Basında biz
Videoları ve dökümlerini izleyinVideolar
Kohen Avocats hukuk bürosu, Paris'te ortaklar arası uyuşmazlıklar
Paris ortaklar arası uyuşmazlık avukatı: kilitlenme, itiraz, çıkış
Artık toplanamayan bir genel kurul, verilmeyen hesaplar, şirketin menfaatine aykırı olarak oylanan bir karar, kararları engelleyen bir azınlık ortağı, şirketi felç eden eşit paylı bir ortak, görevden alınması gereken bir yönetici, ayrılmak isteyen ya da çıkarılmak istenen bir ortak: hukuk bürosu; çoğunluk ve azınlık ortaklarına, yöneticilere ve şirketin kendisine, limited şirket (SARL), basit sermaye şirketi (SAS), anonim şirket (SA), gayrimenkul medeni şirketi (SCI) ve medeni şirket (société civile) bünyesinde hizmet verir. Her şey esas sözleşme (statuts), tutanaklar ve süreler ile başlar.
Hukuk bürosuna 7/24 kesintisiz ulaşılabilir. Bir şirket kararının iptali (hükümsüzlüğü) davası, hükümsüzlüğün doğduğu günden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir (Fransız Medeni Kanunu (Code civil) madde 1844-14, 1 Ekim 2025'ten beri yürürlükte olan hâliyle); bu tarihten önce alınmış bir karar için uygulanacak süre ayrıca kontrol edilmelidir, geçiş hukuku burada ele alınmamaktadır. Çoğunluğun hakkı kötüye kullanmasından doğan zararın tazmini davası beş yıllık zamanaşımına tabidir.
4,9/5
Google yorumlarının ortalama puanı270 yorum
Bu ceza avukatından çok yüksek kalitede destek aldım. Profesyonelliği, dosyaya tam hâkimiyeti ve sürecin her aşamasındaki sürekli ilgisi özellikle belirtilmeyi hak ediyor. İletişim açık, düzenli ve hızlıydı; durumuma uygun, net tavsiyeler aldım. Ceza hukukunda titiz ve etkili bir savunma arayan herkese bu avukatı tavsiye ediyorum.
Av. Kohen ceza davamı takip etti. Yaptığı işten çok memnunum ve kendisini hiç tereddüt etmeden size tavsiye ediyorum.
Mükemmel bir ceza avukatı; eski eşimin kötü niyetle talep ettiği bir koruma kararı sürecinde beni bu durumdan kurtardı
Mahkeme önündeki savunmam için bulunan çözümden çok memnunum. Başarılar dilerim
Av. Hassan Kohen genç, deneyimli ve son derece yetkin bir avukattır. Çok iyi bir dinleyicidir, büyük bir empati ve güçlü bir insani duyarlılığa sahiptir. Ulaşılabilir ve hızlıdır; mesleğine tamamen hâkimdir.
Av. Hassan Kohen ile çok iyi bir deneyim yaşadım. Beni dikkatle dinlemek ve durumumu iyice anlamak için zaman ayırdı. İyi tavsiye veren, iyi niyetli ve ulaşılabilir bir avukattır; müvekkillerini doğru yöne yönlendirmeyi bilir. İlgili ve yetkin bir profesyonel arayanlara kendisini tereddüt etmeden tavsiye ediyorum.
Av. Kohen bize iyi tavsiyelerde bulundu ve süreç boyunca yanımızda oldu. Yaptığı her şey için kendisine teşekkür ederim.
Paris Barosu
Acil durumlar 7/24 kesintisiz
Dosyanın ön incelemesi
Belgelerinizi gönderin. Analizinizi alın.
Av. Hassan Kohen
Paris Barosuna kayıtlı avukat; şirketler hukuku, ortaklar arası uyuşmazlıklar, şirket kararlarına itiraz ve ortakların şirketten ayrılması.
Fransız avukatlar rehberindeki (CNB) resmi profil · Google’da 4,9/5 (270 yorum)
Sayfa 31 Ekim 2026 tarihinde güncellenmiştir.
Kısa yanıt
Her şirket, ortakların ortak menfaati doğrultusunda kurulmalı ve şirket menfaati (intérêt social) doğrultusunda yönetilmelidir (Fransız Medeni Kanunu madde 1833). Uyuşmazlık öncelikle esas sözleşme ve kanunla çözülür: her ortağın toplu kararlara katılma hakkı (madde 1844), bilgi alma hakkı, karar nisapları, yöneticilerin görevden alınması. Bir ortak oyunu şirketin menfaatine aykırı olarak ve yalnızca kendi yararına kullandığında, içtihat çoğunluğun, azınlığın veya eşit paylı ortağın hakkı kötüye kullanmasını yaptırıma bağlar; kötüye kullanmayı ispat yükü, bunu ileri süren tarafa aittir. Hâkim, genel kurulu toplantıya çağırmak üzere bir temsilci atayabilir, yönetim bilirkişi incelemesi (expertise de gestion) emredebilir, şirketin tehlikede olması hâlinde geçici yönetici (administrateur provisoire) atayabilir, haklı sebeple bir müdürü görevden alabilir ve ortaklar arasındaki geçimsizlik şirketin işleyişini felç ettiğinde şirketin feshine karar verebilir (madde 1844-7, 5°). Şirketten çıkış; pay devri, medeni şirkette ortaklıktan çekilme (madde 1869) veya basit sermaye şirketindeki çıkarma şartı (Fransız Ticaret Kanunu (Code de commerce) madde L. 227-16) yoluyla gerçekleşir; payların değeri, uyuşmazlık hâlinde ve kanun ya da esas sözleşme buna atıf yaptığında, bilirkişi tarafından belirlenir (Fransız Medeni Kanunu madde 1843-4). Paris 16. bölgedeki Kohen Avocats hukuk bürosu, çoğunluk ortağına da azınlık ortağına da ve yöneticilere de hizmet verir. İletişim: +33 6 89 11 34 45.
Kilitlenmiş bir genel kurul, itiraz edilecek bir karar, müzakere edilecek bir çıkış mı söz konusu?
Durumunuzu anlamak
Paris'te ortaklar arası uyuşmazlık, açıklamalı
Şirket, “ortakların ortak menfaati doğrultusunda” kurulur (çevirimiz) (Fransız Medeni Kanunu madde 1833). Harekete geçmeden önce neleri toplamanız gerektiği, hâkimin hakkın kötüye kullanılmasını nasıl nitelendirdiği, hangi tedbirlerin şirketin kilidini açtığı ve bir ortağın, paylarının değerini kaybetmeden şirketten nasıl ayrıldığı ya da ayrılmaya nasıl yöneltildiği.
Temel noktalar
Harekete geçmeden önce: her ortaklık uyuşmazlığında dört kontrol
Stratejiyi kişilerden önce esas sözleşme, bilgi alma hakkı, karar nisapları ve süreler belirler.
Şirket türü ve esas sözleşme: basit sermaye şirketinde esas sözleşme, şirketin hangi koşullarda yönetileceğini belirler (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 227-5) ve hangi kararların toplu olarak alınacağını tespit eder (madde L. 227-9); limited şirkette karar nisaplarını ve ortakların haklarının çoğunu doğrudan kanun belirler. Ortaklar sözleşmesi (pacte d'associés), varsa, imzacıları arasında esas sözleşmeyi tamamlar: bu konu ortaklar sözleşmesi avukatı sayfamızda ele alınmaktadır.
Ortağın bilgi alma hakkı: limited şirkette hesaplar ve faaliyet raporu genel kuruldan önce ortaklara iletilir, yazılı sorular sorulabilir ve son üç hesap dönemine ait şirket belgeleri her zaman talep edilebilir (madde L. 223-26); medeni şirkette defterler ve şirket belgeleri yılda en az bir kez incelenebilir ve yazılı sorular bir ay içinde yanıtlanır (Fransız Medeni Kanunu madde 1855).
Karar nisapları: limited şirkette olağan kararlar, payların yarısından fazlasını temsil eden ortaklarca alınır; bu sağlanamazsa ve esas sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, ikinci bir oylamada kullanılan oyların çoğunluğuyla alınır (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 223-29); esas sözleşme değişiklikleri ağırlaştırılmış bir nisap gerektirir (madde L. 223-30). Her ortak toplu kararlara katılma hakkına sahiptir (Fransız Medeni Kanunu madde 1844).
Süreler: bir şirket kararının iptali davası, birleşme, bölünme ve sermaye değişikliklerine özgü kurallar saklı kalmak kaydıyla, hükümsüzlüğün doğduğu günden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir (Fransız Medeni Kanunu madde 1844-14, 1 Ekim 2025'ten beri yürürlükte; daha önceki bir karar için uygulanacak süre ayrıca kontrol edilmelidir, geçiş hukuku burada ele alınmamaktadır); kişisel tazminat davası, hak sahibinin bu davayı açmasına imkân veren olayları öğrendiği veya öğrenmesi gerektiği günden itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir (madde 2224).
