Kohen Avocats Hukuk Bürosu — İş Hukuku
Paris toplu işten çıkarma avukatı: PSE hazırlığı, müzakere ve onay
Yeniden yapılanma projesi, sosyal ve ekonomik komitenin (comité social et économique, CSE) bilgilendirilip görüşünün alınması ya da ekonomik nedenle işten çıkarma: hukuk bürosu, istihdamı koruma planını (plan de sauvegarde de l'emploi, PSE), yeniden istihdam (reclassement) önlemlerini ve başvuru yollarını Paris'te ve Paris bölgesinde (Île-de-France) inceler.
Devam eden bir görüş alma süreci veya dava mı var? Uygulanacak süreleri incelemek için aldığınız belgeleri ve tarihlerini iletin.
Yeniden yapılanma ve PSE · Paris
Dosyanızı inceletin
Yönetim, CSE veya çalışan: durumunuzu belirtin ve plan taslağını, idareyle yazışmaları ya da aldığınız kararı ekleyin.
PSE
Toplu proje
ve bireysel haklar
Kohen Avocats Hukuk Bürosu, Paris 16. bölge
PSE ile yeniden yapılanmayı anlamak ve hazırlamak

İş hukuku · Paris 16. bölge
Paris'te bir yeniden yapılanma ve PSE avukatı ne yapar
- Paris Barosu
- İş hukuku
- Yeniden yapılanma ve PSE
- Paris ve Île-de-France
Toplu ekonomik işten çıkarma projesi, projenin gerekçesini, istihdamı korumaya yönelik önlemleri ve her çalışanın durumunu birbirinden ayırmayı gerektirir. PSE, en az elli çalışanı olan işletmelerde, proje otuz gün içinde en az on işten çıkarmayı kapsadığında zorunlu hâle gelir (Fransız İş Kanunu (Code du travail) madde L. 1233-61). Hukuk bürosu projeyi, CSE'ye verilen bilgileri, yeniden istihdam olanaklarını ve idari kararı inceleyerek müzakereyi veya itirazı hazırlar.
Hukuk bürosu, Paris'te ve Île-de-France'ta, üstlendiği göreve göre bir yönetime, bir CSE'ye veya bir çalışana destek verir. Mevcut belgeleri analiz eder, süreleri belirler ve uygun talepleri hazırlar. Planın denetimi, İş Kanunu madde L. 1235-7-1 uyarınca idare mahkemesinin (tribunal administratif) görev alanındadır; iş sözleşmesinden doğan bireysel uyuşmazlıklar ise bu idari yetki saklı kalmak kaydıyla iş mahkemesinin (conseil de prud'hommes) görev alanındadır (İş Kanunu madde L. 1411-1). Bir randevuya hazırlanmak için PSE taslağını ve aldığınız yazıları iletin ya da hukuk bürosuna +33 6 89 11 34 45 numarasından ulaşın.
Fransa avukatlar rehberindeki resmî profil (CNB)Hukuk bürosu: 10 avenue du Colonel Bonnet, 75016 Paris
Projeyi analiz etmek
Çalışan sayısı, kaldırılan kadrolar, ekonomik veriler ve grubun yapısı: bir yol seçmeden önce olguları ortaya koymak.
Müzakereyi hazırlamak
Yeniden istihdam önlemlerini, CSE belgelerini ve önerilen takvimi incelemek.
Başvuru yolunu belirlemek
İtiraz edilen kararı, yararlı talebi ve hazırlanması için gereken belgeleri belirlemek.
Projeyi nitelendirmek
Ne zaman bir PSE hazırlanmalıdır?
İstihdamı koruma planı, işten çıkarmaları önlemeyi veya sayılarını sınırlamayı amaçlar. Bir yeniden istihdam planını içerir (İş Kanunu madde L. 1233-61).
50
çalışan: işletmede gereken asgari sayı
10
işten çıkarma: öngörülen asgari sayı
30 gün
toplu projenin değerlendirildiği süre
Gerekçe
Ekonomik bir neden ve istihdam üzerinde bir etki
Gerekçe, çalışanın şahsıyla ilgisiz olmalı ve bir kadronun kaldırılması veya dönüştürülmesi ya da iş sözleşmesinin esaslı bir unsurunda yapılan ve çalışanca reddedilen bir değişiklik sonucunu doğurmalıdır. İş Kanunu madde L. 1233-3, özellikle ekonomik güçlükleri, teknolojik dönüşümleri, rekabet gücünün korunmasını ve faaliyetin sona ermesini sayar. İstihdam üzerindeki etkinin gerçekliği işletme düzeyinde değerlendirilir.
