve raporla karşılaştırır, ardından görüşünüzün gerekçelerini oluşturmanıza yardımcı olur.
Mesleki kökenli çalışmaya elverişsizlik nedeniyle işten çıkarmada hangi tazminatlar ödenir?
L. 1226-14 sayılı madde, ihbar tazminatı tutarına eşit bir telafi tazminatı ve, toplu iş sözleşmesinde daha lehe hükümler bulunmadıkça, yasal tazminatın iki katına eşit özel bir işten çıkarma tazminatı öngörür. Her toplu iş sözleşmesi tazminatının kendiliğinden iki katına çıkarılmasını öngörmez. Bu özel tazminatlar, işveren teklif edilen yeni görevin reddinin kötüye kullanıldığını ispatladığında ödenmez.
Kullanılmamış hak edilmiş izinler için L. 3141-28 sayılı maddede öngörülen tazminat ödenir. Yeni görev kuralları ihlal edilmişse ek bir tazmin L. 1226-15 sayılı madde kapsamına girebilir. Bu tazmin özel tazminattan ayrıdır: özel tazminat, gerçek ve ciddi sebebe dayanmayan işten çıkarma tazminatı değildir. Tutarların hesaplanması bordroları, kıdemi ve uygulanacak toplu hükümleri gerektirir.
İşveren hiçbir yeni görev teklif etmezse ne olur?
Teklif bulunmaması, bir usulsüzlüğü ortaya koymaya yetmez. İşveren yeni görev atamanın imkânsız olduğunu gösterebilir veya kanunda öngörülen açık bir tıbbi kayda dayanabilir. L. 1226-2-1 ve L. 1226-12 sayılı maddeler bu durumları düzenler. Kontrol; rapora, gerçek istihdam olanaklarına ve yasal kapsam içinde yapılan çalışmalara ilişkindir.
Gerekli yükümlülük ihlal edilmişse tazmin, uygulanacak rejime bağlıdır. L. 1235-3 sayılı maddedeki tablo (barème), genel hükümlere tabi, gerçek ve ciddi sebebe dayanmayan işten çıkarmaya ilişkindir. Mesleki çalışmaya elverişsizlikte L. 1226-15 sayılı madde, yeni görev kurallarının ihlali hâlinde özel bir rejim öngörür. Bu nedenle talep hazırlanmadan önce ispatlanmış bir imkânsızlık, geçerli bir muafiyet ve yetersiz bir arama birbirinden ayrılmalıdır.
Çalışmaya elverişsizlik, ihbar süresini çalışmaktan muaf kılar mı?
Mesleki olmayan çalışmaya elverişsizlikte ihbar süresi fiilen çalışılmaz ve sözleşme, işten çıkarmanın bildirimiyle sona erer. L. 1226-4 sayılı madde, bu fiilen çalışılmama durumunun bir ihbar tazminatı doğurmadığını belirtir. Ancak ihbar süresinin yasal kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmasını öngörür. Dosyadaki toplu iş sözleşmesi hükümleri de ayrıca incelenmelidir.
Köken mesleki olduğunda L. 1226-14 sayılı madde, işverenin yeni görevin kötüye kullanılarak reddedildiğini ispatlaması saklı kalmak üzere, ihbar tazminatı tutarına eşit bir telafi tazminatı öngörür. Bu hakkı affedilemez kusura (faute inexcusable) bağlamaz. Usulüne uygun bir sona erdirmeden doğan tutarlar, işten çıkarmadaki bir usulsüzlüğe dayanan taleplerden ayrılmalıdır.
İş yeri hekiminin çalışmaya elverişsizlik raporuna itiraz edilebilir mi?
Evet. İşçi de işveren de tıbbi nitelikteki hususlara dayanan rapor veya göstergelere ilişkin itirazı iş mahkemesine (conseil de prud'hommes) götürebilir. İtiraz, L. 4624-7 sayılı maddeye göre esas hakkında hızlandırılmış usule tabidir. Süre, tebliğden itibaren on beş gündür; itiraz usulü raporda belirtilmelidir (Fransız İş Kanunu madde R. 4624-45).
Mahkeme, bir inceleme tedbirini iş müfettişi hekime verebilir. Kararı, itiraz edilen raporun yerini alır. İşveren tarafından itirazdan haberdar edilen iş yeri hekimi, uyuşmazlığın tarafı değildir. Dolayısıyla bu, ne bir tıbbi kurul önündeki bir başvuru ne de olağan acil yargılama (référé) usulüdür. Tartışılacak noktaları kesin olarak belirlemek için raporu ve tebliğ belgesini iletin.