Yetkili mahkeme şirketin türüne göre belirlenir. Limited şirket ve sermayesi paylara bölünmüş şirketler, konuları ne olursa olsun, türleri itibarıyla ticari şirkettir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 210-1) ve ticari şirketlere ilişkin uyuşmazlıklara ticaret mahkemeleri (tribunaux de commerce) bakar (madde L. 721-3). Yargıtay'a (Cour de cassation) göre, “limited şirkete ilişkin bir uyuşmazlık, ticaret mahkemelerinin münhasır yetkisine girer” (çevirimiz); şirketin ticari olmayan bir faaliyet yürütmesi bu sonucu değiştirmez (Cass. com., 28 mai 2025, n° 24-14.148). Yalnızca, düzenlenmiş serbest mesleklerin şirket bünyesinde icrasına ilişkin 8 Şubat 2023 tarihli ve 2023-77 sayılı kararnameye (ordonnance) uygun olarak kurulan şirketler, ortakları arasındaki uyuşmazlıklara da bakan adli (hukuk) mahkemelerinin yetkisine girer (madde L. 721-5). Paris, 20 Kasım 2023 tarihli ve 2023-1059 sayılı kanunun 26. maddesi kapsamında 1 Ocak 2025'te dört yıl süreyle başlayan deneme uygulaması için ekonomik faaliyetler mahkemesi (tribunal des activités économiques) olarak belirlenen on iki mahkemeden biridir (ekonomik faaliyetler mahkemesi deneme uygulamasına ilişkin 5 Temmuz 2024 tarihli bakanlık kararı (arrêté), madde 1 ve 2): bu süre boyunca ticari yetki kapsamına giren uyuşmazlıklar Paris ekonomik faaliyetler mahkemesi önüne getirilir.
Dosya, uyuşmazlığın ilk belirtilerinden itibaren oluşturulur: güncel esas sözleşme, ortaklar sözleşmesi, genel kurul tutanakları, yıllık hesaplar, faaliyet raporları, ortaklar arasındaki yazışmalar, yanıtsız kalan belge talepleri. Fransız Ticaret Kanunu madde L. 238-1'de sayılan belgeleri, özellikle limited şirkette madde L. 223-26'da öngörülen belgeleri elde edemeyen ortak, acele yargılama (référé) usulüyle karar veren mahkeme başkanından, müdürlere veya yöneticilere bu belgeleri günlük para cezası (astreinte) tehdidi altında iletmelerini emretmesini ya da bu işle görevli bir temsilci atamasını talep edebilir; medeni şirkete özgü olan Fransız Medeni Kanunu madde 1855, bu hükümdeki listede yer almaz.
Şirket fonları zimmete geçirildiğinde, ortaklar arası bir uyuşmazlığın cezai bir boyutu da olabilir: bkz. ortaklar arası uyuşmazlıklar ve cezai risk hakkındaki yazımız. Şirketler hukukunda genel strateji için bkz. şirketler hukuku avukatı sayfamız.
Hakkın kötüye kullanılması
Çoğunluğun, azınlığın, eşit paylı ortağın hakkı kötüye kullanması: hâkimin aradığı koşullar
Oy serbesttir, ancak şirketin menfaatini tek bir tarafın çıkarına feda etmek için kullanılamaz.
Çoğunluğun hakkı kötüye kullanması
Yalnızca çoğunluk ortaklarını azınlık ortakları aleyhine kayırmak amacıyla alınan ve şirketin menfaatine uygun olmayan karar. Yargıtay, mahkemece onaylanmış bir uzlaşma protokolünde öngörülen bir işlem için bu nitelendirmeyi onaylamıştır; söz konusu protokol, istinaf mahkemesinin takdir yetkisi kapsamındaki değerlendirmesine göre, şirketin mali durumunun hatalı sunulması üzerine akdedilmişti.
Azınlığın hakkı kötüye kullanması
Azınlık ortağının, yalnızca kendi çıkarlarını diğer ortaklar aleyhine kayırmak amacıyla, şirket için esaslı bir işlemin gerçekleştirilmesini engelleyen reddi. Her iki koşul da ispat edilmelidir.
Eşit paylı ortağın hakkı kötüye kullanması
Eşit paya sahip bir ortağın, yalnızca kendi çıkarlarını diğer ortak aleyhine kayırmak amacıyla, esaslı bir işlemi engelleyen olumsuz oyu. Bu oy, sahibinin sorumluluğunu doğurur (Fransız Medeni Kanunu madde 1240).
Hükümsüzlük
Bir şirket kararının hükümsüzlüğüne ancak davacı bir zarar (grief) ispat ederse, usulsüzlük kararın içeriğini etkilemişse ve hükümsüzlüğün şirket menfaati bakımından sonuçları aşırı değilse karar verilebilir (Fransız Medeni Kanunu madde 1844-12-1). Dava iki yıllık zamanaşımına tabidir (madde 1844-14).
Tazmin
Zarar gören ortak tazminat talep edebilir. Çoğunluğun hakkı kötüye kullanmasından doğan zararın tazmini davası, iptal davasının süresinden ayrı olarak, beş yıllık zamanaşımına tabidir (Cass. com., 30 mai 2018, n° 16-21.022).
İçtihat, hakkın kötüye kullanılmasını yalnızca bir ortağın hayal kırıklığına göre değil, şirketin menfaatine göre değerlendirir. Yargıtay, “yalnızca çoğunluk ortaklarını azınlık ortakları aleyhine kayırmak amacıyla kararlaştırılan dava konusu işlemin şirketin menfaatine uygun olmadığına ve bu nedenle çoğunluğun hakkı kötüye kullanmasını oluşturduğuna” (çevirimiz) ve bunun “uzlaşma protokolünün mahkemece onaylanmasına rağmen” (çevirimiz) geçerli olduğuna hükmeden bir istinaf mahkemesi kararını onaylamıştır (Cass. com., 26 novembre 2025, n° 24-15.730). Buna karşılık ispat yükü davacıya aittir: Yargıtay, bir eş müdürün görevden alınmasının şirket menfaatine uygun olduğunu göstermediği gerekçesiyle şirketi kusurlu bulan bir kararı bozmuştur; zira “çoğunluğun hakkı kötüye kullanmasını ispat yükü, bunu ileri süren tarafa aittir” (çevirimiz) (Cass. com., 7 mai 2025, n° 23-21.508).
Azınlığın hakkı kötüye kullanması için Yargıtay iki unsur arar: “azınlık ortağının tutumunun, şirket için esaslı bir işlemin gerçekleştirilmesini engellediği ölçüde şirketin genel menfaatine aykırı olması” (çevirimiz) ve bu tutumun “yalnızca kendi çıkarlarını diğer ortaklar aleyhine kayırma amacından kaynaklanması” (çevirimiz) (Cass. com., 13 mars 2024, n° 22-13.764). Aynı davada Yargıtay, “bir azınlık ortağının şirket konusunu değiştirmeyi reddetmesinin şirketin genel menfaatine aykırı olabileceğini” (çevirimiz) kabul etmekle birlikte (Cass. com., 13 mars 2024, n° 22-13.764), azınlık ortağı adına bu değişikliğe oy vermek üzere bir özel görevli temsilci (mandataire ad hoc) görevlendiren kararı, hâkimlerin kendi tespitlerinden hukuki sonuçları çıkarmamış olmaları nedeniyle bozmuştur. Eşit paylı ortak için ise Yargıtay, “eşit paya sahip bir ortağın, olumsuz oyuyla, yalnızca kendi çıkarlarını diğer ortak aleyhine kayırmak amacıyla şirket için esaslı bir işlemi engellemesinin eşit paylı ortağın hakkı kötüye kullanmasını oluşturduğuna” (çevirimiz) ve esas sözleşmedeki oybirliği kuralının bunu bertaraf etmeye yetmediğine hükmetmektedir (Cass. com., 21 juin 2023, n° 21-23.298).
1 Ekim 2025'ten bu yana Fransız Medeni Kanunu, şirket kararlarının hükümsüzlüğünün ancak, madde 1833'ün son fıkrası hariç olmak üzere, şirketler hukukunun emredici bir hükmünün ihlalinden veya sözleşmelere genel olarak uygulanan bir hükümsüzlük sebebinden kaynaklanabileceğini ve “kanunda aksi öngörülmedikçe, esas sözleşmenin ihlalinin bir hükümsüzlük sebebi oluşturmadığını” (çevirimiz) öngörmektedir (madde 1844-10). Fransız Ticaret Kanunu'nun eski madde L. 235-1'i döneminde, bu maddenin Fransız Polinezyası'nda uygulanan hâliyle, Yargıtay, emredici bir hükmün izin verdiği sözleşmesel düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, “esas sözleşmede yer alan hükümlere uyulmamasının hükümsüzlük yaptırımına bağlanmadığına” (çevirimiz) hükmediyordu (Cass. com., 7 mai 2025, n° 23-21.508). Ayrıca bkz. basit sermaye şirketinde çoğunluğun hakkı kötüye kullanması ve azınlığın hakkı kötüye kullanması ve özel görevli temsilci hakkındaki yazılarımız.
