
Paris iş insanı boşanma avukatı : ortaklık payları, değer ve işletme sahibinin gelirleri
Şirket payları ve hisse senetleri Payların değerlemesi Denkleştirme ödeneği İşbirlikçi eş
İlk yazılı analiz80 € KDV dahil
Durumunuzu açıklayın ve belgelerinizi ekleyin.24 iş saati içinde yazılı analiziniz.
Veya hukuk bürosunu şu numaradan arayın +33 6 89 11 34 45
Kohen Avocats Hukuk Bürosu, aile hukuku
Eşlerden biri bir şirketi yönettiğinde veya bir işletme işlettiğinde, boşanma çoğu zaman çiftin hiç karara bağlamadığı soruları gündeme getirir: paylar kime aittir, ne kadar değerlidir ve faaliyeti durdurmadan nasıl paylaştırılır. İş insanı boşanması konusunda Paris'te çalışan bir avukat, yanıtı mal rejimine, payların türüne ve tarihlere göre belirler.
Av. Hassan Kohen
Paris Barosu avukatı — aile hukuku.
Fransa avukatları ulusal rehberindeki resmî kayıt (CNB) · Google'da 4,9/5 (250'den fazla değerlendirme)
Sayfanın güncellenme tarihi: 30 Ekim 2026.
Payların değeri, ortaklık sıfatı değil
Evlilik birliği süresince bedel karşılığı edinilen, devri serbest olmayan şirket payları (parts sociales), değerleri üzerinden paylaşıma dahil olur; ortaklık sıfatı (qualité d'associé) sermaye koyan eşte kalır.
Hisse senetleri ve ortaklık payları aynı kurala tabi değildir
Anonim şirket (société anonyme) hisse senetleri (actions) prensip olarak devri serbest kıymetli evraktır: evlilik süresince bedel karşılığı edinildiklerinde mal ortaklığına girerler ve mal ortaklığı sona erdikten sonra devirleri prensip olarak her iki eşin rızasını gerektirir.
İşletme sahibinin gelirleri belgelerle ispatlanır
Denkleştirme ödeneği (prestation compensatoire) bakımından hâkim, gelir ve malvarlığını belgelere dayanarak değerlendirir: vergi tarhiyat bildirimleri, bilançolar, payların değeri. Beyana dayalı yazılı bildirim zorunludur ancak içeriği tartışılabilir; şirkette bırakılan kârların akıbeti de öyledir.
Kısa yanıt
İş insanı boşanmalarında görev alan bir avukat önce, mal rejimine göre işletmenin veya payların hukuki niteliğini belirler: ortak mal, kişisel mal veya mal ayrılığında şahsi mal. Ardından payların uygun bir tarih itibarıyla değerlendirilmesini sağlar, payların denkleştirme bedeli (soulte) karşılığında tahsisini düzenler ve denkleştirme ödeneği için işletme sahibinin gerçek gelirlerini yeniden ortaya koyar. Yargılama süresince hâkimden, faaliyeti ve her eşin bilgi hakkını koruyan tedbirleri ister. Kohen Avocats hukuk bürosu bu dosyaları Paris'te ve Île-de-France bölgesinde, noter ve bilirkişiyle birlikte yürütür. Gizlilik içinde, +33 6 89 11 34 45 numaralı telefondan.
Durumunuzu anlamak
İş insanının boşanması, açıklamalı
İşletmenin boşanmadaki akıbeti Fransız Medeni Kanunu'na (Code civil) tabidir; ortaklık payları bakımından özellikle Fransız Medeni Kanunu madde 1832-2 geçerlidir: payların niteliği, değeri ve ortaklık sıfatı ayrı ayrı ele alınır. Bilmeniz gereken her şey.
Çerçeve
Paylaşıma dahil olanlar
İşletmenin akıbetine dört soru karar verir.
Mal rejimi: mal ortaklığında evlilik süresince edinilen mallar (acquêts) ortaktır; mal ayrılığında (séparation de biens) her eş kendi mallarını muhafaza eder.
Tarih ve fonların kaynağı: evlilikten önce sahip olunan, bağış veya miras yoluyla gelen ya da beyan edilmiş bir ikame yatırımla (remploi) edinilen işletme kişisel mal olarak kalır.
