Kohen Avocats hukuk bürosu, Paris'te devletin sorumluluğu
Paris devletin sorumluluğu avukatı: idarenin veya yargının kusurundan doğan zararın tazmini
Hukuka aykırı karar, dosyanın geç incelenmesi, kolluk gücü yardımının reddi, bitmek bilmeyen yargılama: hukuk bürosu, ön tazminat talebini hazırlar, zararı hesaplar ve yetkili mahkemeye, yani idare mahkemesine (tribunal administratif) veya adli yargı ilk derece mahkemesine (tribunal judiciaire), devlete, bir belediyeye ya da bir kamu kuruluşuna karşı başvurur.
Hukuk bürosuna 7/24 kesintisiz ulaşabilirsiniz. Tazminat talebiniz açıkça veya idarenin sessiz kalması yoluyla reddedilmişse, idare mahkemesi (tribunal administratif) önündeki dava, bu süre size usulüne uygun olarak bildirilmişse, kural olarak iki ay içinde açılır (Fransız İdari Yargılama Kanunu (Code de justice administrative) madde R. 421-1 ve R. 421-2).
4,9/5
Google yorumlarının ortalama puanı270 yorum
Ceza hukuku alanındaki bu avukattan çok yüksek kalitede destek aldım. Profesyonelliği, dosyaya tam hâkimiyeti ve yargılamanın her aşamasındaki sürekli ilgisi özellikle vurgulanmayı hak ediyor. İletişim açık, düzenli ve hızlıydı; durumuma uygun, net tavsiyeler aldım. Ceza hukukunda titiz ve etkili bir savunma arayan herkese bu avukatı tavsiye ederim.
Av. Kohen ceza davamı takip etti. Yaptığı işten çok memnunum ve kendisini hiç tereddüt etmeden size tavsiye ederim.
Mükemmel bir ceza avukatı; eski partnerimin kötüye kullanarak talep ettiği bir koruma kararı sürecinde beni bu durumdan kurtardı
Mahkeme önündeki savunmam için bulunan çözümden çok memnunum. Başarılar dilerim
Av. Hassan Kohen genç, deneyimli ve son derece yetkin bir avukat. Çok iyi bir dinleyici; büyük bir empati ve güçlü bir insani duyarlılığa sahip. Ulaşılabilir ve hızlı; mesleğine tamamen hâkim.
Av. Hassan Kohen ile çok iyi bir deneyim yaşadım. Beni dikkatle dinlemek ve durumumu iyice anlamak için zaman ayırdı. İyi tavsiyeler veren, özenli ve ulaşılabilir bir avukat; müvekkillerini doğru yöne yönlendirmeyi biliyor. Dinlemeyi bilen ve yetkin bir profesyonel arayanlara kendisini tereddüt etmeden tavsiye ederim.
Av. Kohen bize iyi tavsiyelerde bulundu ve süreç boyunca yanımızda oldu. Yaptığı her şey için kendisine teşekkür ederim.
Paris Barosu
Acil durumlar 7/24
Dosyanın ön incelemesi
Belgelerinizi gönderin. Analizinizi alın.
Av. Hassan Kohen
Paris Barosu (Barreau de Paris) avukatı — devlete, yerel yönetimlere ve kamu kuruluşlarına karşı sorumluluk davaları.
Fransa avukatlar rehberindeki resmî profil (CNB) · Google'da 4,9/5 (270 yorum)
Sayfa 12 Ekim 2026 tarihinde güncellenmiştir.
Kısa yanıt
Devletin veya başka bir kamu tüzel kişisinin verdiği zararın tazminini almak için önce yetkili mahkemeyi belirlemek gerekir. İdare mahkemesi, idarenin kusurlarına (hukuka aykırı karar, gecikme, eylemsizlik, kolluk gücü yardımının reddi) ve kusursuz sorumluluğa dayanan bazı zararlara bakar. Para talebiyle ona ancak idareye yöneltilmiş bir ön tazminat talebinden sonra başvurulabilir (Fransız İdari Yargılama Kanunu madde R. 421-1); başvuru dilekçesi de istisnalar saklı kalmak üzere bir avukat tarafından sunulmalıdır (madde R. 431-2). Adli yargının kusurlu işleyişi, ağır kusur veya adaletin reddini şart koşan adli yargı ilk derece mahkemesinin (tribunal judiciaire) yetkisindedir (Fransız Yargı Teşkilatı Kanunu (Code de l'organisation judiciaire) madde L. 141-1). Alacak, kural olarak dört yıllık zamanaşımına tabidir. İlk görüşme için: +33 6 89 11 34 45.