İki taraf
Çoğunluk ortağı mısınız, azınlık ortağı mısınız
Aynı hükümler, sahip olduğunuz sermaye payına göre farklı okunur.
Çoğunluk ortağı veya yöneticiyseniz
- Her kararın şirket menfaatine uygunluğunu belgelendirin: raporlar, rakamlar, eksiksiz tutanaklar.
- Ortakların bilgilendirilmesine ve usulüne uygun çağrılmasına riayet edin; böylece hükümsüzlük için bir gerekçe yaratmayın.
- Bir kilitlenme karşısında, işlemin esaslı niteliğini ve azınlık ortağının kişisel amacını ortaya koyun.
- Savunmada, davacıdan ileri sürdüğü hakkın kötüye kullanılmasını ispat etmesini isteyin.
Azınlık ortağı veya eşit paylı ortaksanız
- Belge talep etme ve soru sorma hakkınızı yazılı olarak kullanın; verilen yanıtları veya yanıtsız kalan talepleri saklayın.
- Bir genel kurulun toplanmasını ya da onu toplantıya çağıracak bir temsilcinin mahkemece atanmasını talep edin.
- Esasa ilişkin dava açmadan önce, belirli bir işlem hakkında yönetim bilirkişi incelemesi talep edin.
- Bir karara iki yıllık süre içinde itiraz edin ve kişisel zararınızı rakamlarla ortaya koyun.
Limited şirkette, payların yarısına sahip bir veya birden fazla ortak ya da ortakların en az onda birini temsil etmeleri koşuluyla payların onda birine sahip ortaklar, genel kurulun toplanmasını talep edebilir; her ortak da genel kurulu toplantıya çağırmak ve gündemini belirlemekle görevli bir temsilcinin mahkemece atanmasını isteyebilir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 223-27). Kusurlu bir müdüre karşı şirket adına hareket etmek isteyen azınlık ortağı, şirket adına sorumluluk davası (action sociale) açabilir; bu davada hükmedilen tazminat şirkete ödenir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 223-22 ve Fransız Medeni Kanunu madde 1843-5). Çoğunlukla alınan karar, sahibinin hakkı kötüye kullandığı ispat edilmedikçe geçerliliğini korur: Yargıtay, “çoğunluğun hakkı kötüye kullanmasını ispat yükünün, bunu ileri süren tarafa ait olduğunu” (çevirimiz) hatırlatmaktadır (Cass. com., 7 mai 2025, n° 23-21.508).
Hukuk bürosunun her dosyada incelediği gerekçeler:
Hâkim
Şirketin kilidini açmak: hâkimin emredebileceği tedbirler
Belgelerin iletilmesine ilişkin basit bir emirden geçici yönetici atanmasına kadar, her tedbirin kendine özgü koşulları vardır.
Genel kurul ve hesaplar
Limited şirkette hesaplar, hesap döneminin kapanışından itibaren altı ay içinde ortakların onayına sunulur; aksi hâlde, her ilgili kişi, müdürlere genel kurulu toplantıya çağırmalarını emretmesi ya da bu işi yapacak bir temsilci ataması için acele yargılama usulüyle mahkeme başkanına başvurabilir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 223-26).
Özel görevli temsilci
Hâkim, belirli bir görevle yükümlü bir temsilci atayabilir; örneğin genel kurulu toplamak ve hesapları onaylatmak: ortağının ne genel kurul toplanmasını ne de muhasebe belgelerini elde edebildiği bir gayrimenkul medeni şirketi için Yargıtay, yakın bir tehlikenin araştırılmasını şart koşmamıştır.
Yönetim bilirkişi incelemesi
Limited şirkette, sermayenin en az onda birini temsil eden ortaklar, bir veya birden fazla yönetim işlemi hakkında mahkemeden bilirkişi raporu talep edebilir (madde L. 223-37); anonim şirkette eşik, bir ay boyunca tatmin edici bir yanıt alınamayan yazılı soruların ardından, sermayenin %5'idir (madde L. 225-231).
Geçici yönetici
Yönetimi yöneticilerin elinden alan istisnai bir tedbirdir: Paris istinaf mahkemesine (cour d'appel de Paris) göre bu tedbir, şirketin olağan işleyişinin imkânsız olduğunun ve şirketi yakın bir tehlikenin tehdit ettiğinin ispatını gerektirir.
Görevden alma
Limited şirket müdürü, ortaklar tarafından görevden alınabilir; haklı bir neden olmaksızın kararlaştırılan görevden alma tazminata yol açabilir; müdür ayrıca, herhangi bir ortağın talebi üzerine haklı sebeple mahkemelerce de görevden alınabilir (madde L. 223-25); aynı kural medeni şirket müdürü için de geçerlidir (Fransız Medeni Kanunu madde 1851).
Fesih
Son çare: bir ortağın talebi üzerine, haklı nedenlerle, özellikle “ortaklar arasında şirketin işleyişini felç eden geçimsizlik” (çevirimiz) hâlinde mahkemece karar verilen erken fesih (Fransız Medeni Kanunu madde 1844-7, 5°).
Özel görevli temsilci, geçici yönetici ile aynı ağırlıkta koşullar gerektirmez. Yargıtay; ortaklar arasında geçimsizlik bulunduğunu, bir ortağın talebine rağmen genel kurulun toplanmadığını ve bu ortağın muhasebe belgelerine erişemediğini tespit ederek, “şirketin olağan işleyişini imkânsız kılan ve onu yakın bir tehlikeyle tehdit eden koşullara ilişkin sonuca etkisiz bir araştırma yapmakla yükümlü olmaksızın” (çevirimiz) altı ay süreyle özel görevli temsilci atayan bir istinaf mahkemesi kararını onaylamıştır (Cass. 3e civ., 21 juin 2018, n° 17-13.212). Geçici yönetici için ise, aksine, Paris istinaf mahkemesi bu atamanın “şirketin olağan işleyişini imkânsız kılan ve onu yakın bir tehlikeyle tehdit eden koşulların ispatını gerektiren istisnai bir tedbir olduğunu” (çevirimiz) hatırlatmaktadır; mahkeme, taşınmazı hakkında haciz işlemi yürütülen bir gayrimenkul medeni şirketi için bu atamayı onaylamış ve bu durumun “ortaklar arasında yerleşmiş derin bir geçimsizliğin doğrudan sonucu” (çevirimiz) olduğuna hükmetmiştir (CA Paris, pôle 1, ch. 2, 16 mai 2024, n° 24/00543). Bu davada mahkeme, Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Code de procédure civile) madde 835'e dayanarak karar vermiştir; ticaret mahkemesi önünde de mahkeme başkanı benzer bir yetkiye sahiptir (aynı kanunun 873. maddesi).
Yönetim bilirkişi incelemesi, Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 145'te düzenlenen, davadan önce delil tespiti tedbiriyle karıştırılmamalıdır. Yargıtay, bu son hükme dayanarak, tedbirleri “gerçekte yalnızca davacı azınlık pay sahiplerine, bu niteliğiyle Ticaret Kanunu madde L. 225-231'de öngörülen mekanizmaya giren yönetim işlemleri hakkında bilgi sağlamayı amaçlayan” (çevirimiz) bir bilirkişi incelemesine hükmeden bir kararı bozmuştur (Cass. com., 11 septembre 2024, n° 22-24.160). Bu nedenle hukuki dayanak, başvurudan önce seçilir.
Basit sermaye şirketinde görevden alma esas sözleşmeye tabidir. Yargıtay, esas sözleşmenin “özellikle yöneticilerinin görevden alınma usullerini” (çevirimiz) belirlediğine ve “ortakların bir kararının bu konuda esas sözleşmeyi tamamlayabilmekle birlikte, oybirliğiyle alınmış olsa bile ona aykırı olamayacağına” (çevirimiz) hükmetmektedir (Cass. com., 9 juillet 2025, n° 24-10.428): bu davada genel müdür (directeur général), esas sözleşmeye aykırı bir toplu karara dayanan tazminat talebini kaybetmiş, ancak küçük düşürücü ve ani olduğuna hükmedilen görevden alma nedeniyle kendisine hükmedilen 30 000 euroyu korumuştur.