Grup
Değerlendirme kapsamlarını ayırt etmek
Bir grup içinde ekonomik güçlükler, teknolojik dönüşümler ve rekabet gücünü koruma gerekliliği, hile hâli saklı kalmak üzere, Fransa'da kurulu grup şirketlerinin ortak faaliyet sektörü düzeyinde değerlendirilir (İş Kanunu madde L. 1233-3). Yeniden istihdam ise başka bir analiz gerektirir: personelin aralarında yer değiştirebildiği işletmelerde Fransa'daki boş kadroların analizi (İş Kanunu madde L. 1233-4).
Eşikler
Ardışık işten çıkarmaları da incelemek
Denetim, son otuz günün bir anlık görüntüsüyle sınırlı kalmaz. L. 1233-26 ve L. 1233-27 sayılı maddeler, üç ay veya takvim yılı üzerinden değerlendirilen bazı ardışık işten çıkarmalar için kurallar öngörür. Hukuk bürosu, uygulanacak rejim hakkında sonuca varmadan önce iş sözleşmesi sona ermelerinin geçmişini ister.
Mahkeme gözetiminde yeniden yapılandırma ve iflas tasfiyesi (redressement et liquidation judiciaires), görüş alma, denetim ve yaptırım bakımından özel kurallara tabidir: burada açıklanan olağan süreler bu durumlara aktarılamaz (İş Kanunu madde L. 1233-58).
Toplu sözleşme veya işveren belgesi
Planı oluşturmak ve denetimini düzenlemek
Seçilen yol, idarenin denetlemesi gereken noktaları belirler. Bir toplu sözleşme bazı unsurları onaya (homologation) sunulan bir belgeye de bırakabilir (İş Kanunu madde L. 1233-57-3).
Toplu sözleşme
Doğrulama
Özel bir çoğunluk
Sözleşme özellikle, CSE asıl üyelerinin son seçimlerinin ilk turunda temsil yetkisi tanınan kuruluşlar lehine kullanılan geçerli oyların en az %50'sini toplayan temsilci sendikalar tarafından imzalanmalıdır (İş Kanunu madde L. 1233-24-1).
İdare özellikle sözleşmenin hukuka uygunluğunu, görüş alma sürecinin usulüne uygunluğunu ve gerekli yeniden istihdam ve izleme önlemlerinin varlığını denetler (İş Kanunu madde L. 1233-57-2).
Tek taraflı belge
Onay
İçerik denetimi
Toplu sözleşme yapılamazsa işveren, belgeyi CSE'nin son toplantısından sonra hazırlar (İş Kanunu madde L. 1233-24-4).
Toplu iflas usulleri dışında idare, planı işletmenin, ekonomik ve sosyal birimin (unité économique et sociale) ve grubun imkânları, projenin büyüklüğü ve eğitim ile uyum çabaları ışığında değerlendirir (İş Kanunu madde L. 1233-57-3).
Önlemler ve izleme
Planın düzenlemesi gerekenler
İç ve dış yeniden istihdam, eğitim, meslek değişikliği, iş kurma veya devralma desteği, çalışma süresinin azaltılması veya yeniden düzenlenmesi: İş Kanunu madde L. 1233-62 öngörülebilecek önlemleri sayar. Bu önlemlerin uygulanması izlenir; CSE'nin düzenli olarak görüşü alınır ve idareye bir değerlendirme raporu gönderilir (İş Kanunu madde L. 1233-63).
Bir toplu sözleşme, eğitim, uyum ve yeniden istihdam yükümlülüğünü veya uygulanacak destek mekanizmasını önerme yükümlülüğünü ortadan kaldıramaz (İş Kanunu madde L. 1233-24-3). Dolayısıyla müzakere edilen tazminatlar, istihdamın sürdürülmesi olanaklarının incelenmesinin yerini tutmaz.
CSE ve idare
Aşamalar ve uyulması gereken süreler
Olağan yasal süreler, uygulanacak toplu sözleşme ve işletmenin durumu ile birlikte değerlendirilmelidir (İş Kanunu madde L. 1233-30, İş Kanunu madde L. 1233-58).
Bilgilendirmek
İlk toplantı çağrısıyla birlikte ekonomik bilgileri, çalışan sayısını, meslek kategorilerini, işten çıkarma sıralaması kriterlerini (critères d'ordre) ve takvimi iletmek (İş Kanunu madde L. 1233-31).
Görüş almak
Özel kurallar dışında, aralarında en az on beş gün bulunan en az iki toplantı; işten çıkarma sayısına göre iki, üç veya dört aylık görüş bildirme süreleri, toplu sözleşmeyle farklı süreler öngörülmedikçe (İş Kanunu madde L. 1233-30).