Payların türü: devri serbest olmayan şirket payları (parts sociales) ile anonim şirket hisse senetleri yönetim ve devir bakımından aynı kurallara tabi değildir.
Ortaklık sıfatı: devri serbest olmayan paylarda sermaye koyan eşe aittir; diğer eş, talep etmediği sürece yalnızca payların değerini alır.
Her mal, kişisel kaynağı ispatlanana kadar ortak sayılır; bu durum tartışmalıysa ispat yazılı olarak yapılır (evlilik sözleşmesi, bağış senedi, edinme senedindeki ikame yatırım beyanı); hâkim başka yazılı belgeleri kabul edebilir, yazılı belge temininin imkânsız olduğu hâllerde tanık beyanını da. Payların kendisine ait olduğunu ileri süren eş bu belgeleri baştan toplamalıdır. Çiftin özel malvarlığı, yani gayrimenkul veya yatırımlar, yüksek servetli boşanma sayfamızda sunulan başka bir analize tabidir.
Dikkat edilecekler
Paylaşımdan önce söz konusu olanlar
Hatalar çoğunlukla ayrılık ile paylaşım arasında yapılır.
Mal ortaklığında
- Eşin rızası gerekirken, ortak ve devri serbest olmayan şirket haklarını tek başına devretmek.
- Mal ortaklığının sona ermesinden sonra alınan, müşterek mülkiyetin (indivision) semereleri olan temettüleri kendine saklamak.
- Ortak hisse senetlerini, görünürdeki fiyat ile gerçek değer arasındaki farkı kendine ayırarak devretmek; ortak malı gizleme (recel) davası riskiyle.
Mal ayrılığında veya edinilmiş mallara katılma rejiminde
- İşletmenin eşler arası her türlü hesaplaşmanın dışında kaldığını sanmak; oysa işletmede çalışan eş lehine alacak hakkı doğabilir.
- Edinilmiş mallara katılma rejiminde (participation aux acquêts) payların değer artışının net edinilmiş malları artırdığını unutmak.
- Nihai malvarlığına dahil olan işletmeci hesabını (compte de l'exploitant) gözden kaçırmak.
Büronun tavsiyesi: sermayeye ilişkin herhangi bir işlemden önce delilleri erkenden güvence altına almak (esas sözleşme, pay devir kayıtları, bilançolar, genel kurul tutanakları). Ayrılık sırasında kararlaştırılan bir pay devri veya sermaye artırımı sonradan tasfiyede tartışma konusu olabilir.
Herhangi bir müzakereden önce sağlama alınması gereken noktalar:
Size desteğimiz
Hukuk büromuz size nasıl eşlik eder
Esas sözleşmenin ilk incelemesinden paylaşıma kadar.
Payların nitelendirilmesi
Evlilik sözleşmesinin, esas sözleşmenin ve edinme senetlerinin incelenmesi: her ticari varlığın niteliğine ilişkin not.
Geçici tedbirler
Hâkimden nitelikli bir uzmanın veya noterin görevlendirilmesinin ve faaliyet için gerekli yönetim tedbirlerinin talep edilmesi.
Taraflarca tartışılan değerleme
Bilirkişiyle görüşülen yöntem: hesaplar, borçlar, yedek akçeler, değer için esas alınan tarih.
Paylaşım ve tahsis
Denkleştirme bedelinin, ödenmesinin ve payların tahsisinin müzakeresi veya hâkim önünde tartışılması.
Büro, danışma ücreti üzerinden faturalandırılan bir ilk analiz randevusu ve ardından yazılı bir götürü ücret teklifi sunar; strateji, siz herhangi bir karar vermeden önce size iletilir ve hiçbir sonuç vaat edilmez.
Kronoloji
Ayrılıktan paylaşıma
Aşamalar, boşanmanın anlaşmalı veya yargısal olmasına göre değişir.
Rejimin ve payların incelenmesi
Ticari varlıkların niteliği belirlenir; boşanmanın etkilerinin başlangıç tarihi öngörülür.
Boşanma talebi ve geçici tedbirler
Hâkim nitelikli bir uzman veya bir noter görevlendirebilir ve ortak malların yönetimi hakkında karar verebilir.
İşletmenin değerlendirilmesi
Hesaplar, yöntem ve değerleme tarihi taraflarca tartışılır.