Çalışmaya elverişsizlik raporundan sonra işten çıkarmak için hangi süreler geçerlidir?
Bir aylık süre, bitmeden işten çıkarma yükümlülüğü doğurmaz. L. 1226-4 ve L. 1226-11 sayılı maddeler, işe dönüş muayenesinden bir ay sonra işçi ne yeni göreve atanmış ne de işten çıkarılmışsa önceki işe karşılık gelen ücretin yeniden ödenmesini zorunlu kılar. Bu kural, işçinin şirketteki her işe elverişsiz olması hâlinde de geçerlidir.
İşveren, kişisel sebebe dayalı işten çıkarma usulüne uymalıdır. Görüşme, çağrı yazısının tebliğinden veya elden tesliminden sonra beş iş gününden önce yapılamaz (Fransız İş Kanunu madde L. 1232-2). İşten çıkarma yazısı, görüşmenin öngörülen tarihinden sonra iki iş gününden önce gönderilemez (Fransız İş Kanunu madde L. 1232-6). Bu nedenle takvim incelemesinde yeni görev arayışları, sona erdirme usulü ve ücretin yeniden ödenmesi birbirinden ayrılmalıdır.
Mesleki çalışmaya elverişsizlik işsizlik tazminatı hakkı doğurur mu?
Çalışmaya elverişsizlik nedeniyle işten çıkarma işsizlik sigortası ödeneği hakkı doğurabilir, ancak ödeme kendiliğinden gerçekleşmez. L. 5422-1 sayılı madde özellikle çalışmaya elverişlilik, iş arama ile yaş ve önceki faaliyet koşullarına uyulmasını şart koşar. İsteği dışında işsiz kalma, bu hakkı doğuran durumlar arasında yer alır.
İş yeri hekiminin ilan ettiği çalışmaya elverişsizlik, L. 4624-4 sayılı maddenin koşullarında bulunulan görevle ilgilidir. Tek başına işsizlik sigortasının tüm koşullarının karşılandığı veya dışlandığı sonucuna varmayı sağlamaz. L. 5421-1 sayılı madde, çalışmaya elverişlilik ve iş arama şartını hatırlatır. Bireysel durumun kamu istihdam kurumu France Travail tarafından incelenmesi gerekir; sona erme tazminatları ve işsizlik ödeneği ayrı kurallara tabidir.
İşveren yeni görev yükümlülüklerine uymazsa ne yapılabilir?
Rapor, alınan teklifler, yanıtlarınız ve görev arayışına ilişkin yazışmalar bir araya getirilmelidir. Bu belgeler, işverenin attığı adımların L. 1226-2 veya L. 1226-10 sayılı maddelerin gerekleriyle karşılaştırılmasına olanak verir. İşten çıkarmaya itiraz, L. 1471-1 sayılı maddedeki ilke olarak on iki aylık süre ve istisnaları gözetilerek hazırlanmalıdır.
Tazmin rejimi, çalışmaya elverişsizliğin kökenine bağlıdır. İş kazası veya meslek hastalığı sonrasında yeni görev konusunda L. 1226-15 sayılı madde yalnızca olağan tabloya değil, L. 1235-3-1 sayılı maddeye atıf yapar. Belirli bir belgenin bulunmaması mekanik olarak bir mahkûmiyet doğurmaz. Büro, ispatlanabilir ihlalleri belirler ve farklı zararları gideren talepleri birbirinden ayırır.
Çalışmaya elverişsizlik raporu geçici olabilir mi?
Fiilen verilmiş bir çalışmaya elverişsizlik raporu, hazırlık niteliğindeki bir tıbbi muayeneden veya düzenleme önerisinden ayrılmalıdır. R. 4624-42 sayılı madde, hekime gerekli görürse ikinci bir muayene yapma olanağı tanır; bu muayene ilkinden sonraki on beş gün içinde yapılmalı ve rapor en geç bu tarihte tebliğ edilmelidir. Metin, biri geçici diğeri kesin iki ardışık rapor öngörmez.