Bilirkişiye başvurmak
Bilirkişiye başvurma kararı ilk toplantıda alınır; rapor en geç görüş alma süresinin bitiminden on beş gün önce sunulur (İş Kanunu madde L. 1233-34).
Karar vermek
Özel süreler dışında, doğrulama (validation) sözleşmenin alınmasından itibaren on beş gün içinde, onay (homologation) ise eksiksiz belgenin alınmasından itibaren yirmi bir gün içinde verilir (İş Kanunu madde L. 1233-57-4).
Çalışanları bilgilendirmek
Karar veya zımni kabulü tespit eden belgeler, başvuru yolları ve süreleriyle birlikte, tarihi kesin olarak belirlenecek şekilde çalışanlara bildirilir (İş Kanunu madde L. 1233-57-4).
Görüşler
Kesin bir başlangıç noktası
Görüş alma süresi, İş Kanunu madde L. 1233-30 kapsamındaki ilk toplantıdan itibaren işler: yüzden az işten çıkarmada iki ay, yüzden iki yüz kırk dokuza kadar üç ay, iki yüz elliden itibaren dört ay. Uygulanacak süre içinde görüş bildirilmezse CSE'nin görüşünün alınmış olduğu kabul edilir. Yalnızca L. 1233-30 sayılı maddenin I. fıkrasının 2° bendinde belirtilen ve L. 1233-24-1 sayılı maddede öngörülen toplu sözleşme kapsamına giren toplu işten çıkarma projesi unsurları bu görüş alma sürecinin dışında tutulur; öngörülen işleme ilişkin görüş alma devam eder.
Komitenin mali müşavirinin (expert-comptable) belge talebine ilişkin bir davada Yargıtay (Cour de cassation) şu sonuca varmıştır:
« adli yargı mahkemesi bu talep hakkında karar vermeye yetkili değildi » (çevirimiz)
Cass. soc., 28 mars 2018, n° 15-21.372
Doğrulama veya onay başvurusu yapılmadan önce, işverenin bilgi vermesi veya usule uyması yönünde emir verilmesi talebi idareye yöneltilir; idare beş gün içinde karar verir (İş Kanunu madde L. 1233-57-5). Bu talebe ilişkin uyuşmazlık, nihai karara ilişkin uyuşmazlığın parçasıdır (İş Kanunu madde L. 1235-7-1).
Sıralama, yeniden istihdam ve destek
Her çalışanın durumunu incelemek
İşten çıkarma sıralaması
Kriterler ve uygulanmaları
Uygulanacak bir toplu sözleşme yoksa işveren özellikle aile yükümlülüklerini, kıdemi, yeniden iş bulma güçlüklerini ve mesleki nitelikleri dikkate alır. Bir kritere öncelik vermek diğerlerini dikkate alma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Uygulama kapsamı toplu sözleşmeyle belirlenebilir; aksi hâlde ilgili her istihdam bölgesinden daha dar olamaz (İş Kanunu madde L. 1233-5).
Önceden yeniden istihdam
Boş kadrolar
Eğitim ve uyum çabaları işten çıkarmadan önce gelir. İşveren aynı kategoride veya eşdeğer, eşdeğer ücretli bir kadro arar; bu mümkün değilse daha alt bir kadro için çalışanın açık onayı gerekir. Teklifler kişiye özel olarak yapılır veya liste hâlinde duyurulur; yazılı ve açık olmaları gerekir (İş Kanunu madde L. 1233-4, İş Kanunu madde D. 1233-2-1).
Destek
CSP veya yeniden istihdam izni
Mesleki güvence sözleşmesi (contrat de sécurisation professionnelle, CSP), yeniden istihdam iznine tabi olmayan işletmeleri ilgilendirir; bir PSE bulunduğunda, idari kararın tebliğinden sonra önerilir (İş Kanunu madde L. 1233-66). Yeniden istihdam izni (congé de reclassement) özellikle en az bin çalışanı olan işletmeleri veya işyerlerini ve bu eşiğe ulaşan bazı grupları ilgilendirir (İş Kanunu madde L. 1233-71). Mahkeme gözetiminde yeniden yapılandırma ve iflas tasfiyesi bu ikinci rejimin dışındadır (İş Kanunu madde L. 1233-75).