Size zarar veren bir karar, uzayıp giden bir yargılama, yanıtsız kalmış bir talep mi var?
Durumunuzu anlamak
Paris'te devletin sorumluluğu, açıklamalı
Devlet, Paris Belediyesi, Paris emniyet müdürlüğü (préfecture de police), kamu hastaneleri ve diğer kamu tüzel kişileri verdikleri zararlardan sorumludur. Bu sorumluluğu yöneten hukuk büyük ölçüde içtihada dayanır ve usul eksiklikleri bağışlamaz: ön talep, iki aylık süre, dört yıllık zamanaşımı, idari yargı ile adli yargı arasındaki seçim. İşlem yapmadan önce bilmeniz gerekenler, adım adım, yürürlükteki metinler ve doğrulanmış kararlarla.
Temel noktalar
Bir kamu tüzel kişisinin sorumluluğunu doğurmak için gerekenler
Hâkimin belgelere bakarak değerlendirdiği dört koşul.
Bir sebep olay: bir kusur (hukuka aykırı karar, eylemsizlik, olağandışı gecikme, hatalı bilgi, bir yapının kötü bakımı) veya bazı durumlarda, kusurun ispatı gerekmeksizin bir risk ya da kamu yükleri karşısında eşitliğin bozulması.
Doğrudan ve kesin bir zarar: maddi kayıp, yapılan masraflar, tahsil edilemeyen kiralar, manevi zarar, yaşam koşullarında bozulma; her biri belgelenmiş ve hesaplanmış olmalıdır.
Öne sürülen olay ile zarar arasında nedensellik bağı: hâkim, zaten gerçekleşecek olan şeyi tazmin etmez.
Zamanaşımına uğramamış bir alacak: hakların doğduğu yılı izleyen yılın ilk gününden itibaren dört yıl (31 Aralık 1968 tarihli ve 68-1250 sayılı Kanun madde 1).
En sık görülen kusur hukuka aykırılıktır. Marsilya idari istinaf mahkemesi (cour administrative d'appel de Marseille) bunu 29 Eylül 2026 tarihli bir kararında hatırlatmıştır: «Prensip olarak, idarenin işlediği her hukuka aykırılık, doğrudan ve kesin bir zarara yol açmış olması koşuluyla, sorumluluğunu doğurabilecek bir kusur oluşturur.» (çevirimiz) (CAA Marseille, 29 sept. 2026, n° 25MA00523). Dolayısıyla bir kararın iptali yeterli değildir: bu kararın size neye mal olduğunu ve hukuka uygun bir kararla bu maliyetin doğmayacağını da göstermeniz gerekir.
Yetkili mahkeme zararın kaynağına bağlıdır. Devlete veya bir kamu tüzel kişisine karşı açılan davada, Fransız İdari Yargılama Kanunu madde R. 312-14, söz konusu kararı iptal etmeye yetkili idare mahkemesini veya kamu işlerinden ya da idari bir işlemden doğan zararlarda sebep olayın gerçekleştiği yerin mahkemesini belirler. Danıştay (Conseil d'État), idari yargı önündeki bir yargılamanın aşırı uzunluğu nedeniyle devlete karşı açılan sorumluluk davalarına ilk ve son derece mahkemesi olarak kendisi bakar (madde R. 311-1, 5°). Adli yargının kusurlu işleyişi ise adli yargı ilk derece mahkemesinin (tribunal judiciaire) yetkisindedir.
Doğru hâkim
İdarenin kusuru veya yargının aksaması: iki ayrı rejim
Yanlış mahkemeye başvurmak aylarca zaman kaybettirir. Her birinin yetkisine giren konular.
Kusurlu idare: idare mahkemesi
- Çoğu zaman basit kusur: hukuka aykırı bir işlem, eylemsizlik veya gecikme, doğrudan ve kesin bir zarara yol açmışsa yeterlidir.
- Belirli durumlarda kusursuz sorumluluk; örneğin kamu düzenine dayanan kolluk gücü yardımının reddi.
- Ön talep zorunludur; ardından, madde R. 431-3'teki istisnalar saklı kalmak üzere, retten itibaren iki ay içinde bir avukat tarafından sunulan başvuru dilekçesi gelir.
Kusurlu adli yargı: adli yargı ilk derece mahkemesi
- Devletin sorumluluğu ancak ağır kusur veya adaletin reddi hâlinde doğar (Fransız Yargı Teşkilatı Kanunu madde L. 141-1).
- Adaletin reddi: başvurulara yanıt vermemek veya karara hazır davaları karara bağlamakta ihmal göstermek (madde L. 141-3).