Denkleştirme ödeneği
İşletme sahibinin gelirleri ve malvarlığı belgelere dayanılarak değerlendirilir: beyana dayalı yazılı bildirim, vergi tarhiyat bildirimleri, bilançolar.
Paylaşım veya sözleşme
Payların tahsisi, denkleştirme bedelinin tutarı ve ödenmesi paylaşım senedi, sözleşme veya hüküm ile belirlenir.
Boşanmadan sonra
Şirket kayıtlarının ve işletmede çalışan eşin statüsünün güncellenmesi.
Dosyayı hazırlamak
Toplanması gereken belgeler
Eksiksiz dosya tüm süreci hızlandırır.
Evlilik sözleşmesi veya evlilik cüzdanı ve varsa mal rejimi değişikliği senedi.
Güncel esas sözleşme, sicil kaydı özeti, ortaklar sözleşmesi.
Payların edinme veya iktisap senetleri, fonların kaynağı.
Bilançolar, gelir tabloları ve hesapların onaylandığı tutanaklar.
Maaş bordroları, vergi tarhiyat bildirimleri, temettü dökümleri.
İşletmede çalışan eşin iş sözleşmesi veya statü beyanı.
Elinizdekini eksik de olsa gönderin: büro öncelikleri belirler ve eksikleri sizinle birlikte, acil olarak +33 6 89 11 34 45 numaralı telefondan tamamlar.
SSS
Sıkça sorulan sorular
Kanun metinlerine ve içtihada dayanan 12 ayrıntılı yanıt.
Evlilik sırasında kurduğum şirket ortak mal mıdır?
Mal ortaklığı rejiminde eşlerin evlilik sırasında birlikte veya ayrı ayrı edindikleri mallar, kişisel emeklerinden kaynaklansa bile ortaktır (Fransız Medeni Kanunu madde 1401). Evlilik sırasında ortak fonlarla taahhüt edilen veya satın alınan paylar, yalnızca işletme sahibinin adına kayıtlı olsa bile mal ortaklığına girer. Ayrıca her mal, kişisel olduğu ispatlanmadıkça ortak sayılır; bu durum tartışmalıysa ispat yazılı olarak yapılır; hâkim her türlü yazılı belgeyi, yazılı belge temininin imkânsız olduğu hâllerde ise tanık beyanlarını veya karineleri esas alabilir (Fransız Medeni Kanunu madde 1402). Devri serbest olmayan paylarda paylaşım değerleri üzerinden yapılır: ortaklık sıfatı, sermaye koyan veya edinen eşte kalır. İşletme sahibi paylarını ve görevlerini korur; paylar paylaşımda kendisine tahsis edilirse, eşine kendisine düşen değer payına karşılık gelen bir denkleştirme bedeli (soulte) öder.
Eşim şirketimde ortak olabilir mi?
Fransız Medeni Kanunu madde 1832-2, ortak malları kullanarak sermaye koyan veya devri serbest olmayan şirket payları edinen eşin, bunu diğer eşin haberi olmadan ve senette belirtilmeden yapmasını yasaklar. Ortaklık sıfatı işlemi gerçekleştiren eşe aittir. Ancak diğer eş, payların yarısı bakımından bizzat ortak olma niyetini şirkete bildirebilir. Bu bildirim sermaye koyma işleminden sonra yapılırsa, esas sözleşmedeki onay şartları (clauses d'agrément) kendisine karşı ileri sürülebilir ve ortak eş oyda yer almaz. Bu mekanizma yalnızca devri serbest olmayan paylar için ve yalnızca mal ortaklığı sona erene kadar geçerlidir. Bir SARL'da (limited şirket) Fransız Ticaret Kanunu (Code de commerce) madde L. 223-13, onay şartı bulunmadıkça, mal ortaklığının tasfiyesi hâlinde payların serbestçe devredilebilmesini sağlar. Bu nedenle büro, herhangi bir strateji belirlemeden önce esas sözleşmeyi inceler.
Yargılama sürerken paylarımı veya hisse senetlerimi satabilir miyim?