Tazminatlar ve giderim
Tazminatları kalem kalem okumak
Yasal kıdem tazminatı İş Kanunu madde L. 1234-9 ile düzenlenmiştir. Plandaki ek tutarlar, verilme koşullarıyla birlikte okunmalıdır. Gerçek ve ciddi bir nedene dayanmayan işten çıkarmanın tazmini, özellikle İş Kanunu madde L. 1235-3-1 kapsamındaki hükümsüzlük hâlleri saklı kalmak kaydıyla, İş Kanunu madde L. 1235-3 uyarınca belirlenen ölçeğe tabidir. PSE'ye özgü yaptırımlar L. 1235-10, L. 1235-11 ve L. 1235-16 sayılı maddelerde düzenlenmiştir: tüm dosyalar için tek tip bir tutar açıklanamaz.
Talebi ve mahkemeyi seçmek
Davayı ve belgeleri hazırlamak
Plan
İdare mahkemesi
Doğrulama veya onay kararına karşı açılan dava, PSE'nin içeriğini ve toplu usulü kapsar. Süre iki aydır: işveren için tebliğden, sendikalar ve çalışanlar için yasal usullere göre yapılan bilgilendirmeden itibaren. İdare mahkemesi ve ardından idari istinaf mahkemesi (cour administrative d'appel) için öngörülen üçer aylık süreler, bu mahkemelerin karar vermesi gereken sürelerdir (İş Kanunu madde L. 1235-7-1).
İş sözleşmesinin sona ermesi
İş mahkemesi
İş sözleşmesine bağlı bireysel talepler idari denetimden ayırt edilmelidir (İş Kanunu madde L. 1411-1, İş Kanunu madde L. 1235-7-1). Ekonomik nedenle işten çıkarmaya itiraz eden bireysel dava, tebliğden itibaren on iki ay içinde zamanaşımına uğrar (İş Kanunu madde L. 1235-7). CSP bakımından on iki aylık süre, sözleşmenin kabulünden itibaren işler; bunun için sürenin teklifte belirtilmiş olması gerekir (İş Kanunu madde L. 1233-67).
Meslek kategorilerinin tanımlanmasına ilişkin bir davada Yargıtay, adli yargı denetiminin sınırını hatırlatır:
« adli yargı hâkimi, istihdamı koruma planını belirleyen çoğunluk toplu sözleşmesini doğrulayan karar kesinleşmişken, kuvvetler ayrılığı ilkesini ihlal etmeden, bu planda yer alan önlemlerin hukuka uygunluğunu def'i yoluyla değerlendiremez » (çevirimiz)
Cass. soc., 12 juin 2024, n° 23-12.969
- Yeniden yapılanma projesi, ekonomik not ve çalışan sayısı verileri.
- Öngörülen veya gerçekleştirilen işten çıkarmaların geçmişi ve organizasyon şemaları.
- Toplantı çağrıları, belgeler, tutanaklar, CSE görüşleri ve bilirkişi raporu.
- Toplu sözleşme, tek taraflı belge ve PSE ekleri.
- İdari karar, yazışmalar ve kararın tebliğ edildiğinin veya duyurulduğunun kanıtı.
- İş sözleşmesi, maaş bordroları, sıralama kriterleri, yeniden istihdam teklifleri ve fesih yazısı.
Sıkça sorulan sorular
Yeniden yapılanma ve PSE hakkındaki sorularınız
Fransa'da ekonomik nedenle işten çıkarmanın gerekçeleri nelerdir?
Fransız İş Kanunu (Code du travail) madde L. 1233-3, çalışanın şahsına özgü olmayan bir gerekçe ile bir kadronun kaldırılmasını veya dönüştürülmesini ya da iş sözleşmesinin esaslı bir unsurunda yapılan ve çalışanca reddedilen bir değişikliği arar. Metin özellikle ekonomik güçlükleri, teknolojik dönüşümleri, rekabet gücünün korunmasını ve faaliyetin sona ermesini sayar. Dolayısıyla durumları sınırlı sayıda saymaz.
Siparişlerdeki veya cirodaki bir düşüşte karşılaştırma, önceki yılın aynı dönemiyle yapılır: on birden az çalışan için bir çeyrek, on bir ile kırk dokuz arası için art arda iki çeyrek, elli ile iki yüz doksan dokuz arası için art arda üç çeyrek, üç yüzden itibaren art arda dört çeyrek. Güçlükler başka göstergelerle de ortaya konabilir. Bir grup içinde güçlükler ve rekabet gücü, hile hâli saklı kalmak üzere, Fransa'da kurulu grup şirketlerinin ortak faaliyet sektöründe değerlendirilir. Ekonomik belgeler, istihdam üzerindeki somut etkiyle karşılaştırılmalıdır.
Bir istihdamı koruma planı neleri içermelidir?