- Dava, işin yeniden yargılanmasına imkân vermez: bir aksaklığı tazmin eder, istinaf veya temyiz başvurusunun yerini tutmaz.
Aynı olay iki mahkemenin de yetkisine girebilir. Bir işgalcinin tahliyesini yıllarca bekleyen mülk sahibi, kolluk gücü yardımının reddi nedeniyle devleti idare mahkemesi önünde ve gerekirse hukuk yargılamasının uzunluğu nedeniyle adli yargı ilk derece mahkemesi önünde sorumlu tutabilir. Hukuk bürosu, herhangi bir başvurudan önce şikâyetleri ayrıştırır.
Tazmin hakkı doğurabilecek durumlar:
Usul
Ön tazminat talebinden tam yargı davasına (recours de plein contentieux)
İdare mahkemesi önünde dava dört aşamada kurulur.
Ön talep
Sorumlu makama yazılan; olayları, kusuru, her zarar kalemini ve talep edilen tutarı açıklayan bir mektup. Uyuşmazlığı bağlar ve dört yıllık zamanaşımını keser (31 Aralık 1968 tarihli Kanun madde 2) (prescription quadriennale).
Yanıt veya sessizlik
İdarenin iki ay boyunca sessiz kaldığı mali nitelikteki bir talep, zımni ret kararı doğurur (Fransız Kamu ile İdare İlişkileri Kanunu (Code des relations entre le public et l'administration) madde L. 231-4, 3°).
Mahkemeye başvuru dilekçesi
Retten itibaren iki ay içinde, başvuru yolları ve süreler bildirilmişse (Fransız İdari Yargılama Kanunu madde R. 421-1, R. 421-2 ve R. 421-5). Hâkim bu durumda ödenecek tazminatı bizzat belirler: bu, tam yargı davasıdır (recours de plein contentieux).
Geçici ödeme için ihtiyati talep
İdarenin yükümlülüğü ciddi biçimde tartışmaya açık değilse, acele işler hâkimi (juge des référés) esas hakkında karar beklemeden bir avans ödemesine hükmedebilir (aynı kanun madde R. 541-1).
Erken açılan bir başvuru kaybolmaz: «yargılama sürerken böyle bir kararın verilmesi, davacının taleplerini teyit etmesine gerek kalmaksızın ve idare daha önce karar bulunmadığına dayanan bir usulden ret itirazı ileri sürmüş olsa bile, başvuruyu düzeltir» (çevirimiz) (CE, Section, avis, 27 mars 2019, n° 426472). Bu nedenle hukuk bürosu, aciliyet yanıtı beklemeden mahkemeye başvurmayı gerektirdiğinde bile ön talebi daima gönderir.
Kronoloji
Zarardan karara süreler
Her aşamanın kendi süresi vardır. Bunları kaçırmak tazminat hakkını ortadan kaldırabilir.
Zarar ve zararın öğrenilmesi
Dört yıllık zamanaşımı, hakların doğduğu yılı izleyen yılın ilk gününden itibaren işlemeye başlar. Harekete geçemeyen veya alacağın varlığını haklı olarak bilmeyen kişi aleyhine işlemez (31 Aralık 1968 tarihli Kanun madde 1 ve 3).
Ön tazminat talebi
Zamanaşımını keser; izleyen yılın ilk gününden itibaren dört yıllık yeni bir süre işlemeye başlar. Talebin sunulduğuna dair kanıtı ve alındı belgesini saklayın.
İdare için iki aylık düşünme süresi
Bu süre içinde yanıt verilmezse talep zımnen reddedilmiş olur. Bu zımni retten sonraki iki ay içinde verilen açık ret, dava süresini yeniden başlatır (Fransız İdari Yargılama Kanunu madde R. 421-2).
İdare mahkemesine başvurmak için iki ay
Açık retin tebliğinden veya zımni retin doğduğu tarihten itibaren. Bu süre, ancak kararda veya talebin alındı belgesinde belirtilmişse aleyhinize ileri sürülebilir.
Soruşturma ve duruşma
Yazılı dilekçelerin teatisi, varsa tahkikat tedbirleri (bilirkişi incelemesi, belgelerin sunulması), kamu raportörünün (rapporteur public) görüşü, ardından karar. Bu sırada acele işler yoluyla avans ödemesi talep edilebilir.
İstinaf ve icra
İdari istinaf mahkemesi önündeki istinaf başvurusu, kural olarak kararın tebliğinden itibaren iki ay içinde yapılır (madde R. 811-2). Kamu tüzel kişisi ödemeyi geciktirirse, kararın icrası hâkimden talep edilir.
Delil
Talepten önce toplanacak belgeler
İdare mahkemesi belgelere göre karar verir. Sunulmayan şey yok sayılır.