Evlilik süresince Fransız Medeni Kanunu madde 1424, bir eşin mal ortaklığına dahil, devri serbest olmayan şirket haklarını tek başına devretmesini yasaklar. Mal ortaklığının sona ermesinden sonra ortak hisse senetleri müşterek mülkiyettedir (indivision); devri serbest olmayan paylarda ise müşterek mülkiyet yalnızca payların değerini kapsar, çünkü ortaklık sıfatı buna dahil değildir. Anonim şirket hisse senetleri bakımından Yargıtay (Cour de cassation) şunu hatırlatır: mal ortaklığının sona ermesinden sonra ortak hisse senetlerinin devri, prensip olarak her iki eşin rızasını gerektirir
(Cass. 1re civ., 26 mars 2025, n° 23-14.322, çevirimiz). Devreden eş, ortak payların görünürdeki fiyatı ile gerçek değeri arasındaki farkı doğrudan veya dolaylı olarak kendine ayırırsa, ortak malı gizleme (recel) sorunu doğar: mal ortaklığına ait malları çalan veya gizleyen eş, bu mallardaki payından yoksun kalır (Fransız Medeni Kanunu madde 1477). Bu nedenle sermayeye ilişkin herhangi bir işlemden önce payların niteliği kontrol edilmeli ve gerektiğinde eşin yazılı rızası alınmalıdır.
Şirket hangi tarih itibarıyla ve nasıl değerlendirilir?
Ortak paylar, mal ortaklığının aktifine paylaşım günündeki değerleriyle kaydedilir (Cass. 1re civ., 28 mars 2018, n° 17-16.198). Fransız Medeni Kanunu madde 829, paylaşıma mümkün olduğunca yakın bir tarihte belirlenen ayrı yararlanma (jouissance divise) tarihindeki değeri esas alır; hâkim eşitliğe daha iyi hizmet ediyorsa daha eski bir tarih seçebilir. Bu değer ciddi belgelerle ispatlanır: bilançolar, gelir tabloları, bilirkişi raporu, önceki devir senetleri. Düzenleyeni belli olmayan bir tahmin dışlanma riski taşır: bir denkleştirme ödeneği hakkında karar veren Versailles istinaf mahkemesi, kocanın SARL paylarına ilişkin tahminini reddetmiş ve şunu belirtmiştir: düzenleyenine dair hiçbir bilgi içermeyen, adi kâğıt üzerinde yapılmış bir değerleme, ispat gücü bulunmadığından mahkemece dikkate alınamaz
(CA Versailles, 28 mai 2020, n° 19/00102, çevirimiz). Yargılama süresince hâkim, tahmini envanter hazırlamak üzere nitelikli bir uzman görevlendirebilir. Büro, yöntemi, şirketin borçlarını ve esas alınan tarihi bilirkişiyle tartışır.
Ayrılıktan sonra alınan temettüler işletme sahibine mi kalır?
Hayır; paylar ortaksa. Mal ortaklığının sona ermesinden sonra ortaklık, mal ortaklığı sonrası müşterek mülkiyete (indivision post-communautaire) dönüşür ve müşterek malların semereleri ile gelirleri, geçici paylaşım veya ayrı yararlanmayı belirleyen bir anlaşma yoksa, müşterek mülkiyete eklenir (Fransız Medeni Kanunu madde 815-10). Yargıtay bunu, evlilik sırasında edinilmiş şirket paylarına sahip bir eş bakımından şöyle karara bağlamıştır: kendisinin aldığı kârlar ve temettüler mal ortaklığı sonrası müşterek mülkiyet süresince müşterek mülkiyete eklenen semerelerdi
(Cass. 1re civ., 28 mars 2018, n° 17-16.198, çevirimiz). Bu nedenle boşanmanın etkilerinin başladığı tarih ile paylaşım arasında dağıtılan temettüler, müşterek mülkiyet hesaplarına girer. Bu tarih Fransız Medeni Kanunu madde 262-1'i izler: kabul üzerine boşanma, evlilik birliğinin kesin olarak sarsılması nedeniyle boşanma veya kusura dayalı boşanma hâlinde boşanma talebinin tarihidir; anlaşmalı boşanmada ise sözleşmenin icra edilebilir hâle geldiği veya onaylandığı tarihtir. İşletme sahibi, her dağıtımın ve kârın tahsisine ilişkin her kararın kaydını saklamalıdır.
Evlilikten önce kurduğum işletme bana mı kalır?