Hukuk bürosu, talep edilen tedbire göre acele yargılama hâkimine veya esasa bakan mahkemeye başvurur ve her aşamada şirketin kilidini açacak en dar kapsamlı görevi önerir. Ayrıca bkz. kilitlenmiş bir şirketten dışlanan ortak, limited şirkette yönetim bilirkişi incelemesi, madde 145 ve yönetim bilirkişi incelemesi ve basit sermaye şirketi başkanının görevden alınması hakkındaki yazılarımız.
Çıkış
Şirketten ayrılmak ya da bir ortağı şirketten çıkarmak
Ortaklıktan çekilme, payların geri alınması, ortaklıktan çıkarma, fesih veya müzakere edilmiş anlaşma: payların değeri temel mesele olmaya devam eder.
Medeni şirkette ortak, esas sözleşmedeki koşullarla ya da bunun bulunmaması hâlinde diğer ortakların oybirliğiyle verdiği onayla ortaklıktan çekilebilir; çekilmeye haklı nedenlerle mahkeme kararıyla da izin verilebilir; ortak, ortaklık haklarının değerinin kendisine ödenmesi hakkına sahiptir (Fransız Medeni Kanunu madde 1869).
Kanun madde 1843-4'e atıf yaptığında, örneğin limited şirkette pay devrine onay verilmemesi veya medeni şirketten çekilme hâlinde, ya da esas sözleşme belirli veya belirlenebilir bir değer öngörmeksizin pay devri veya geri alımı öngördüğünde, hakların değeri, uyuşmazlık hâlinde, taraflarca atanan bir bilirkişi tarafından ya da anlaşma sağlanamazsa, hızlandırılmış esas usulüne göre ve kanun yolu kapalı olarak karar veren yetkili adli yargı ilk derece mahkemesi (tribunal judiciaire) veya ticaret mahkemesi başkanınca atanan bir bilirkişi tarafından belirlenir; bilirkişi, esas sözleşmede veya tarafları bağlayan herhangi bir sözleşmede öngörülen değerleme kurallarını uygular (madde 1843-4).
Limited şirkette, şirket üçüncü kişi bir devralana onay vermeyi reddederse, devreden vazgeçmedikçe ortaklar üç ay içinde payları madde 1843-4 uyarınca belirlenen bir bedelle satın almak veya satın aldırmak zorundadır; bu süre mahkemece en fazla altı ay uzatılabilir; devreden bu hükümden ancak paylarına en az iki yıldır sahipse yararlanabilir; miras, eşler arasındaki mal ortaklığının tasfiyesi veya eşe, üstsoya ya da altsoya bağış hâlleri bunun istisnasıdır (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 223-14).
Basit sermaye şirketinde esas sözleşme, bir ortağın hisselerini devretmeye zorlanabileceğini öngörebilir ve devir gerçekleşene kadar onun mali olmayan haklarını askıya alabilir (madde L. 227-16).
Arabuluculuğa, bir dava dışında veya dava sırasında, karşılıklı anlaşmayla karar verilebilir (Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 1536); arabuluculuk, hâkimin bir delil tespiti tedbirine ya da geçici veya koruma tedbirine hükmetmesine engel olmaz (madde 1537).
Geçimsizlik nedeniyle mahkemece fesih, şirketin işleyişini felç eden bir geçimsizliği gerektirir: derin de olsa bir anlaşmazlık yeterli değildir. Fransız Medeni Kanunu madde 1844-7, 5°, bir ortağın yükümlülüklerini yerine getirmemesi de dahil olmak üzere başka haklı nedenleri de kapsar.
Basit sermaye şirketindeki çıkarma şartının sınırları vardır. Yargıtay'a göre, esas sözleşme bir ortağın toplu bir kararla çıkarılmasını öngörebilse de, “çıkarma şartının, çıkarılması önerilen ortağı bu öneri hakkında oy kullanma hakkından yoksun bırakma amacını veya etkisini taşıyan her hükmü yazılmamış sayılır” (çevirimiz) (Cass. com., 29 mai 2024, n° 22-13.158). Medeni şirketten çekilme ise “Medeni Kanun madde 1860'ta öngörülen zorunlu çekilmeden ayrılır” (çevirimiz) ve çekilen ortağın ortaklık sıfatını ancak haklarının değeri kendisine ödendiğinde kaybedeceğine ilişkin kural “ortakların iradesini tamamlayıcı nitelikte olup” (çevirimiz) esas sözleşmeyle bertaraf edilebilir (Cass. 3e civ., 24 septembre 2026, n° 24-17.185). Bu nedenle ortaklık sıfatının kaybedildiği tarih öncelikle esas sözleşmeden anlaşılır.
Fesih istisnai olmaya devam etmektedir. Fesih, istinaf mahkemesinin “ortaklar arasındaki geçimsizliğin ve her türlü affectio societatis'in (ortaklık iradesinin) kaybının şirketin işleyişinin felç olmasına yol açtığı sonucuna takdir yetkisi kapsamında vardığı” (çevirimiz) bir mesleki imkân paylaşım medeni şirketi (société civile de moyens) için onaylanmıştır (Cass. com., 28 mai 2026, n° 25-14.596). Buna karşılık, sermayesi iki eşit bloğa bölünmüş ve müdürün payların yarısına sahip olduğu bir medeni şirkette, “HFP şirketinin esas sözleşme hükümleri, şirketin düzgün işleyişi için gerekli kararların alınmasına imkân verdiğinden” (çevirimiz), özellikle müdürün belirleyici oyu sayesinde, ve ortakların çekilme hakkı bulunduğundan fesih reddedilmiştir: hâkimler buradan “ortaklar arasındaki geçimsizliğin şirketin işleyişini felç etmediği” (çevirimiz) sonucunu çıkarabilmiştir (Cass. 1re civ., 18 janvier 2023, n° 19-24.671).
Payların müzakere yoluyla devri çoğu zaman en hızlı çıkış yolu olmaya devam eder: bkz. pay devri avukatı sayfamız. Ayrıca bkz. basit sermaye şirketinde çıkarma şartı, limited şirketten veya medeni şirketten ortak çıkarılması, madde 1843-4 kapsamındaki bilirkişi ve affectio societatis ve fesih hakkındaki yazılarımız.
SSS
Sıkça sorulan sorular
Yürürlükteki metinlere ve doğrulanmış kararlara dayanan on dört ayrıntılı yanıt.
Ortaklar arası bir uyuşmazlıkta avukat ne yapar?
Avukat önce uyuşmazlığı belgelere dayanarak nitelendirir: şirketin türü, esas sözleşme, ortaklar sözleşmesi, tutanaklar, hesaplar, ortaklar arasındaki yazışmalar. Aynı anlaşmazlık, şirketin limited şirket, basit sermaye şirketi veya medeni şirket olmasına göre aynı hakları doğurmaz. Basit sermaye şirketinde esas sözleşme, şirketin hangi koşullarda yönetileceğini belirler (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 227-5); limited şirkette karar nisaplarını, müdürün görevden alınmasını ve bilgi alma hakkını kanun belirler (madde L. 223-25, L. 223-26 ve L. 223-29).
Avukat ardından sorunu çözen en dar yolu seçer. Yazılı bir belge talebi, acele yargılama yoluyla alınan bir emir, genel kurulu toplantıya çağırmakla görevli bir temsilcinin atanması veya bir yönetim bilirkişi incelemesi, şirketin işleyişini yeniden sağlamak için çoğu zaman yeterlidir. Karar zaten alınmışsa, itiraz Fransız Medeni Kanunu madde 1844-14'teki iki yıllık süre içinde, tazminat talebi ise madde 2224'teki beş yıllık süre içinde yapılır.
Avukat son olarak, çoğu zaman uyuşmazlığın gerçek sonucu olan çıkışı hazırlar: müzakere edilmiş devir, ortaklıktan çekilme, bilirkişinin belirleyeceği değer üzerinden geri alım veya bunlar mümkün değilse fesih. Hukuk bürosu çoğunluk ortağına da azınlık ortağına da, yöneticilere de şirkete de hizmet verir ve diyalog mümkün olduğu sürece arabuluculuk önerebilir.
Ortaklar arası bir uyuşmazlıkta hangi mahkeme yetkilidir?
Ticari bir şirket için ticaret mahkemesi; Paris'te ise 1 Ocak 2025'te başlayan deneme uygulaması süresince ekonomik faaliyetler mahkemesi (tribunal des activités économiques). Ticaret mahkemeleri, ticari şirketlere ilişkin uyuşmazlıklara bakar (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 721-3); limited şirket ve sermayesi paylara bölünmüş şirketler, konuları ne olursa olsun, türleri itibarıyla ticari şirkettir (madde L. 210-1).