İtiraz edilen karar veya onu iptal eden hüküm, tebliğ edildiğinin kanıtıyla birlikte.
İdareye yazdığınız mektuplar, aldığınız yanıtlar, alındı belgeleri ve sunuma ilişkin kanıtlar.
Söz konusu yargılamanın kronolojisi: celse davetleri, ertelemeler, duruşma tarihleri, kararlar.
Her zarar kaleminin belgeleri: faturalar, kira sözleşmesi ve ödenmemiş kira dökümleri, maaş bordroları, vergi bildirimleri.
Manevi zararın ve yaşam koşullarındaki bozulmanın delilleri: tanık beyanları, sağlık raporları.
Kolluk gücü yardımının reddi hâlinde: tahliye ilamı, taşınmazı boşaltma ihtarı (commandement de quitter les lieux), icra görevlisinin (commissaire de justice) kolluk gücü talebi.
Elinizdeki belgeleri eksik olsa bile iletin: hukuk bürosu kronolojiyi yeniden oluşturur, zamanaşımını hesaplar ve her kalemi sizinle birlikte rakamlandırır. İlk görüşme için: +33 6 89 11 34 45.
SSS
Sıkça sorulan sorular
12 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki metinlere ve doğrulanmış kararlara dayanan on iki ayrıntılı yanıt.
Devletin veya bir idarenin sorumluluğu nasıl doğurulur?
İşlem hemen her zaman bir ön tazminat talebiyle başlar. İdari yargı önünde, Fransız İdari Yargılama Kanunu (Code de justice administrative) madde R. 421-1, başvurunun para ödenmesini amaçlaması hâlinde, ancak idarenin kendisine önceden yapılan bir talep üzerine aldığı kararın ardından kabul edilebilir olduğunu öngörür. Bu nedenle önce zarardan sorumlu makama yazmak gerekir: ilgili bakanlık, emniyet müdürlüğü (préfecture), Paris Belediyesi, kamu hastanesi veya kuruluş.
Bu mektup; olayları, ileri sürülen kusuru veya dayanılan kusursuz sorumluluk rejimini, her zarar kalemini tutarıyla ve bunu ispatlayan belgeleri kesin biçimde açıklar. Belirsiz bir talep, bağlanan uyuşmazlığın kapsamı konusunda tartışmaya yol açar. Rakamlandırılmış ve belgelendirilmiş bir talep ise tüm davanın çerçevesini belirler.
Açık veya zımni retten sonra idare mahkemesine tam yargı davası dilekçesiyle başvurulur: hâkim yalnızca iptal etmekle yetinmez, tazminatı belirler. Zarar adli yargının işleyişinden kaynaklanıyorsa yol farklıdır: dava, Fransız Yargı Teşkilatı Kanunu (Code de l'organisation judiciaire) madde L. 141-1 uyarınca adli yargı ilk derece mahkemesi (tribunal judiciaire) önünde açılır. Hukuk bürosu önce bu noktayı denetler, çünkü mahkemenin seçimi sonraki her şeyi belirler.
İdare mahkemesi önünde tazminat talep etmek için avukat gerekir mi?
Kural olarak evet. Fransız İdari Yargılama Kanunu madde R. 431-2, talepler para ödenmesini amaçladığında dilekçelerin ve savunmaların, usulden reddedilmemesi için, bir avukat veya Conseil d'État ve Cour de cassation avukatı tarafından sunulması gerektiğini öngörür. Tazminat talebi bu kapsama girer.
Madde R. 431-3 ise bazı istisnalar öngörür. Bunlar özellikle kamu görevlilerine ilişkin bireysel uyuşmazlıkları, bazı sosyal uyuşmazlıkları (yardımlar, sosyal yardım, konut, işsiz çalışanlar), kesinleşmiş bir hükmün icrası taleplerini ve davalının bir yerel yönetim, ona bağlı bir kamu kuruluşu veya bir kamu sağlık kuruluşu olduğu uyuşmazlıkları kapsar. Dolayısıyla devlete karşı açılan bir dava, bu durumlardan birine girmedikçe avukat zorunluluğuna tabidir.
Ön talep ise bireyin kendisi tarafından da kaleme alınabilir. Yine de tüm davayı şekillendirir: tartışılacak olayları ve zarar kalemlerini o belirler. Hukuk bürosu onu hazırlar, ardından başvuru dilekçesini sunar ve davayı karara ve kararın icrasına kadar takip eder.
İdareye karşı harekete geçmek için süre nedir?