Prensip olarak evet. Eşin evlilik gününde sahip olduğu mallar ile evlilik sırasında miras, bağış veya vasiyet yoluyla aldığı mallar kişisel mal olarak kalır (Fransız Medeni Kanunu madde 1405). Kişisel kıymetli evraka bağlı yeni değerler ve artışlar, ikame yatırımla edinilen mallar gibi, gerektiğinde bedel ilişkisi (récompense) saklı kalmak üzere kişisel kalır (Fransız Medeni Kanunu madde 1406). İkame yatırım, edinme senedinde paraların kişisel kaynaklı olduğunu belirten bir beyanı gerektirir; bu yoksa yalnızca eşlerin anlaşmasıyla gerçekleşir ve sadece aralarındaki ilişkide sonuç doğurur (Fransız Medeni Kanunu madde 1434). Kişisel işletmeyi edinmek, korumak veya iyileştirmek için ortak fonlar kullanılmışsa, eş mal ortaklığına karşı bedel borçludur (Fransız Medeni Kanunu madde 1437). Bu bedel genel olarak yapılan harcama ile kalan fayda tutarlarından düşük olana eşittir; ancak iyileştirilen mal tasfiye günü eşin malvarlığında bulunuyorsa, kalan faydadan az olamaz (Fransız Medeni Kanunu madde 1469).
Mal ayrılığı rejiminde evliysem, eşimin işletmem üzerinde hakkı var mı?
Mal ayrılığı rejiminde her eş, kişisel mallarının yönetimini, yararlanmasını ve serbestçe tasarrufunu elinde tutar (Fransız Medeni Kanunu madde 1536). Bu nedenle işletme sahibinin edindiği işletme veya paylar, müşterek mülkiyette edinilmedikçe kendisinin kişisel malı olarak kalır. İşletmede ücret almadan çalışan eş zaman zaman tazminat talep edebilir: Paris istinaf mahkemesi, diğer eşe şahsen ait işletmenin yönetimine ücret almadan katılan mal ayrılığı rejimindeki bir eşin tazminat talep edebileceğini
hatırlatır (CA Paris, 24 avril 2024, n° 22/07477, çevirimiz). Bu davada mahkeme, ücret alınmamasından kaynaklanan bir zenginleşme ispatlanmadığı için talebi yine de reddetmiştir. Ayrıca bu katkı, evlilik sözleşmesiyle (Fransız Medeni Kanunu madde 1537) veya sözleşme yoksa her eşin imkânları oranında (Fransız Medeni Kanunu madde 214) belirlenen evlilik giderlerine katkıyı aşmalıdır.
Edinilmiş mallara katılma rejiminde evliyiz: şirket nasıl hesaba katılır?
Bu rejim evlilik süresince mal ayrılığı gibi işler; sona erdiğinde her eş, diğerinin net edinilmiş mallarına, ilk malvarlığı ile nihai malvarlığının çifte değerlemesiyle ölçülen değer üzerinden yarı oranında katılır (Fransız Medeni Kanunu madde 1569). Boşanma hâlinde rejim, dava gününde sona ermiş sayılır (Fransız Medeni Kanunu madde 1572). Şirket olarak işletilen bir işletme bakımından Yargıtay (Cour de cassation) bir görüşünde (avis) şunu belirtir: şirket haklarının durumu, ilk malvarlığında işletmenin başlangıçtaki durumuna, nihai malvarlığında ise mal rejiminin sona erdiği tarihteki durumuna göre, yapılan iyileştirmeler dikkate alınarak değerlendirilmelidir
(Cass., avis, 12 juin 2025, n° 25-70.009, çevirimiz). Bu nedenle işletme sahibinin emeğinden kaynaklanan değer artışı, net edinilmiş mallarını artırır. Şahıs işletmesi olarak işletilen bir ticari işletmede, işletmeci hesabının alacak bakiyesi de nihai malvarlığına girer (Cass. 1re civ., 7 novembre 2018, n° 17-26.222).
İşletmede ücret almadan çalışan eş tazminat hakkına sahip midir?