PSE, işten çıkarmaları önlemeye veya sayılarını sınırlamaya çalışmalıdır. İşten çıkarılması önlenemeyen çalışanlar için, özellikle yaş, sosyal durum veya nitelikle bağlantılı yeniden iş bulma güçlüklerini dikkate alan, Fransa genelinde bir yeniden istihdam planını içerir (İş Kanunu madde L. 1233-61).
İş Kanunu madde L. 1233-62, iç yeniden istihdam, dış yeniden istihdama destek, eğitim, meslek değişikliği, faaliyet devralma ve çalışma süresinin düzenlenmesi gibi önlemleri sayar. İş Kanunu madde L. 1233-63, bu önlemlerin uygulanmasının izlenmesinin düzenlenmesini de zorunlu kılar. Toplu iflas usulleri dışında, tek taraflı bir belgenin onayı (homologation) sırasında plan, özellikle işletmenin, ekonomik ve sosyal birimin ve grubun imkânları ışığında değerlendirilir (İş Kanunu madde L. 1233-57-3). Dolayısıyla bir niyetler listesi, fiilen öngörülen önlemlerle ve bunların finansmanıyla karşılaştırılmalıdır.
Fransa'da hangi eşikler bir istihdamı koruma planını zorunlu kılar?
İş Kanunu madde L. 1233-61, proje aynı otuz günlük dönemde en az on işten çıkarmayı kapsadığında, en az elli çalışanı olan bir işletmede PSE'yi zorunlu kılar. Analiz işten çıkarma projesi üzerinden yapılır: plan hazırlama yükümlülüğünü incelemek için ilk tebliği beklemek gerekmez.
Önceki takvim de kontrol edilmelidir. İş Kanunu madde L. 1233-26, otuz günde on çalışana ulaşmadan üç ayda toplam on çalışanı aşan bazı ardışık işten çıkarmaları ve sonraki üç ay içinde öngörülen yeni işten çıkarmaları kapsar. İş Kanunu madde L. 1233-27 de kendi koşulları çerçevesinde bir takvim yılında on sekizden fazla işten çıkarmayı ve sonraki yılın ilk üç ayını düzenler. Bu hükümler, olağan olarak en az elli çalışan istihdam eden işletmeleri veya işyerlerini ilgilendirir. Hukuk bürosu, sonuca varmadan önce çalışan sayısını, sözleşme sona ermelerinin niteliğini ve kronolojisini inceler.
CSE'nin bilgilendirilmesi ve görüşünün alınması usulü nasıl işler?
CSE, öngörülen işlem ve bunun nasıl yürütüleceği ile toplu işten çıkarma projesi hakkında görüş bildirir: kaldırılan kadrolar, meslek kategorileri, sıralama, takvim, sosyal önlemler ve gerektiğinde sağlık, güvenlik veya çalışma koşulları üzerindeki etkiler (İş Kanunu madde L. 1233-30). Yalnızca L. 1233-30 sayılı maddenin I. fıkrasının 2° bendinde belirtilen ve toplu sözleşme kapsamına giren unsurlar bu görüş alma sürecinin dışında tutulur; öngörülen işleme ilişkin görüş alma devam eder.
İşveren gerekli bilgileri ilk toplantı çağrısıyla birlikte iletir (İş Kanunu madde L. 1233-31). Doğrulama veya onay başvurusu yapılmadan önce eksik bilgilerin verilmesini ya da bir usul kuralına uyulmasını sağlamak için emir talebi idareye yöneltilir (İş Kanunu madde L. 1233-57-5). Bu karara ilişkin uyuşmazlık, nihai karara ilişkin uyuşmazlığın parçasıdır (İş Kanunu madde L. 1235-7-1). Bu nedenle talepler, yanıtlar ve toplantılar kesin olarak tarihlendirilmelidir.
Kaç CSE toplantısı gerekir ve süreler nelerdir?
Olağan rejimde İş Kanunu madde L. 1233-30, aralarında en az on beş gün bulunan en az iki toplantı öngörür. Komitenin işlem ve işten çıkarma projesi hakkında görüşünün alındığı ilk toplantıdan itibaren iki görüş, yüzden az işten çıkarmada en fazla iki ay, yüzden iki yüz kırk dokuza kadar üç ay, iki yüz elliden itibaren dört ay içinde bildirilmelidir.
Bir toplu sözleşme farklı süreler belirleyebilir. Uygulanacak süre içinde görüş bildirilmezse komitenin görüşünün alınmış olduğu kabul edilir. Bilirkişi raporu en geç görüş alma süresinin bitiminden on beş gün önce teslim edilmelidir; fiilen yapılan son toplantıdan önce teslim edilmesi şart değildir (İş Kanunu madde L. 1233-34). Mahkeme gözetiminde yeniden yapılandırma veya iflas tasfiyesinde İş Kanunu madde L. 1233-58, bu takvim uygulanmadan önce özel rejimin kontrol edilmesini gerektirir.