İki süre üst üste biner. Birincisi dört yıllık zamanaşımıdır (prescription quadriennale). 31 Aralık 1968 tarihli ve 68-1250 sayılı Kanun madde 1 uyarınca, hakların doğduğu yılı izleyen yılın ilk gününden itibaren dört yıl içinde ödenmeyen tüm alacaklar zamanaşımına uğrar. İdareye yapılan yazılı bir talep veya bir yargı yoluna başvuru bu süreyi keser ve dört yıllık yeni bir süre başlar (madde 2).
İkincisi, ön talebin reddinden sonra işlemeye başlayan iki aylık dava açma süresidir (Fransız İdari Yargılama Kanunu (Code de justice administrative) madde R. 421-1 ve R. 421-2). Bu süre her durumda aleyhinize ileri sürülemez. Danıştay (Conseil d'État), «bir kamu tüzel kişisinin sorumluluğunun doğmasını amaçlayan davayı açma süresinin, ancak idareye daha önce yöneltilen tazminat talebini reddeden karar açıksa bu kararın tebliğinde» belirtilmiş olması koşuluyla aleyhe ileri sürülebileceğine hükmeder (çevirimiz); ret zımni ise talebin alındı belgesinde belirtilmiş olması gerekir (CE, 27 déc. 2021, n° 432032).
Uygulamada, bir sürenin dolduğunu veya dolmadığını asla kesin kabul etmemek gerekir: her şey her yazıda yer alan kayıtlara bağlıdır. Hukuk bürosu, bir sonuca varmadan önce yazışmaları yeniden okur.
İdare ön talebime yanıt vermiyor: ne yapmalıyım?
Sessizliğin hukuki bir anlamı vardır. Mali nitelikteki bir talepte, idarenin iki ay boyunca sessiz kalması ret kararı sayılır (Fransız Kamu ile İdare İlişkileri Kanunu (Code des relations entre le public et l'administration) madde L. 231-4, 3°). Talebinizin alındı belgesi gerekli kayıtları içeriyorsa, bu zımni ret, Fransız İdari Yargılama Kanunu madde R. 421-2'de öngörülen iki aylık dava açma süresini başlatır.
Alındı belgesi yoksa veya belge başvuru yollarını ve sürelerini belirtmiyorsa, dava açma süreleri aleyhinize ileri sürülemez (aynı kanun madde L. 112-6). Bu, beklemek için bir sebep değildir: dört yıllık zamanaşımı ise her kesilmeden sonra işlemeye devam eder.
Yanıttan önce mahkemeye başvurmak da mümkündür. Danıştay, bir kararın varlığı koşulunun hâkimin karar verdiği gün değerlendirildiğini kabul eder: yargılama sürerken verilen bir karar başvuruyu düzeltir (CE, Section, avis, 27 mars 2019, n° 426472, yukarıda anılan). Bu esneklik, aciliyet veya zamanaşımı hızlı hareket etmeyi gerektirdiğinde işe yarar; şu koşulla ki ön talep gerçekten gönderilmiş olsun.
Hâkimin iptal ettiği bir idari karar tazminat hakkı doğurur mu?
Tartışmayı açar, kapatmaz. Hukuka aykırılık bir kusurdur; yine de doğrudan ve kesin bir zarara yol açmış olması gerekir. Marsilya idari istinaf mahkemesi bunu şöyle ifade eder: «Prensip olarak, idarenin işlediği her hukuka aykırılık, doğrudan ve kesin bir zarara yol açmış olması koşuluyla, sorumluluğunu doğurabilecek bir kusur oluşturur.» (çevirimiz) (CAA Marseille, 29 sept. 2026, n° 25MA00523, yukarıda anılan).
Tartışma bu nedenle nedensellik üzerinde yoğunlaşır. İdare çoğu zaman aynı kararı usulüne uygun bir işlemle veya başka bir hukuka uygun gerekçeyle de alacağını söyler. Öyleyse zarar hukuka aykırılıktan kaynaklanmamıştır ve tazminat reddedilir. Buna karşılık, esasa ilişkin bir gerekçeyle iptal edilen ve sizi bir gelirden veya bir faaliyetten yoksun bırakan bir oturum izni, ruhsat veya izin reddi, ilgili dönem için tazminat hakkı doğurabilir.
Hukuk bürosu, hukuka aykırı karar olmasaydı ne olacağını dönem dönem yeniden kurar ve farkı belgelerle rakamlandırır: maaş kaybı, ciro, yapılan masraflar, manevi zarar. Tutarı belirleyen, iptalin kendisinden çok bu ispattır.
Valilik kiracımı tahliye etmek için kolluk gücü yardımını reddediyor: tazminat alabilir miyim?