Yargıtay buradan münhasır bir yetki sonucu çıkarır: “limited şirkete ilişkin bir uyuşmazlık, ticaret mahkemelerinin münhasır yetkisine girer” (çevirimiz); şirket ticari olmayan bir faaliyet yürütse ve davacı ortak tacir olmasa bile (Cass. com., 28 mai 2025, n° 24-14.148). Bu davada, ortak olan bir veteriner hekim, müdürlük görevinden alınmasına itiraz ediyordu: istinaf mahkemesi adli yargı ilk derece mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiş, Yargıtay ise ticaret mahkemesini yetkili ilan etmiştir.
Aynı karar, düzenlenmiş serbest meslekler için öngörülen istisnayı hatırlatır: serbest meslek icra şirketi (société d'exercice libéral) şeklinde kurulmuş bir şirketi ilgilendiren uyuşmazlıklar, “Ticaret Kanunu madde L. 721-5 uyarınca yalnızca hukuk mahkemelerinin yetkisine girer” (çevirimiz) (Cass. com., 28 mai 2025, n° 24-14.148). İstisna yalnızca 8 Şubat 2023 tarihli ve 2023-77 sayılı kararnameye uygun olarak kurulan şirketler için geçerlidir; madde L. 721-5, esas sözleşmede bir tahkim şartı bulunmadıkça, bu şirketlerin ortakları arasındaki uyuşmazlıkları da hukuk mahkemelerine bırakır; serbest meslek faaliyeti yürüten sıradan bir limited şirket ise, atıf yapılan davada olduğu gibi, ticaret mahkemesinin yetkisinde kalır. Paris'te ticari yetki kapsamına giren uyuşmazlıklar, Paris mahkemesi 1 Ocak 2025'te dört yıl süreyle başlayan deneme uygulaması için belirlenmiş olduğundan, ekonomik faaliyetler mahkemesi önüne getirilir (ekonomik faaliyetler mahkemesi deneme uygulamasına ilişkin 5 Temmuz 2024 tarihli bakanlık kararı). Medeni şirket bakımından yetkili mahkeme madde L. 721-3'e göre belirlenmez ve bu sayfa bu konuyu ele almamaktadır.
Acil tedbirler, acele yargılama usulüyle karar veren yetkili mahkemenin başkanından talep edilir: belgelerin iletilmesi emri (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 238-1), koruma tedbirleri (Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 835 ve 873).
Çoğunluğun hakkı kötüye kullanması nedir ve nasıl ispat edilir?
Çoğunluk oyunun, şirketin menfaatine aykırı olarak, yalnızca çoğunluk ortaklarını azınlık ortakları aleyhine kayırmak amacıyla kullanılmasıdır. Şirket, ortakların ortak menfaati doğrultusunda kurulmalı ve şirket menfaati doğrultusunda yönetilmelidir (Fransız Medeni Kanunu madde 1833): bu menfaati bir tarafın yararına feda eden karar kusurludur.
Yargıtay, “yalnızca çoğunluk ortaklarını azınlık ortakları aleyhine kayırmak amacıyla kararlaştırılan dava konusu işlemin şirketin menfaatine uygun olmadığına ve bu nedenle çoğunluğun hakkı kötüye kullanmasını oluşturduğuna” (çevirimiz) hükmeden bir istinaf mahkemesi kararını onaylamıştır; işlemi öngören uzlaşma protokolü (sermaye azaltımı ve ardından kısmen belirli kişilere ayrılmış bir sermaye artırımı), şirketin mali durumunun hatalı sunulması üzerine akdedilmişti ve protokolün mahkemece onaylanması bu sonucu değiştirmiyordu (Cass. com., 26 novembre 2025, n° 24-15.730).
İspat yükü azınlık ortağına aittir. Yargıtay bunu, şirketin görevden almanın şirket menfaatine uygun olduğunu göstermediği gerekçesiyle bir eş müdürü görevden alan genel kurulu iptal eden bir kararı bozarken hatırlatmıştır: “çoğunluğun hakkı kötüye kullanmasını ispat yükü, bunu ileri süren tarafa aittir” (çevirimiz) (Cass. com., 7 mai 2025, n° 23-21.508). Bu nedenle dosya belgelerle oluşturulur: hesaplar, kâr payları ve ücretlerin seyri, çoğunluk ortağının şirketleriyle yapılan sözleşmeler, oylamaların kronolojisi.
Zarar gören ortak, ileri sürülen sebep Fransız Medeni Kanunu madde 1844-10 kapsamına giriyorsa ve madde 1844-12-1'deki koşullar çerçevesinde kararın hükümsüzlüğünü talep edebilir (burada incelenen kaynaklar, reformdan bu yana çoğunluğun hakkı kötüye kullanması bakımından bu noktayı henüz açıklığa kavuşturmamaktadır); ayrıca zararının tazminini de isteyebilir; bu dava beş yıllık zamanaşımına tabidir (Cass. com., 30 mai 2018, n° 16-21.022). Bkz. basit sermaye şirketinde çoğunluğun hakkı kötüye kullanması hakkındaki yazımız.
Bir azınlık ortağı bir kararı engelliyor: ne yapmalı?
Önce azınlık ortağının gerçekten bir engelleme hakkına sahip olup olmadığını kontrol edin. Limited şirkette esas sözleşme değişiklikleri ağırlaştırılmış bir nisap gerektirir: payların dörtte üçü ya da 2 Ağustos 2005 tarihli kanunun yayımından sonra kurulan şirketler için, belirli bir toplantı nisabıyla, hazır bulunan veya temsil edilen ortakların sahip olduğu payların üçte ikisi (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 223-30). Basit sermaye şirketinde nisapları esas sözleşme belirler (madde L. 227-9). Dolayısıyla yeterli bir azınlık, bir sermaye artırımını veya şirket konusunun değiştirilmesini engelleyebilir.
Ret ancak hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse kusurludur. Yargıtay'a göre azınlığın hakkı kötüye kullanması, “azınlık ortağının tutumunun, şirket için esaslı bir işlemin gerçekleştirilmesini engellediği ölçüde şirketin genel menfaatine aykırı olduğunun” (çevirimiz) ve bu tutumun “yalnızca kendi çıkarlarını diğer ortaklar aleyhine kayırma amacından kaynaklandığının” (çevirimiz) ispatını gerektirir (Cass. com., 13 mars 2024, n° 22-13.764). Bu davada Yargıtay, şirket konusunu değiştirmeyi reddetmenin şirketin menfaatine aykırı olabileceğini kabul etmiş, ancak azınlık ortağı adına bu değişikliğe oy vermek üzere bir özel görevli temsilci görevlendiren kararı kısmen bozmuştur; zira hâkimler, sözleşmelerin müdürler tarafından feshedilmesinin, müdürlerin yetkisi dışında kalan bir esas sözleşme değişikliğini zorunlu kıldığı yönündeki kendi tespitlerinin sonuçlarını çıkarmamışlardı.
Yanıt, işlemin esaslı niteliğini ve azınlık ortağının kişisel amacını gösteren bir dosyadan geçer: finansman planı, önerilen alternatifler, yazışmalar, ileri sürülen gerekçeler. Hukuk bürosu müzakereyi de dener; zira engelleyen azınlık ortağı çoğu zaman belirli bir bedelle çıkış arayışındadır. Bkz. azınlığın hakkı kötüye kullanması ve özel görevli temsilci hakkındaki yazımız.
50/50 paylı şirket kilitlendi: çözümler nelerdir?
Eşit paylara sahip ortakların bulunduğu şirket, hiçbir ortak tek başına çoğunluğu sağlayamadığı için kilitlenmeye en açık şirkettir. Fesihten önce başvurulabilecek birkaç araç vardır.
Birincisi, eşit paylı ortağın hakkı kötüye kullanmasıdır. Yargıtay, “eşit paya sahip bir ortağın, olumsuz oyuyla, yalnızca kendi çıkarlarını diğer ortak aleyhine kayırmak amacıyla şirket için esaslı bir işlemi engellemesinin eşit paylı ortağın hakkı kötüye kullanmasını oluşturduğuna” (çevirimiz) hükmetmektedir; Yargıtay, hakkın kötüye kullanılmasını “oybirliği kuralından çıkarılan ve eşit paylı ortağın hakkı kötüye kullanmasının varlığını dışlamaya elverişli olmayan gerekçelerle” (çevirimiz) reddeden bir istinaf mahkemesi kararını bozmuştur (Cass. com., 21 juin 2023, n° 21-23.298). Hakkın kötüye kullanılması, Fransız Medeni Kanunu madde 1240 uyarınca sahibinin sorumluluğunu doğurur.