Her şey rejime bağlıdır. Mal ortaklığında kazançlar ve maaşlar ortaktır; Yargıtay bundan şu sonucu çıkarır: eşinin mesleki faaliyetine ücret almadan katılan, mal ortaklığı rejimindeki eş, sebepsiz zenginleşmeye dayanarak dava açmasına imkân verecek kişisel bir yoksullaşmaya uğramaz
(Cass. 1re civ., 17 avril 2019, n° 18-15.486, çevirimiz); bu karar, 10 Şubat 2016 tarihli kanun hükmünde kararnameden önceki hâliyle Fransız Medeni Kanunu madde 1371 uyarınca verilmiştir. Mal ayrılığında, bir eşin zenginleşmesi ile diğerinin buna bağlı yoksullaşması ispatlanırsa tazminat mümkün olmaya devam eder (Fransız Medeni Kanunu madde 1303). Gelecek bakımından Fransız Ticaret Kanunu madde L. 121-4, işletmede düzenli olarak çalışan eşin işbirlikçi eş, çalışan eş veya ortak eş statülerinden birini seçmesini zorunlu kılar; beyan yoksa çalışan eş statüsünde seçim yapmış sayılır. Şirketlerde işbirlikçi eş statüsü yalnızca bir SARL veya SELARL'ın tek ortaklı veya çoğunluk ortağı yöneticisinin eşine tanınır.
Denkleştirme ödeneği, işletme sahibinin gelirlerini nasıl hesaba katar?
Denkleştirme ödeneği (prestation compensatoire), evliliğin sona ermesinin eşlerin yaşam koşullarında yarattığı farkı mümkün olduğunca dengeler (Fransız Medeni Kanunu madde 270). Hâkim özellikle, eşlerin rejimin tasfiyesinden sonraki tahmini veya öngörülebilir malvarlığını, sermaye ve gelir olarak dikkate alır (Fransız Medeni Kanunu madde 271). Herkes, kaynaklarının, gelirlerinin, malvarlığının ve yaşam koşullarının doğruluğunu namus üzerine teyit eden bir beyan sunar (Fransız Medeni Kanunu madde 272). İşletme sahibi bakımından beyan edilen ücret her şeyi anlatmaz: Versailles istinaf mahkemesi, kendi şirketinin yöneticisi olan bir mali müşavirin şirketin elde ettiği kârları almamayı ve 'dönem sonu devir' (report à nouveau) hesabına aktarmayı tercih ettiğini
belirtmiş (CA Versailles, 28 mai 2020, n° 19/00102, çevirimiz) ve bunu durumunu tanımlarken kayda geçirmiştir. Büro bilançoları, vergi tarhiyat bildirimlerini ve kârın tahsisine ilişkin kararları birlikte inceler.
İşletmemin veya paylarımın tercihen bana tahsisini isteyebilir miyim?
Mal ortaklığının paylaşımı, tercihli tahsis bakımından miras paylaşımı kurallarını izler (Fransız Medeni Kanunu madde 1476). Fransız Medeni Kanunu madde 831, talep edenin fiilen işletilmesine katıldığı veya katılmış olduğu tarımsal, ticari, sınai, zanaat veya serbest meslek işletmesinin, denkleştirme bedeli (soulte) ödemek koşuluyla tahsisinin istenmesine imkân verir; talep, kanun hükümleri ve şirketin devamına ilişkin esas sözleşme şartları saklı kalmak üzere şirket haklarına da ilişkin olabilir. Boşanmada tercihli tahsis (attribution préférentielle) hiçbir zaman kendiliğinden doğan bir hak değildir ve denkleştirme bedelinin tamamının peşin ödenmesine karar verilebilir. Tahsis bir kez verildiğinde, denkleştirme bedelinin hâkimin belirlediği süre içinde ödenmemesi nedeniyle kaybedilmez: Yargıtay, bir taşınmaza ilişkin bir davada 1476. maddenin ikinci fıkrası hakkında şöyle karar vermiştir: bu hüküm, mal ortaklığı boşanma, ayrı yaşama veya mal ayrılığı ile sona erdiğinde bir eş lehine getirdiği tercihli tahsis hakkı için herhangi bir hak düşürücü neden öngörmemektedir
(Cass. 1re civ., 7 février 2018, n° 16-26.892, çevirimiz).
Hâkim, yargılama süresince işletmeyi korumak için neye karar verebilir?