Evet, bu klasik bir uyuşmazlık türüdür. Fransız Medeni İcra Usulü Kanunu (Code des procédures civiles d'exécution) madde L. 153-1, devletin mahkeme kararlarının ve diğer icra edilebilir belgelerin icrasına yardım etmekle yükümlü olduğunu ve devletin yardımdan kaçınmasının tazminat hakkı doğurduğunu öngörür.
Danıştay şunu belirtir: «devletin temsilcisi, bu yönde bir talep kendisine ulaştığında, icra kabiliyeti bulunan bir yargı kararının icrası için kolluk gücü yardımını sağlamak zorundadır; ret hâlinde devletin sorumluluğu kusurlu veya hatta kusursuz olarak doğabilir» (çevirimiz); bu, özellikle ret kamu düzeninin korunmasına ilişkin zorunlu gerekçelere dayandığında geçerlidir (CE, 17 mai 2024, n° 475486).
Mülk sahibi, valiye bir tazminat talebi gönderir; talep, kaybedilen kiraları veya işgal tazminatlarını, giderleri ve harcanan icra görevlisi (commissaire de justice) masraflarını kapsar. Ret hâlinde idare mahkemesine başvurulur. Tazmin edilebilir dönem ayrıntılı biçimde tartışılır: kolluk gücü talebinin tarihi, idareye tanınan süre, taşınmazın boşaltıldığı tarih. Hukuk bürosu bu hesabı kira sözleşmesinden ve dökümlerden yola çıkarak ay ay oluşturur.
Yargılamam yıllardır sürüyor: tazminat alınabilir mi?
Evet, süre aşırı uzadığında. Fransız Yargı Teşkilatı Kanunu (Code de l'organisation judiciaire) madde L. 141-1, devleti adalet kamu hizmetinin kusurlu işleyişinin yol açtığı zararı tazmin etmekle yükümlü kılar ve bu sorumluluk ağır kusurla veya adaletin reddiyle doğar. Madde L. 141-3 uyarınca, hâkimler başvurulara yanıt vermeyi reddettiklerinde veya karara hazır ve sırası gelmiş davaları karara bağlamakta ihmal gösterdiklerinde adaletin reddi söz konusudur.
Süre somut olarak değerlendirilir: davanın karmaşıklığı, tarafların tutumu, yargılananın menfaati. Paris adli yargı ilk derece mahkemesi (tribunal judiciaire), 17 Haziran 2026 tarihli bir hükümde, adli tatil dönemlerinin sürenin uzamasını haklı kılmadığına hükmetmiştir: «Yılın her döneminde kullanıcılarına makul bir süre güvencesi sağlamak üzere örgütlenmek, gerçekten de adalet kamu hizmetine düşer.» (çevirimiz) (TJ Paris, 17 juin 2026, n° 24/08878).
Yargıtay (Cour de cassation) ayrıca, bir ceza mahkemesi (tribunal correctionnel) önüne sunulan taleplere hiç karar vermemişken adaletin reddini bertaraf eden bir kararı bozmuştur: «bu taleplere karar verilebilmesi için davanın yeniden görüşüleceği tarihi belirlemek, derdest ceza mahkemesine düşüyordu» (çevirimiz) (Cass. 1re civ., 22 juin 2017, n° 16-16.381). Hukuk bürosu, hizmete atfedilebilecek gecikme dönemlerini ayırmak için her aşamanın kronolojisini yeniden oluşturur.
Adalet kamu hizmetinde ağır kusur nedir?
Tanımı Yargıtay belirlemiştir. Fransız Yargı Teşkilatı Kanunu madde L. 141-1'i yorumlayan Yargıtay, devletin sorumluluğunun ancak ağır kusur veya adaletin reddi ile doğduğuna ve «adalet kamu hizmetinin kendisine verilen görevi yerine getirmeye elverişsizliğini ortaya koyan bir olay veya olaylar dizisiyle belirginleşen her eksiklik ağır kusur oluşturur» diye hükmeder (çevirimiz) (Cass. 1re civ., 18 nov. 2020, n° 19-19.517; eski madde L. 781-1 döneminde verilen 23 Şubat 2001 tarihli Assemblée plénière, n° 99-16.165 kararındaki formülü tekrarlamaktadır).
Bu kavram, tek başına yeterli olmayacak bir dizi ihmalin dikkate alınmasına imkân verir. Yine de net bir sınırı vardır. Aynı 2020 tarihli kararda Yargıtay, son derece mahkemesi olarak karar veren bir yargı merciinin Avrupa Birliği hukukunu açıkça ihlal etmesi dışında, «devletin sorumluluğuna ilişkin davanın, kanun yolları dışında bir yargı kararını sorgulama sonucunu doğuramayacağını» hatırlatır (çevirimiz).