İkincisi, hâkimin tedbirleridir: genel kurulu toplantıya çağırmakla görevli temsilci (limited şirket için Fransız Ticaret Kanunu madde L. 223-27), özel görevli temsilci, şirketin tehlikede olması hâlinde geçici yönetici. Üçüncüsü bizzat esas sözleşmedir: eşit paylı bir şirkette Yargıtay, esas sözleşme genel kurulda müdüre belirleyici oy hakkı ve ortaklara çekilme hakkı tanıdığı için feshin reddini onaylamıştır; dolayısıyla “ortaklar arasındaki geçimsizlik şirketin işleyişini felç etmiyordu” (çevirimiz) (Cass. 1re civ., 18 janvier 2023, n° 19-24.671).
Haklı nedenlerle fesih (Fransız Medeni Kanunu madde 1844-7, 5°) son çare olmaya devam eder. Hukuk bürosu fesihten önce, ortaklar sözleşmesindeki çıkış şartları varsa bunların kolaylaştırdığı, iki ortaktan birinin müzakere yoluyla çıkışını arar. Bkz. ortaklar sözleşmesindeki kilitlenme şartları hakkındaki yazımız.
Bir genel kurul kararı iptal ettirilebilir mi ve hangi süre içinde?
Evet, ancak Fransız Medeni Kanunu 1 Ekim 2025'ten bu yana hükümsüzlüğü sıkı bir çerçeveye bağlamaktadır. Şirket kararlarının hükümsüzlüğü ancak, madde 1833'ün son fıkrası hariç olmak üzere, şirketler hukukunun emredici bir hükmünün ihlalinden veya sözleşmelere genel olarak uygulanan hükümsüzlük sebeplerinden birinden kaynaklanabilir; “kanunda aksi öngörülmedikçe, esas sözleşmenin ihlali bir hükümsüzlük sebebi oluşturmaz” (çevirimiz) (Fransız Medeni Kanunu madde 1844-10). Fransız Ticaret Kanunu'nun eski madde L. 235-1'i döneminde, bu maddenin Fransız Polinezyası'nda uygulanan hâliyle, Yargıtay, emredici bir hükmün izin verdiği sözleşmesel düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, “esas sözleşmede yer alan hükümlere uyulmamasının hükümsüzlük yaptırımına bağlanmadığına” (çevirimiz) hükmediyordu (Cass. com., 7 mai 2025, n° 23-21.508).
Bir hükümsüzlük sebebi bulunsa bile hâkim, ancak davacı ileri sürülen kuralın koruduğu menfaatin ihlalinden doğan bir zararı ispat ederse, usulsüzlük kararın içeriğini etkilemişse ve hükümsüzlüğün şirket menfaati bakımından sonuçları aşırı değilse hükümsüzlüğe karar verir (madde 1844-12-1). Hükümsüzlük sebebi, mahkemenin ilk derecede karar verdiği gün ortadan kalkmışsa dava düşer (madde 1844-11) ve mahkeme hükümsüzlüğün giderilmesi için bir süre belirleyebilir (madde 1844-13).
Süre kısadır: bir şirket kararının iptali davası, birleşme, bölünme ve sermaye değişikliklerine özgü kurallar saklı kalmak kaydıyla, hükümsüzlüğün doğduğu günden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir (madde 1844-14). Reformdan önce alınmış bir karar için zaman bakımından uygulanacak hukuk her somut olayda ayrıca kontrol edilir. Bkz. çağrı yapılmaması nedeniyle bir gayrimenkul medeni şirketi genel kurulunun hükümsüzlüğü hakkındaki yazımız.
Müdür hesapları vermeyi reddediyor: hangi yollara başvurulabilir?
Limited şirkette esas sözleşme bilgi alma hakkını kısıtlayamaz. Yıllık hesaplar ve faaliyet raporu, hesap döneminin kapanışından itibaren altı ay içinde karar vermesi gereken genel kuruldan önce ortaklara iletilir ve ortak, son üç hesap dönemine ait şirket belgelerini her zaman talep edebilir; aksine her hüküm yazılmamış sayılır (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 223-26). Müdür olmayan ortak, ayrıca her hesap döneminde iki kez, işletmenin sürekliliğini tehlikeye atabilecek her olay hakkında yazılı soru sorabilir (madde L. 223-36). Medeni şirkette ortak, defterleri ve şirket belgelerini yılda en az bir kez inceleyebilir ve bir ay içinde yanıtlanması gereken yazılı sorular sorabilir (Fransız Medeni Kanunu madde 1855).
Ret karşısında limited şirket ortağı, acele yargılama usulüyle karar veren mahkeme başkanından, müdürlere belgeleri günlük para cezası tehdidi altında iletmelerini emretmesini ya da bu işle görevli bir temsilci atamasını talep edebilir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 238-1); bu hüküm özellikle madde L. 223-26'daki belgeleri kapsar, Fransız Medeni Kanunu madde 1855'teki belgeleri kapsamaz; medeni şirket ortağı ise bu son maddeye ve müdürlerin yönetimleri hakkında yılda en az bir kez hesap verme yükümlülüğüne (madde 1856) dayanır. Genel kurul altı ay içinde toplanmamışsa, her ilgili kişi müdürlere genel kurulu toplantıya çağırmaları için emir verilmesini ya da bu işi yapacak bir temsilci atanmasını sağlayabilir (madde L. 223-26).
Kilitlenme yıllardır sürüyorsa hâkim daha ileri gidebilir. Yargıtay, hiçbir muhasebe belgesine erişememiş bir ortak lehine, şirket belgelerini temin etmek, raporları hazırlamak ve birden fazla hesap dönemini onaylamak üzere genel kurulu toplamakla görevli bir özel görevli temsilci atanmasını onaylamıştır; istinaf mahkemesi bu kararı “şirketin olağan işleyişini imkânsız kılan ve onu yakın bir tehlikeyle tehdit eden koşullara ilişkin sonuca etkisiz bir araştırma yapmakla yükümlü olmaksızın” (çevirimiz) vermişti (Cass. 3e civ., 21 juin 2018, n° 17-13.212).
Yönetim bilirkişi incelemesi nasıl elde edilir?
Yönetim bilirkişi incelemesi, azınlık ortaklarının belirli bir veya birden fazla yönetim işlemi hakkında bilirkişi raporu almalarını sağlar: yöneticinin bir şirketiyle yapılan bir sözleşme, bir varlık devri, hizmetlerin faturalandırılması. İnceleme yönetimin bütününü kapsamaz.
Limited şirkette, şirket sermayesinin en az onda birini temsil eden bir veya birden fazla ortak, incelemeyi mahkemeden talep edebilir; karar, bilirkişilerin görevinin ve yetkilerinin kapsamını belirler ve ücretlerini şirkete yükleyebilir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 223-37). Anonim şirkette eşik sermayenin %5'idir ve pay sahipleri önce yönetim kurulu başkanına veya yönetim organına (directoire) yazılı sorular yöneltmelidir; ancak bir ay içinde yanıt verilmemesi ya da tatmin edici bir yanıt verilmemesi hâlinde incelemeyi acele yargılama yoluyla talep edebilirler (madde L. 225-231). Madde L. 227-1, anonim şirketlere ilişkin kuralları, kendine özgü hükümleriyle bağdaştığı ölçüde ve madde L. 225-231'i içermeyen bir istisnalar listesi dışında, basit sermaye şirketine de uygulanır kılar.
Hukuki dayanak doğru seçilmelidir. Yargıtay, Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 145'e dayanarak, “gerçekte yalnızca davacı azınlık pay sahiplerine, bu niteliğiyle Ticaret Kanunu madde L. 225-231'de öngörülen mekanizmaya giren yönetim işlemleri hakkında bilgi sağlamayı amaçlayan” (çevirimiz) tedbirlere hükmeden bir kararı bozmuştur (Cass. com., 11 septembre 2024, n° 22-24.160). Madde 145, ileride açılabilecek bir davanın çözümünü etkileyebilecek olayların delilini korumak veya ortaya koymak söz konusu olduğunda başvurulabilir olmaya devam eder. Bkz. limited şirkette yönetim bilirkişi incelemesi hakkındaki yazımız.
Limited şirket müdürü veya basit sermaye şirketi başkanı nasıl görevden alınır?
Limited şirkette müdür, payların yarısından fazlasını temsil eden ortakların kararıyla ya da bu sağlanamazsa ve esas sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, ikinci bir oylamada kullanılan oyların çoğunluğuyla görevden alınır; esas sözleşme daha yüksek bir nisap öngörebilir; görevden alma haklı bir neden olmaksızın kararlaştırılırsa tazminata yol açabilir. Müdür ayrıca, herhangi bir ortağın talebi üzerine haklı sebeple mahkemelerce de görevden alınabilir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 223-25 ve L. 223-29). Medeni şirket müdürü, esas sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, benzer kurallara tabidir (Fransız Medeni Kanunu madde 1851). Anonim şirkette genel müdür, yönetim kurulu tarafından her zaman görevden alınabilir ve haklı bir neden olmaksızın kararlaştırılan görevden alma, genel müdür aynı zamanda yönetim kurulu başkanlığını da üstlenmiyorsa, tazminata yol açabilir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 225-55).