Geçici tedbirler kapsamında Fransız Medeni Kanunu madde 255, hâkimin ortak veya müşterek malların kullanımı ya da yönetimi hakkında karar vermesine, tasfiyedeki haklara mahsuben avans tanımasına, tahmini envanter hazırlamak üzere nitelikli bir uzman veya bir tasfiye ve pay oluşturma taslağı hazırlamak üzere bir noter görevlendirmesine imkân verir. Bir eş görevlerini ağır biçimde ihlal eder ve ailenin menfaatlerini tehlikeye sokarsa, Fransız Medeni Kanunu madde 220-1, uzatma dahil en fazla üç yıl süreyle, bazı tasarruf işlemlerinin yasaklanması gibi acil tedbirlere izin verir. Bu tedbirlerden ayrı olarak, boşanma hükmünün etkilerinin eşlerin birlikte yaşamayı ve iş birliği yapmayı bıraktıkları tarihe çekilmesine ilişkin talep yalnızca boşanma davası vesilesiyle ileri sürülebilir (Fransız Medeni Kanunu madde 262-1). Bu talepler, davanın açıldığı andan itibaren muhasebe belgeleri eşliğinde hazırlanır.
Kaynaklar
Resmî metinler ve ilgili sayfalar
Bu sayfanın kaynakları ve hukuk büromuzun ilgili uzmanlık alanları.
Resmî metinler
- Fransız Medeni Kanunu, madde 1401
- Fransız Medeni Kanunu, madde 1402
- Fransız Medeni Kanunu, madde 1424
- Fransız Medeni Kanunu, madde 1832-2
- Fransız Medeni Kanunu, madde 829
- Fransız Medeni Kanunu, madde 1476
- Fransız Medeni Kanunu, madde 271
- Fransız Medeni Kanunu, madde 255
- Fransız Ticaret Kanunu, madde L. 121-4
Pratik özet
İşletme, paylar ve süreler: özet tablo.
Her aşama için: ortaya çıkan belge, bir kanun metni belirlemişse süre ve dikkat edilecek nokta.
| Aşama | Hazırlanan belge | Süre | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| 1. Mal rejiminin ve esas sözleşmenin incelenmesi | Payların ve işletmenin niteliğine ilişkin not | Yasal süre yoktur | Her mal, kişisel olduğu ispatlanmadıkça ortak sayılır (Fransız Medeni Kanunu madde 1402). |
| 2. Ailenin menfaatlerinin tehlikede olduğu hâllerde acil tedbirler | Aile mahkemesi hâkiminin kararı | Uzatma dahil en fazla üç yıl | Ortak mallar üzerinde tasarruf işlemleri yasaklanabilir (Fransız Medeni Kanunu madde 220-1). |
| 3. Geçici tedbirler | Nitelikli bir uzmanın veya noterin görevlendirilmesi | Değişken | Tahmini envanter veya tasfiye taslağı hazırlama görevi (Fransız Medeni Kanunu madde 255, 9° ve 10°). |
| 4. Anlaşmalı boşanma | Avukatlarca ortaklaşa imzalanan sözleşme | Taslağın alınmasından itibaren on beş günlük düşünme süresi | Sözleşme boşanmanın tüm sonuçlarını düzenler ve mal rejiminin tasfiye durumunu içerir (Fransız Medeni Kanunu madde 229-3); düşünme süresi madde 229-4'ten kaynaklanır. |
| 5. Edinilmiş mallara katılma: nihai malvarlığı | Nihai malvarlığının açıklayıcı dökümü | Rejimin sona ermesinden itibaren dokuz ay, uzatılmadıkça | Nihai malvarlığı boşanma davasının açıldığı günkü durumuyla belirlenir (Fransız Medeni Kanunu madde 1572); sürenin başlangıç noktası her dosyada ayrı ayrı kontrol edilmelidir. |
| 6. Edinilmiş mallara katılma: mahkemece tasfiye | Mahkemeye tasfiye talebi | Rejimin sona ermesinden itibaren üç yıl (Fransız Medeni Kanunu madde 1578) | Boşanmada başlangıç noktası, boşanmanın kesinleştiği gündür: CA Paris, 9 décembre 2020, n° 19/06919. |
| 7. Kişisel payların semereleri | Bedel ilişkilerinin hesabı | Talep son beş yılla sınırlıdır | Toplanmayan veya hileli biçimde tüketilen semereler için bedel ilişkisi doğabilir (Fransız Medeni Kanunu madde 1403). |
| 8. Payların paylaşımı ve tahsisi | Paylaşım senedi veya hüküm | Değişken | Boşanmada tercihli tahsis hiçbir zaman kendiliğinden doğan bir hak değildir; denkleştirme bedeli peşin ödenecek şekilde belirlenebilir (Fransız Medeni Kanunu madde 1476). |
| 9. İşletmede çalışan eşin statüsü | Seçilen statünün beyanı | İşbirlikçi eş statüsünde en fazla beş yıl | Bu sürenin ötesinde çalışan eş veya ortak eş statüsü (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 121-4). |
İçtihat
Karara bağlanan davalar, yorumlarıyla.