DREETS doğrulaması veya onayı nasıl işler?
Çoğunluk toplu sözleşmesi doğrulamaya (validation), işverenin tek taraflı belgesi ise onaya (homologation) tabidir. İş Kanunu madde L. 1233-57-2, sözleşmenin denetimini, özellikle hukuka uygunluğunu ve görüş alma sürecinin usulüne uygunluğunu tanımlar. İş Kanunu madde L. 1233-57-3, belgenin ve plandaki önlemlerin denetimini, imkânların ve projenin büyüklüğünün değerlendirilmesiyle birlikte öngörür. Kısmi bir toplu sözleşme, onaylanmış bir belgeyle tamamlanabilir.
Olağan süreler İş Kanunu madde L. 1233-57-4 içinde yer alır: doğrulama için sözleşmenin alınmasından itibaren on beş gün, onay için eksiksiz belgenin alınmasından itibaren yirmi bir gün. Sessizlik kabul anlamına gelir. Karar gerekçeli olmalı ve metinde öngörülen muhataplara bildirilmelidir. Toplu iflas usulleri, özellikle mahkeme gözetiminde yeniden yapılandırma ve iflas tasfiyesinde, özel sürelere tabidir (İş Kanunu madde L. 1233-58).
İşten çıkarma sıralaması kriterleri nelerdir?
Uygulanacak bir toplu sözleşme yoksa işveren kriterleri CSE'nin görüşünü aldıktan sonra belirler. İş Kanunu madde L. 1233-5, özellikle aile yükümlülüklerini, kıdemi, yeniden iş bulmadaki özel güçlükleri ve kategori bazında değerlendirilen mesleki nitelikleri zorunlu kılar. Diğerlerinin de dikkate alınması koşuluyla bir kritere öncelik verilmesine izin verir.
Uygulama kapsamı toplu sözleşmeyle belirlenebilir. Aksi hâlde, ilgili bir işyerini içeren her istihdam bölgesinden daha dar olamaz. PSE'ye ilişkin toplu sözleşme, kriterlerin ağırlıklandırılmasını, kapsamı ve meslek kategorilerini düzenleyebilir (İş Kanunu madde L. 1233-24-2). Planda yer alan kurallara itiraz ile bu kuralların bir çalışana uygulanmasına itiraz birbirinden ayırt edilmelidir. Yargıtay, 12 juin 2024, n° 23-12.969 sayılı kararında, doğrulanmış bir sözleşmede yer alan kategori tanımına itirazı idari denetime bırakmıştır.
Yeniden istihdam yükümlülüğü tüm grubu kapsar mı?
İş Kanunu madde L. 1233-4, işten çıkarmayı eğitim ve uyum çabalarına ve çalışanın Fransa'daki boş kadrolarda yeniden istihdam edilmesinin imkânsızlığına bağlar. Arama, işletmeyi ve organizasyonu, faaliyetleri veya faaliyet yeri personelin aralarında yer değiştirmesine imkân veren grup şirketlerini kapsar. Bu kapsam, ekonomik güçlüklerin değerlendirilmesinde esas alınan faaliyet sektörüyle aynı değildir.
Yeniden istihdam, aynı kategoride veya eşdeğer, eşdeğer ücretli bir kadroyu hedefler; bu mümkün değilse daha alt kategorideki bir kadro için çalışanın açık onayı gerekir. Teklifler kişiye özel olarak yapılabilir veya liste hâlinde duyurulabilir, ancak yazılı ve açık olmalıdır. İş Kanunu madde D. 1233-2-1, özellikle kadroyu, işvereni, sözleşmenin türünü, yeri, ücreti ve sınıflandırmayı belirtmeyi zorunlu kılar. Bir liste ayrıca adaylar arasında seçim kriterlerini ve bir başvuru süresini içerir. Teklifler, tarihleri ve yanıtlar saklanmalıdır.
Mesleki güvence sözleşmesi nedir?
CSP; eğitim, meslek değişikliği veya iş kurmayı içerebilen bir işe dönüş sürecini düzenler (İş Kanunu madde L. 1233-65). İşveren, yeniden istihdam iznine tabi olmayan işletmelerde bunu önermek zorundadır; bir PSE hazırlandığında öneri, doğrulama veya onay yönündeki idari kararın tebliğinden sonra yapılır (İş Kanunu madde L. 1233-66). Mahkeme gözetiminde yeniden yapılandırma ve iflas tasfiyesi, yeniden istihdam izni rejiminin dışındadır (İş Kanunu madde L. 1233-75).