Somut olarak, hâkimin yanıldığını ileri sürerek bir sorumluluk davası kazanılmaz: bu, istinaf ve temyiz başvurusunun işlevidir. Dava, hizmetin bir aksaklığını göstererek kazanılır; kaybolan bir belge, kendi hâline bırakılmış bir yargılama, ağır sonuçlar doğuran bir maddi hata gibi. Adli yargı ilk derece mahkemesi önünde avukat tayini kuraldır (Fransız Medeni Usul Kanunu (Code de procédure civile) madde 760); madde 761'de öngörülen muafiyetler saklıdır.
İdare mahkemesi davama yıllarca baktı: beni kim tazmin edebilir?
Devlet, ancak özel bir mahkeme önünde. Fransız İdari Yargılama Kanunu madde R. 311-1, 5°, idari yargı önündeki yargılamanın aşırı uzunluğu nedeniyle devlete karşı açılan sorumluluk davalarında Danıştay'a ilk ve son derece mahkemesi olarak yetki verir.
İlke eskidir ve istikrarlıdır. Yargılananların başvurularının makul bir sürede karara bağlanmasını isteme hakkı vardır ve «makul sürede yargılanma hakkının ihlali onlara zarar vermişse, adalet kamu hizmetinin kusurlu işleyişinin yol açtığı, maddi ve manevi, doğrudan ve kesin tüm zararların tazminini elde edebilirler» (çevirimiz) (CE, 28 mars 2018, n° 405315). Bu davada, iki yargılama için toplam altı yıl on aylık süre aşırı bulunmuş ve manevi zarar tazmin edilmiştir.
Danıştay ayrıca icradaki gecikmeyi de ayrı ele alır: «bir yargı kararının icrasında aşırı gecikme, kural olarak, bu icradan sorumlu kişinin sorumluluğunu doğurur» (çevirimiz) (CE, 19 déc. 2025, n° 489057). Bir belediye veya bir bakanlık bir hükmü icra etmekte gecikirse, bu gecikmeden kural olarak o sorumludur.
Esas hakkında karar beklemeden hızlıca bir miktar elde edilebilir mi?
Evet, avans ödemesi için acele işler yoluyla (référé-provision). Fransız İdari Yargılama Kanunu (Code de justice administrative) madde R. 541-1, acele işler hâkimine, esasa ilişkin bir talep bulunmasa bile, borcun varlığı ciddi biçimde tartışmaya açık değilse alacaklıya avans ödemesine hükmetme imkânı verir. Hâkim, ödemeyi bir teminat gösterilmesi şartına bağlayabilir.
Bu koşul zordur. Paris idari istinaf mahkemesi (cour administrative d'appel de Paris), «bir borcu ciddi biçimde tartışmaya açık olmayan saymak için, acele işler hâkiminin, taraflarca kendisine sunulan unsurların borcun varlığını yeterli bir kesinlik derecesiyle ortaya koymaya elverişli olduğundan emin olması gerektiğini» hatırlatır (çevirimiz) (CAA Paris, 3 févr. 2022, n° 21PA00781). Tutar belirsizse, avans ödemesi yalnızca bu kesinlik derecesini taşıyan kısmı kapsar.
Avans ödemesi başvurusu, kusurun sabit olduğu, örneğin zaten iptal edilmiş bir karar veya tartışılmayan bir kolluk gücü yardımı reddi bulunan ve yalnızca değerlendirmenin açık kaldığı dosyalara uygundur. Hukuk bürosu, belgeler elverdiği anda bu başvuruyu esasa ilişkin dilekçeyle paralel olarak yapar.
Devletin sorumluluğu kusur olmaksızın doğabilir mi?
Evet, idari içtihadın belirlediği durumlarda. Paris'te en sık görülen, kamu düzenini korumak için verilen kolluk gücü yardımının reddi kararıdır: Danıştay, ret özellikle kamu düzeninin korunmasına ilişkin zorunlu gerekçelere dayandığında devletin sorumluluğunun kusur olmaksızın da doğabileceğini kabul eder (CE, 17 mai 2024, n° 475486, yukarıda anılan). Vali reddetmek için haklı nedenlere sahip olabilir; mülk sahibi bunun bedelini tek başına üstlenmek zorunda değildir.
Aynı akıl yürütme, kamu yükleri karşısında eşitliğin bozulmasından doğan sorumluluğun da temelindedir: genel yarar için alınan, bir kişiye olağandışı ve özel bir zarar, yani ağır ve az sayıda kişiye özgü bir zarar yükleyen hukuka uygun bir tedbir. Bu durumda ispat, idarenin bir ihmaline değil, zararın yoğunluğuna ve özgüllüğüne ilişkindir.