Basit sermaye şirketinde her şey, şirketin hangi koşullarda yönetileceğini belirleyen esas sözleşmeye bağlıdır (madde L. 227-5). Yargıtay, “ortakların bir kararı bu konuda esas sözleşmeyi tamamlayabilse de, oybirliğiyle alınmış olsa bile ona aykırı olamaz” (çevirimiz) şeklinde hükmetmektedir (Cass. com., 9 juillet 2025, n° 24-10.428). Bu nedenle görevden alınan genel müdür, esas sözleşmeye aykırı bir toplu kararla öngörülen tazminatı alamamıştır; buna karşılık, küçük düşürücü ve ani olduğuna hükmedilen görevden alma nedeniyle 30 000 euro tazminatı korumuştur.
Görevden alma hazırlık gerektirir: yazılı olarak ortaya konan gerekçeler, usulüne uygun çağrı ve esas sözleşme veya kanun bunu gerektiriyorsa yöneticinin kendini açıklamasına imkân veren bir görüşme. Buna karşılık, görevden alınan yönetici, görevden alınma koşullarını ve ileri sürülen haklı nedeni inceler. Bkz. basit sermaye şirketi başkanının görevden alınması hakkındaki yazımız.
Bir ortak şirketten çıkarılabilir mi?
Basit sermaye şirketinde, esas sözleşme bunu öngörüyorsa evet. Esas sözleşme, belirlediği koşullarda bir ortağın hisselerini devretmeye zorlanabileceğini öngörebilir ve devir gerçekleşene kadar onun mali olmayan haklarını askıya alabilir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 227-16). Esas sözleşme ayrıca, kontrolü değişen tüzel kişi ortağın şirketten çıkarılmasını da öngörebilir (madde L. 227-17).
Şart, hakkında karar alınacak ortağın oy hakkına saygı göstermelidir. Yargıtay'a göre, basit sermaye şirketinin esas sözleşmesi bir ortağın ortakların toplu kararıyla çıkarılmasını öngörebilse de, “çıkarma şartının, çıkarılması önerilen ortağı bu öneri hakkında oy kullanma hakkından yoksun bırakma amacını veya etkisini taşıyan her hükmü yazılmamış sayılır” (çevirimiz) (Cass. com., 29 mai 2024, n° 22-13.158). Yargıtay böylece, Fransız Medeni Kanunu madde 1844 ve 1844-10 ile Fransız Ticaret Kanunu madde L. 227-16'ya dayanarak, bu oydan yoksun bırakılan bir ortağın çıkarılmasını iptal etmeyi reddeden kararı bozmuştur. Çıkarılan ortak, hisselerinin bedeline de itiraz edebilir: esas sözleşme, değeri belirli veya belirlenebilir olmaksızın devri öngördüğünde, değer uyuşmazlık hâlinde bir bilirkişi tarafından belirlenir (Fransız Medeni Kanunu madde 1843-4, II).
Limited şirket ve medeni şirket bakımından, bu sayfada atıf yapılan hükümler benzer bir çıkarma düzenlemesi öngörmemektedir; hukuk bürosu her girişimden önce esas sözleşmeyi inceler ve çıkış çoğu zaman müzakere, pay devri veya uç durumlarda fesih yoluyla gerçekleşir. Bkz. basit sermaye şirketinde çıkarma şartı ve limited şirkette veya medeni şirkette ortaklıktan çıkarma hakkındaki yazılarımız.
Ortaklarıyla uyuşmazlık içindeki bir şirketten nasıl ayrılınır?
Önce payların devri yoluyla. Limited şirkette üçüncü bir kişiye devir, payların en az yarısını temsil eden ortakların çoğunluğunun onayını gerektirir; şirket onay vermeyi reddederse, devreden vazgeçmedikçe ortaklar üç ay içinde payları Fransız Medeni Kanunu madde 1843-4 uyarınca belirlenen bir bedelle satın almak veya satın aldırmak zorundadır; bunun için devredenin paylarına en az iki yıldır sahip olması gerekir; miras, eşler arasındaki mal ortaklığının tasfiyesi veya eşe, üstsoya ya da altsoya bağış hâlleri bunun istisnasıdır (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 223-14). Medeni şirkette paylar, aksine bir hüküm yoksa, ancak tüm ortakların onayıyla devredilebilir; esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe devredenin üstsoyuna veya altsoyuna yapılan devirler bu onaya tabi değildir (Fransız Medeni Kanunu madde 1861).
Ardından, medeni şirkete özgü olan ortaklıktan çekilme yoluyla. Ortak, esas sözleşmedeki koşullarla ya da bunun bulunmaması hâlinde diğer ortakların oybirliğiyle verdiği onayla veya haklı nedenlerle mahkeme kararıyla ortaklıktan çekilebilir ve anlaşma sağlanamazsa madde 1843-4 uyarınca belirlenen ortaklık haklarının değerinin kendisine ödenmesi hakkına sahiptir (madde 1869). Yargıtay, bu iradi çekilmenin “Medeni Kanun madde 1860'ta öngörülen zorunlu çekilmeden ayrıldığını” (çevirimiz) ve ortağın ortaklık sıfatını ancak ödeme yapıldığında kaybedeceğine ilişkin kuralın “ortakların iradesini tamamlayıcı nitelikte olduğunu” (çevirimiz) vurgulamaktadır (Cass. 3e civ., 24 septembre 2026, n° 24-17.185).
Son olarak, bedel tartışmaya açıktır. Madde 1843-4 kapsamındaki bilirkişi, taraflarca ya da anlaşma sağlanamazsa kanun yolu kapalı olarak karar veren yetkili adli yargı ilk derece mahkemesi veya ticaret mahkemesi başkanınca atanır ve esas sözleşmedeki veya taraflar arasındaki sözleşmelerdeki değerleme kurallarını uygular. Bkz. pay devri avukatı sayfamız ve madde 1843-4 kapsamındaki bilirkişi hakkındaki yazımız.
Hâkim, geçimsizlik nedeniyle feshe ne zaman karar verir?
Geçimsizlik şirketin işleyişini felç ettiğinde. Şirket, bir ortağın talebi üzerine, haklı nedenlerle, özellikle bir ortağın yükümlülüklerini yerine getirmemesi veya “ortaklar arasında şirketin işleyişini felç eden geçimsizlik” (çevirimiz) hâlinde mahkemece karar verilen erken fesihle sona erer (Fransız Medeni Kanunu madde 1844-7, 5°). Geçimsizlik tek başına yeterli değildir: ispat edilmesi gereken, felç durumudur.
Yargıtay, genel kurulların artık olağan şekilde toplanamadığı ve bir ortağın çıkış planının beş yıldır engellendiği bir mesleki imkân paylaşım medeni şirketinin feshini onaylamıştır; istinaf mahkemesi, “ortaklar arasındaki geçimsizliğin ve her türlü affectio societatis'in kaybının şirketin işleyişinin felç olmasına yol açtığı sonucuna takdir yetkisi kapsamında varmıştı” (çevirimiz) (Cass. com., 28 mai 2026, n° 25-14.596).
Buna karşılık Yargıtay, sermayesi iki eşit bloğa bölünmüş, müdürün payların %50'sine, diğer iki ortağın ise her birinin %25'ine sahip olduğu bir medeni şirketin feshinin reddini onaylamıştır; zira “HFP şirketinin esas sözleşme hükümleri, şirketin düzgün işleyişi için gerekli kararların alınmasına imkân veriyordu” (çevirimiz), bu da müdürün belirleyici oyu sayesinde mümkündü ve ortakların çekilme hakkı vardı: istinaf mahkemesi buradan “ortaklar arasındaki geçimsizliğin şirketin işleyişini felç etmediği sonucunu çıkarabilir ve fesih talebini reddedebilirdi” (çevirimiz) (Cass. 1re civ., 18 janvier 2023, n° 19-24.671).
Fesih, tasfiyeye ve çoğu zaman varlıkların satışına yol açar. Hukuk bürosu feshi talep etmeden önce sonuçlarını ölçer ve müvekkilin şirketin devamında menfaati bulunduğunda feshe karşı mücadele eder. Bkz. aile gayrimenkul medeni şirketinin feshi hakkındaki yazımız.
Ortaklar arasında arabuluculuk mümkün müdür?