Payların ve eşin emeğinin akıbetine ilişkin, gerekçeleriyle okunmuş üç Yargıtay kararı.
Ortak paylar: değer ve temettüler müşterek mülkiyete aittir
Bir koca, bir şirketler grubu içinde, mal ortaklığı rejimi altında evlilik sırasında edinilmiş şirket paylarına sahipti. Mal ortaklığının sona ermesinden sonra bu şirketlerin kârlarını ve temettülerini almıştı. İstinaf mahkemesi bu tutarların müşterek mülkiyete ait olduğuna hükmetmişti; koca temyiz başvurusunda bulundu.
Yargıtay temyiz başvurusunu reddeder. Hâkimlerin bu payların mal ortaklığının aktifine paylaşım günündeki değerleriyle kaydedileceği, bunlara bağlı ortaklık sıfatının müşterek mülkiyete dahil olmadığı
yönündeki tespitini onaylar (çevirimiz) ve buradan, mal ortaklığı sonrası müşterek mülkiyetin temettülerinin ona eklendiği sonucunu çıkarır. Kararı okuyun.
Cass. 1re civ., 28 mars 2018, n° 17-16.198, Bulletin'de yayımlanmıştır
Anonim şirket hisse senetleri: ortaktır, devir için iki eşin rızası gerekir
Mal ortaklığı sona erdikten sonra bir koca, evlilik sırasında edinilmiş iki anonim şirketin hisse senetlerini tek başına devretmişti. Eski karısı, bunları kendisine gerçek değerinin altında bir fiyatla devrettiğini ileri sürdü ve ortak malı gizleme (recel) iddiasına dayandı. İstinaf mahkemesi, devri serbest olmayan paylarda olduğu gibi gerekçelendirerek talebi reddetmişti.
Yargıtay kararı kısmen bozar: anonim şirket hisse senetleri prensip olarak devri serbest kıymetli evraktır ve evlilik sırasında bedel karşılığı, eşlerden yalnızca biri tarafından bile olsa edinildiklerinde mal ortaklığına girer
(çevirimiz); mal ortaklığının sona ermesinden sonra devirleri de prensip olarak her iki eşin rızasını gerektirir. Hâkimler, kocanın görünürdeki fiyat ile gerçek değer arasındaki farkı kendine ayırarak paylaşımın dışında tutmak isteyip istemediğini araştırmalıydı. Kararı okuyun.
Cass. 1re civ., 26 mars 2025, n° 23-14.322, Bulletin'de yayımlanmıştır
Mal ortaklığında karşılıksız emek: sebepsiz zenginleşme yoktur
Yasal mal ortaklığı rejiminde evli bir kadın, sigorta acentesi olan kocasının mesleki faaliyetine ücret almadan katılmıştı. Boşanmadan sonra istinaf mahkemesi, bu emek denkleştirme ödeneğinde dikkate alınmadığı için kadını sebepsiz zenginleşme (enrichissement sans cause) nedeniyle alacaklı saymıştı.
Yargıtay bu noktada kararı gönderme yapmadan bozar ve talebin reddini onaylar: eşinin mesleki faaliyetine ücret almadan katılan, mal ortaklığı rejimindeki eş, sebepsiz zenginleşmeye dayanarak dava açmasına imkân verecek kişisel bir yoksullaşmaya uğramaz
(çevirimiz). Kararı okuyun.
Cass. 1re civ., 17 avril 2019, n° 18-15.486, Bulletin'de yayımlanmıştır
Bir iş insanı boşanması mı hazırlıyorsunuz?
Esas sözleşmenizle, son bilançolarınızla ve evlilik sözleşmenizle hukuk bürosuyla iletişime geçin. Avukatlarımız payları nitelendirir, değerlemelerini çerçeveler ve yargılamadan paylaşıma kadar faaliyeti koruyan bir çözümü savunur.