Başka kusursuz sorumluluk rejimleri de vardır; özellikle üçüncü kişilerin uğradığı kamu işleri zararları için. Bir kamu hastanesindeki tıbbi kazanın tazmini için kendine özgü kurallar uygulanır: kamu hastanesinin sorumluluğu yazımıza bakın. Hukuk bürosu, talebi kaleme almadan önce en elverişli rejimi belirler.
Devlete karşı sorumluluk davası için avukatlık ücreti ne kadardır?
Avukatlık ücretleri yazılı bir sözleşmeye bağlanır. 31 Aralık 1971 tarihli ve 71-1130 sayılı Kanun madde 10, avukatı, aciliyet, mücbir sebep veya tam adli yardım hâlleri dışında, müvekkiliyle öngörülebilir işlemleri karşılayan ücretin tutarını veya belirleme yöntemini, ayrıca öngörülen masrafları ve giderleri belirten yazılı bir ücret sözleşmesi yapmakla yükümlü kılar. Taahhüt altına girmeden önce, görevin neyi kapsadığını ve neye mal olacağını bilirsiniz.
Hukuk bürosu aşama başına sabit ücreti tercih eder: ön tazminat talebinin hazırlanması, mahkeme önündeki dilekçe ve savunmalar, avans ödemesi başvurusu, istinaf. Her yeni görev bir ek sözleşmeye bağlanır; sürpriz bir faturalandırma olmaz. Aynı madde, ücretin yalnızca yargı sonucuna göre belirlenmesini yasaklar, ancak sunulan hizmetlerin bedeline ek olarak, elde edilen sonuca bağlı tamamlayıcı bir ücrete izin verir.
Adli yardım (aide juridictionnelle) gelir koşullarına bağlı olarak sağlanır; hukuk bürosu bundan yararlanıp yararlanamayacağınızı size bildirir ve her durumda belgelerin incelenmesinden sonra bir teklif hazırlar. İlk yazılı görüş için, bu sayfadaki form üzerinden 80 € KDV dahil tutarındaki dosyanın ön incelemesi, 24 iş saati içinde bir analiz sunar.
Kaynaklar
Resmî metinler ve ilgili sayfalar
Bu sayfanın Légifrance ve Yargıtay (Cour de cassation) internet sitesinde doğrulanmış kaynakları ile hukuk bürosunun ilgili uzmanlık alanları.
Resmî metinler
- Fransız İdari Yargılama Kanunu madde R. 421-1, ön talep ve iki aylık süre
- Fransız İdari Yargılama Kanunu madde R. 421-2, zımni retten sonra dava açma
- Fransız İdari Yargılama Kanunu madde R. 421-5, başvuru yollarının ve sürelerin belirtilmesi
- Madde R. 431-2 ve madde R. 431-3; Fransız İdari Yargılama Kanunu, avukat zorunluluğu ve istisnalar
- Madde R. 312-14 ve madde R. 311-1; Fransız İdari Yargılama Kanunu, yetkili mahkeme
- Fransız İdari Yargılama Kanunu madde R. 541-1, avans ödemesi için acele işler yolu (référé-provision)
- Madde L. 231-4 ve madde L. 112-6; Fransız Kamu ile İdare İlişkileri Kanunu, sessizlik ve alındı belgesi
- Madde 1, 2 ve 3; 31 Aralık 1968 tarihli ve 68-1250 sayılı Kanun, dört yıllık zamanaşımı
- Madde L. 141-1 ve madde L. 141-3; Fransız Yargı Teşkilatı Kanunu, ağır kusur ve adaletin reddi
- Fransız Medeni İcra Usulü Kanunu madde L. 153-1, kolluk gücü yardımı
- Madde 760 ve madde 761; Fransız Medeni Usul Kanunu, adli yargı ilk derece mahkemesi önünde temsil
- Fransız İdari Yargılama Kanunu madde R. 811-2, istinaf süresi
- 31 Aralık 1971 tarihli ve 71-1130 sayılı Kanun madde 10, ücret sözleşmesi
Devletin veya bir idarenin verdiği zarar mı var?
Süreler kapanmadan dosyanızı inceletin. 7/24 kesintisiz ulaşılabilen hukuk bürosu, yetkili mahkemeyi ve zamanaşımını denetler, ön tazminat talebini kaleme alır, her zarar kalemini rakamlandırır ve sizi idare mahkemesi, Danıştay (Conseil d'État) veya adli yargı ilk derece mahkemesi önünde temsil eder.