Evet, her zaman. Bir dava dışında veya dava sırasında, aralarında uyuşmazlık bulunan kişiler, karşılıklı anlaşmayla, bir arabulucunun yardımıyla uyuşmazlığı sulh yoluyla sona erdirmeyi deneyebilir (Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 1536). Uyuşmazlığa bakan hâkim de, acele yargılamada bile ve tarafların onayını aldıktan sonra, uyuşmazlığın tamamını veya bir kısmını kapsayabilecek bir arabuluculuğa karar verebilir (madde 1534).
Arabuluculuk ortağı savunmasız bırakmaz: sözleşmeye dayalı bir sulh yoluna başvurulması, hâkimin bir delil tespiti tedbirine ya da geçici veya koruma tedbirine hükmetmesine engel olmaz (madde 1537). Zamanaşımı, uyuşmazlık ortaya çıktıktan sonra tarafların arabuluculuğa başvurmayı kararlaştırdıkları günden ya da yazılı bir anlaşma yoksa ilk toplantı gününden itibaren durur ve arabuluculuk sona erdiğinde, altı aydan az olamayacak bir süre için yeniden işlemeye başlar (Fransız Medeni Kanunu madde 2238).
Varılan anlaşma, hâkimin onayıyla icra kabiliyeti kazanabilir (Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 1543). Ortaklar arası bir uyuşmazlıkta arabuluculuk çoğu zaman ortaklardan birinin çıkışına ve paylarının bedeline ilişkindir: hukuk bürosu değerlemeyi hazırlar, toplantılarda müvekkile eşlik eder ve sulh protokolünü kaleme alır. Ortaklar sözleşmesindeki arabuluculuk veya çıkış şartları, ortaklar sözleşmesi avukatı sayfamızda ele alınmaktadır.
Ortaklar arası uyuşmazlıkta avukatlık ücreti ne kadardır?
Avukatlık ücreti, 31 Aralık 1971 tarihli kanunun 10. maddesi uyarınca yazılı bir ücret sözleşmesine bağlanır: bir taahhüde girmeden önce görevin neyi kapsadığını ve maliyetini bilirsiniz. Bu sözleşme, öngörülebilir işleri karşılayan ücretin tutarını veya belirlenme yöntemini ve öngörülen masrafları belirtir. Götürü ücret, ilgili belgeler okunduktan sonra belirlenir: esas sözleşme, ortaklar sözleşmesi, tutanaklar, hesaplar, ortaklar arasındaki yazışmalar.
Hukuk bürosu aşama bazında götürü ücreti tercih eder: esas sözleşmenin ve durumun analizi, belge talebi veya ihtarname, belgelerin elde edilmesi ya da bir temsilci atanması için acele yargılama başvurusu, yönetim bilirkişi incelemesi talebi, bir genel kurul kararına itiraz, sorumluluk davası, çıkış müzakeresi veya arabuluculuğu, esasa ilişkin yargılama, istinaf. Bilirkişi ve icra memuru (commissaire de justice) masrafları ücrete eklenir. Her yeni görev, öngörülmemiş bir faturalandırma olmaksızın, bir ek sözleşmeye bağlanır.
Belgeler üzerinden ilk bir görüş için, bu sayfadaki form aracılığıyla 80 € KDV dahil ücretle yapılan dosyanın ön incelemesi, 24 iş saati içinde yazılı bir analizle sonuçlanır. İlk görüşme: +33 6 89 11 34 45.
Kaynaklar
Resmi metinler ve ilgili sayfalar
Bu sayfanın 31 Ekim 2026 tarihinde doğrulanan kaynakları ve hukuk bürosunun ilgili uzmanlık alanları.
Resmi metinler
- Fransız Medeni Kanunu madde 1832, 1833 ve 1844: şirket sözleşmesi, ortak menfaat ve şirket menfaati, toplu kararlara katılma
- Fransız Medeni Kanunu madde 1844-10, 1844-11, 1844-12-1, 1844-13 ve 1844-14: şirket kararlarının hükümsüzlüğü, koşullar, düzeltme, iki yıllık zamanaşımı
- Fransız Medeni Kanunu madde 1240 ve 2224: sorumluluk, tazminat davasında zamanaşımı
- Fransız Medeni Kanunu madde 1843-5, 1851, 1855 ve 1856: şirket adına sorumluluk davası, medeni şirket müdürü, ortakların bilgilendirilmesi
- Fransız Medeni Kanunu madde 1844-7: haklı nedenlerle fesih ve geçimsizlik
- Fransız Medeni Kanunu madde 1843-4, 1861 ve 1869: ortaklık haklarının değerinin bilirkişice belirlenmesi, devre onay, medeni şirket ortağının çekilmesi
- Fransız Medeni Kanunu madde 2238: arabuluculuk süresince zamanaşımının durması
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 210-1, L. 721-3 ve L. 721-5: türü itibarıyla ticari nitelik, ticaret mahkemesinin yetkisi, serbest meslek icra şirketleri
- Ekonomik faaliyetler mahkemesi deneme uygulamasına ilişkin 5 Temmuz 2024 tarihli bakanlık kararı: Paris ekonomik faaliyetler mahkemesi, 1 Ocak 2025'ten itibaren deneme uygulaması
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 223-14, L. 223-22, L. 223-25, L. 223-26, L. 223-27, L. 223-29, L. 223-30, L. 223-36 ve L. 223-37: limited şirket: devre onay, müdürün sorumluluğu ve görevden alınması, bilgi alma, genel kurullar, nisaplar, yönetim bilirkişi incelemesi
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 225-55 ve L. 225-231: anonim şirket: genel müdürün görevden alınması, yönetim bilirkişi incelemesi
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 227-1, L. 227-5, L. 227-9, L. 227-16 ve L. 227-17: basit sermaye şirketi: anonim şirket kurallarına atıf, yönetim, toplu kararlar, ortaklıktan çıkarma
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 238-1: acele yargılama yoluyla belgelerin iletilmesi emri
- Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 145, 835 ve 873: davadan önce delil tespiti tedbiri, acele yargılama
- Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 1534, 1536, 1537 ve 1543: yargısal ve sözleşmesel arabuluculuk, anlaşmanın onaylanması
- 31 Aralık 1971 tarihli ve 71-1130 sayılı Kanun madde 10: avukatlık ücret sözleşmesi
Atıf yapılan kararlar
- Cass. com., 26 novembre 2025, n° 24-15.730: mahkemece onaylanmış bir uzlaşma protokolüne rağmen çoğunluğun hakkı kötüye kullanması
- Cass. com., 7 mai 2025, n° 23-21.508: çoğunluğun hakkı kötüye kullanmasının ispatı, hükümsüzlük doğurmayan esas sözleşme ihlali
- Cass. com., 30 mai 2018, n° 16-21.022: tazminat davasında beş yıllık zamanaşımı
- Cass. com., 13 mars 2024, n° 22-13.764: azınlığın hakkı kötüye kullanmasının koşulları
- Cass. com., 21 juin 2023, n° 21-23.298: eşit paylı ortağın hakkı kötüye kullanması
- Cass. 3e civ., 21 juin 2018, n° 17-13.212: yakın tehlike aranmaksızın özel görevli temsilci (gayrimenkul medeni şirketi)
- CA Paris, pôle 1, ch. 2, 16 mai 2024, n° 24/00543: geçici yönetici, istisnai bir tedbir
- Cass. com., 11 septembre 2024, n° 22-24.160: yönetim bilirkişi incelemesi ve madde 145 kapsamındaki delil tespiti tedbiri
- Cass. com., 9 juillet 2025, n° 24-10.428: basit sermaye şirketi yöneticilerinin esas sözleşmeye göre görevden alınması
- Cass. com., 29 mai 2024, n° 22-13.158: basit sermaye şirketinde çıkarma şartı ve hakkında karar alınan ortağın oy hakkı
- Cass. 3e civ., 24 septembre 2026, n° 24-17.185: medeni şirket ortağının çekilmesi
- Cass. com., 28 mai 2026, n° 25-14.596: şirketi felç eden geçimsizlik nedeniyle fesih
- Cass. 1re civ., 18 janvier 2023, n° 19-24.671: reddedilen fesih, esas sözleşmeyle sağlanan işleyiş
- Cass. com., 28 mai 2025, n° 24-14.148: ticaret mahkemesinin münhasır yetkisi, serbest meslekler istisnası
Daha fazla bilgi
Kilitlenmiş bir şirket, itiraz edilecek bir karar, müzakere edilecek bir çıkış mı söz konusu?
Hukuk bürosuna 7/24 kesintisiz ulaşılabilir. Esas sözleşmeyi, varsa ortaklar sözleşmesini, son tutanakları ve hesapları ve ortaklarınızla yazışmalarınızı iletin: Av. Hassan Kohen hakları, nisapları ve süreleri inceler, ardından size uygun yolu bildirir: belge talebi, acele yargılama, yönetim bilirkişi incelemesi, bir karara itiraz, görevden alma, müzakere edilmiş çıkış veya fesih.