Kabul, İş Kanunu madde L. 1233-67 koşulları çerçevesinde, ihbar süresi olmaksızın iş sözleşmesini sona erdirir. Bu hüküm kıdem tazminatını korur ve gerektiğinde ihbar süresine bağlı bir bakiye öngörür: dolayısıyla hiçbir ödeme yapılmaması mutlak bir kural değildir. Sona ermeye veya gerekçesine itiraz, kabulden itibaren on iki ay içinde zamanaşımına uğrar; bu süre ancak teklifte belirtilmişse ileri sürülebilir. Herhangi bir karardan önce bu teklif, ekonomik bilgiler ve çalışana sunulan destek koşulları karşılaştırılmalıdır.
Bir PSE hangi yeniden istihdam destek önlemlerini içerebilir?
İş Kanunu madde L. 1233-62, istihdamı korumaya ve yeniden istihdamı kolaylaştırmaya yönelik bir dizi önlemi kapsar. Fransa'da iç yeniden istihdamı, faaliyetlerin tamamının veya bir kısmının devralınmasını, yeni faaliyetlerin oluşturulmasını, dış yeniden istihdamı, çalışanların iş kurmasına veya devralmasına desteği, eğitimi, deneyimin belgelendirilmesini (validation des acquis) ve meslek değişikliğini sayar.
Ayrıca çalışma süresinin azaltılmasını veya yeniden düzenlenmesini ve belirttiği koşullar altında fazla mesainin azaltılmasını öngörür. Önlemlerin seçimi, proje ve ilgili çalışanlarla karşılaştırılmalıdır. Özel rejim dışında onay incelemesi, özellikle mevcut imkânları ve projenin büyüklüğünü ele alır (İş Kanunu madde L. 1233-57-3). Fiilî izleme plan tarafından düzenlenir; CSE'nin görüşünün alınmasını ve idareye sunulan bir değerlendirme raporunu gerektirir (İş Kanunu madde L. 1233-63). Hukuk bürosu, yararlanma koşullarını, finansmanı ve uygulamaya ilişkin belgeleri inceler.
Yeniden istihdam izni nedir?
İş Kanunu madde L. 1233-71, en az bin çalışanı olan işletmeleri veya işyerlerini ve bu maddenin belirttiği gruplara dahil olup birlikte bu eşiğe ulaşan işletmeleri kapsar. İşveren bu izni, ekonomik nedenle işten çıkarılması öngörülen her çalışana önerir. Eğitim faaliyetlerini ve iş arama desteğini finanse eder. Azami süre on iki aydır; meslek değişikliğine yönelik eğitim durumunda yirmi dört aya kadar uzayabilir.
İzin, çalışanın çalışmadığı ihbar süresi içinde kullanılır; izin daha uzunsa ihbar süresinin sonu ertelenir (İş Kanunu madde L. 1233-72). İhbar süresinin ötesinde İş Kanunu madde R. 1233-32, brüt referans ortalamasının %65'i oranında asgari bir ücret, özellikle asgari ücretin (SMIC) %85'ine bağlı bir taban ve bazı aile izinleri için yeniden hesaplama kuralları belirler. Bu rejim, mahkeme gözetiminde yeniden yapılandırma veya iflas tasfiyesindeki işletmelere uygulanmaz (İş Kanunu madde L. 1233-75).
Bir PSE'ye idare mahkemesinde nasıl itiraz edilir?
İş Kanunu madde L. 1235-7-1, doğrulama veya onaya ilişkin uyuşmazlıkları idare mahkemesine bırakır. Toplu sözleşme, tek taraflı belge, planın içeriği, idari emirler ve toplu usulün usule uygunluğu, bu davadan ayrı bir uyuşmazlığın konusu olamaz.
Süre, işveren için tebliğden, sendikalar ve çalışanlar için yasal usullere göre yapılan bilgilendirmeden itibaren iki aydır. İdare mahkemesi karar vermek için üç aya sahiptir. İstinaf hâlinde veya bu süre içinde karar verilmezse metin, idari istinaf mahkemesine başvuruyu düzenler; bu mahkeme de karar vermek için üç aya sahiptir. Bu üç ay bir istinaf süresi değildir. Sözleşmeye dayanan bireysel talepler planın denetiminden ayırt edilmelidir: İş Kanunu madde L. 1411-1, yukarıda belirtilen idari yetki saklı kalmak kaydıyla iş mahkemesinin görevini tanımlar.
PSE usulsüzse işten çıkarma hükümsüz müdür?