Verilmiş bir rapora, esas hakkında hızlandırılmış usule göre iş mahkemesi önünde itiraz edilebilir. Hâkim, onun yerini alan bir karar verebilir (Fransız İş Kanunu madde L. 4624-7). Bu nedenle raporu kesin ve tartışılamaz biçimde sunmak yanıltıcı olur. İtiraz süresi, tebliğden itibaren on beş gündür (Fransız İş Kanunu madde R. 4624-45). Büro, alınan belgenin tam niteliğini belirleyerek işe başlar.
Hastalık izninde olan işçi işe dönüş muayenesine çağrılabilir mi?
Otuz günden uzun bir izin sonrasında mümkün olan işe dönüş öncesi muayene (visite de préreprise), işte kalmayı hazırlar (Fransız İş Kanunu madde R. 4624-29). Ayrı bir adım olan işe dönüş muayenesi (visite de reprise), fiilen işe başlanan gün veya en geç izleyen sekiz gün içinde yapılır. Özellikle bir meslek hastalığından, en az otuz gün devamsızlığa yol açan bir iş kazasından veya en az altmış gün devamsızlığa yol açan mesleki olmayan bir hastalıktan ya da kazadan sonra dönüş için geçerlidir (Fransız İş Kanunu madde R. 4624-31).
15 Haziran 2026'dan itibaren bu madde, işe dönüşten önceki otuz gün içinde bir işe dönüş öncesi muayene yapılmışsa ve hekim görevde veya çalışma süresinde hiçbir düzenlemeyi gerekli görmemişse bir muafiyet öngörmektedir. Hekim, işveren veya işçi talep ederse muayene yine de zorunludur. Çalışmaya elverişsizlik, izin uzatılmasına rağmen işveren tarafından düzenlenen bir muayenede de tespit edilebilir: « tıbbi muayenenin iş sözleşmesinin askıda olduğu dönemde yapılmasının ve işçinin yeni iş göremezlik belgeleri göndermesinin önemi olmaksızın » (Cass. soc., 10 décembre 2025, n° 24-15.511) (çevirimiz).
Çalışmaya elverişsizlik sırasında karşılıklı anlaşmayla sona erdirme (rupture conventionnelle) görüşülebilir mi?
Evet, rızanın özgürce verilmesi koşuluyla. Karşılıklı anlaşmayla sona erdirme dayatılamaz (Fransız İş Kanunu madde L. 1237-11). Yararı, taslağın olası bir işten çıkarmaya bağlı haklarla, özellikle L. 1226-14 sayılı maddede öngörülen mesleki çalışmaya elverişsizliğin özel tazminatlarıyla karşılaştırılarak incelenmelidir. Tıbbi rapor, görüşmenin koşullarını kontrol etme gereğini ortadan kaldırmaz.
Özel tazminatın yasal alt sınırı L. 1237-13 sayılı maddede yer alır; bu madde ayrıca on beş takvim günlük bir cayma süresi öngörür. Sözleşmenin geçerliliği onaya (homologation) bağlıdır; L. 1237-14 sayılı madde, talebin alınmasından itibaren on beş iş günlük bir inceleme süresi öngörür. Müzakereli bir sona erdirme, rızadaki olası bir sakatlığı ortadan kaldırmaz. Yargıtay, « hile veya rızada sakatlık bulunmadıkça, ki bu davada ileri sürülmemiştir, bir iş kazası sonrasında görevine elverişsiz ilan edilen bir işçi tarafından sona erdirme sözleşmesinin geçerli biçimde yapılabileceğini » kabul etmektedir (Cass. soc., 9 mai 2019, n° 17-28.767) (çevirimiz).
Kaynaklar ve ilgili sayfalar
Resmi metinler ve ilgili sayfalar
Fransız İş Kanunu maddeleri, 13 Ekim 2026 tarihinde uygulanan sürümleriyle kontrol edilmiştir. Bu sayfa, belirsiz süreli iş sözleşmesiyle (CDI) çalışan özel hukuk işçisinin çalışmaya elverişsizlik nedeniyle işten çıkarılmasını ele alır; özel durumlar ayrı bir inceleme gerektirir.
İlgili konular
Sayfa 13 Ekim 2026 tarihinde güncellenmiştir.
Çalışmaya elverişsizlik raporu mu, çalışmaya elverişsizlik nedeniyle işten çıkarma mı?
Aldığınız belgeleri ve tebliğ tarihlerini iletin. Büro raporu, yeni görev arayışını, tazminatları ve hazırlanacak başvuru yollarını inceler.