Her usulsüzlük aynı yaptırımı doğurmaz. Mahkeme gözetiminde yeniden yapılandırma ve iflas tasfiyesi dışında İş Kanunu madde L. 1235-10, özellikle idari karar bulunmaması, olumsuz bir karar verilmiş olması veya PSE'nin bulunmaması ya da yetersizliği nedeniyle iptal kararı verilmesi hâllerinde hükümsüzlüğü öngörür. İş Kanunu madde L. 1235-11, imkânsız olmadıkça çalışanın talep ettiği işe iadeyi düzenler; sözleşmenin devamı talep edilmezse veya işe iade imkânsızsa tazminat son altı aylık ücretten az olamaz.
Diğer iptal gerekçeleri için İş Kanunu madde L. 1235-16 ayrı bir rejim öngörür: tarafların anlaşmasıyla işe iade veya tazminat. Bununla birlikte gerekçe yetersizliği özel bir mekanizmaya tabidir: on beş gün içinde verilmesi öngörülen, yeterli gerekçeyi içeren yeni bir karar, yalnızca bu iptal nedeniyle işe iadeyi ve tazminatı bertaraf edebilir. Mahkeme gözetiminde yeniden yapılandırma ve tasfiye İş Kanunu madde L. 1233-58 kapsamındadır. Bu nedenle herhangi bir tutar hesaplanmadan önce iptal kararının kesin gerekçesi okunmalıdır.
PSE kapsamındaki yasal tutarı aşan tazminatlar nelerdir?
Ek tazminatları, bunlardan kimlerin yararlanacağını, koşullarını ve hesaplama yöntemlerini öğrenmek için planın metni okunmalıdır. PSE'nin içeriği bir toplu sözleşmeden veya işveren belgesinden kaynaklanabilir (İş Kanunu madde L. 1233-24-1, İş Kanunu madde L. 1233-24-4). İş Kanunu madde L. 1234-9, yasal kıdem tazminatını kendi koşulları çerçevesinde ayrıca düzenler. Yalnızca « yasal tutarı aşan » (supra-légal) nitelendirmesi, tüm yasal ve sözleşmesel tazminatların birlikte alınabileceğini söylemeye yetmez.
Planda öngörülen tutarlar, hâkimin hükmettiği tazminatlardan da ayırt edilmelidir. İş Kanunu madde L. 1235-3, gerçek ve ciddi bir nedene dayanmayan işten çıkarmanın tazminini düzenler ve kendi koşulları çerçevesinde daha önce ödenmiş bazı tazminatların dikkate alınmasına izin verir. İş Kanunu madde L. 1235-3-1 kapsamındaki hükümsüzlük hâlleri ve PSE'ye özgü yaptırımlar başka kurallara tabidir. Hesaplamayı hazırlamak için planı, toplu iş sözleşmesini, kıdeminizi, maaş bordrolarınızı ve önerilen tutarların dökümünü bir araya getirin.
Bir PSE'de CSE'nin mali müşavirinin rolü nedir?
CSE, toplu proje için öngörülen ilk toplantıda bilirkişiye başvurmaya karar verebilir. İş Kanunu madde L. 1233-34, ekonomik ve muhasebe incelemesinin yanı sıra sağlık, güvenlik veya projenin çalışma koşulları üzerindeki etkileri hakkında bir incelemeye de imkân verir. Mali müşavire başvuru İş Kanunu madde L. 2315-92 ile öngörülmüştür; masrafların işverence karşılanması İş Kanunu madde L. 2315-80 hükmünden kaynaklanır.
Rapor en geç görüş alma süresinin bitiminden on beş gün önce teslim edilir. İş Kanunu madde L. 1233-35, bilirkişinin bilgi taleplerini ve işverenin yanıtlarını düzenler. Dosyanın sunulmasından önce usule ilişkin emir talepleri idareye yöneltilir (İş Kanunu madde L. 1233-57-5). Bilirkişi incelemesi, sendikalara müzakere için yararlı analizler de sağlayabilir. İncelenecek sorular belirlenmeli ve belge talepleri atamadan itibaren takip edilmelidir.
Kaynaklar ve ilgili sayfalar
Resmî metinler ve ilgili sayfalar
Bu sayfada başvurulan başlıca Fransız İş Kanunu maddeleri, 13 Ekim 2026 tarihinde uygulanan hâlleriyle.
Daha fazla okuma
13 Ekim 2026 tarihinde uygulanan hukuk.
İncelenecek bir yeniden yapılanma veya PSE mi var?
Projeyi, CSE toplantı çağrılarını veya idari kararı iletin. Hukuk bürosu öngörülen önlemleri, gerekli belgeleri ve durumunuza uygun adımları inceler.