Kohen Avocats hukuk bürosu, Paris'te ticari işletme (fonds de commerce) hukuku
Paris ticari işletme avukatı: alım, satım ve devir uyuşmazlıkları
Satış vaadi, devir sözleşmesi, ilan, satış bedelinin yediemine bırakılması, alacaklıların itirazı, garantiler ve iptal: Paris ticari işletme avukatı olarak hukuk büromuz, niyet mektubundan ticari yargı önündeki uyuşmazlığa kadar ticari işletmenin (fonds de commerce) alıcısına da satıcısına da destek verir.
Hukuk büromuza 7/24 kesintisiz ulaşabilirsiniz. Bazı süreler kısadır: satıcının alacaklılarının itirazı için satışın son ilanından sonra on gün, alıcının devir sözleşmesindeki beyanlara ilişkin garanti davası için işletmenin teslim alınmasından itibaren bir yıl.
4,9/5
Google yorumlarının ortalama puanı270 yorum
Ceza hukuku alanındaki bu avukattan çok yüksek kalitede destek aldım. Profesyonelliği, dosyaya tam hâkimiyeti ve yargılamanın her aşamasındaki sürekli ilgisi özellikle vurgulanmayı hak ediyor. İletişim açık, düzenli ve hızlıydı; durumuma uygun, net tavsiyeler aldım. Ceza hukukunda titiz ve etkili bir savunma arayan herkese bu avukatı tavsiye ederim.
Av. Kohen ceza davamı takip etti. Yaptığı işten çok memnunum ve kendisini hiç tereddüt etmeden size tavsiye ederim.
Mükemmel bir ceza avukatı; eski partnerimin kötüye kullanarak talep ettiği bir koruma kararı sürecinde beni bu durumdan kurtardı
Mahkeme önündeki savunmam için bulunan çözümden çok memnunum. Başarılar dilerim
Av. Hassan Kohen genç, deneyimli ve son derece yetkin bir avukat. Çok iyi bir dinleyici; büyük bir empati ve güçlü bir insani duyarlılığa sahip. Ulaşılabilir ve hızlı; mesleğine tamamen hâkim.
Av. Hassan Kohen ile çok iyi bir deneyim yaşadım. Beni dikkatle dinlemek ve durumumu iyice anlamak için zaman ayırdı. İyi tavsiyeler veren, özenli ve ulaşılabilir bir avukat; müvekkillerini doğru yöne yönlendirmeyi biliyor. Dinlemeyi bilen ve yetkin bir profesyonel arayanlara kendisini tereddüt etmeden tavsiye ederim.
Av. Kohen bize iyi tavsiyelerde bulundu ve süreç boyunca yanımızda oldu. Yaptığı her şey için kendisine teşekkür ederim.
Paris Barosu
Acil durumlar 7/24
Dosyanın ön incelemesi
Belgelerinizi gönderin. Analizinizi alın.
Av. Hassan Kohen
Paris Barosu avukatı — ticari işletme (fonds de commerce) alımı, satımı ve devrine ilişkin uyuşmazlıklar.
Fransa avukatlar rehberindeki resmî profil (CNB) · Google'da 4,9/5 (270 yorum)
Sayfa 12 Ekim 2026 tarihinde güncellenmiştir.
Kısa yanıt
Ticari işletme alanında çalışan bir avukat, kuralları Fransız Ticaret Kanunu (Code de commerce), Fransız Medeni Kanunu (Code civil) ve Fransız Genel Vergi Kanunu (Code général des impôts) arasında dağılmış bir işlemi güvence altına alır. İmzadan önce kira sözleşmesini, rakamları, devam eden sözleşmeleri ve çalışanların durumunu inceler, ardından satış vaadini ve devir sözleşmesini hazırlar. Satıştan sonra alıcı işlemi on beş gün içinde ilan eder; satıcının alacaklıları bundan sonra satış bedelinin ödenmesine itiraz etmek (opposition) için on gün süreye sahiptir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-12 ve L. 141-14). Bu süre dolmadan satıcıya ödeme yapmak, alıcıyı bu alacaklılara karşı borcundan kurtarmaz: bedelin yediemine bırakılmasının (séquestre) nedeni budur. Uyuşmazlık, gerçeğe aykırı rakamlar, hile veya satıcının rekabeti durumunda hukuk büromuz Paris'teki yetkili mahkemeye başvurur. İletişim: +33 6 89 11 34 45.
İmzalanacak bir satış vaadi, bloke edilmiş bir bedel, hemen yanı başında yeniden faaliyete geçen bir satıcı mı?
Durumunuzu anlamak
Paris'te ticari işletme devri, adım adım açıklama
Ticari işletme satışı, Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-1 ve devamı ile bunları tamamlayan genel sözleşme hukukuna tabidir. Devir sözleşmesinde zorunlu kayıtlar öngören eski L. 141-1. madde Temmuz 2019'da yürürlükten kaldırılmıştır; buna rağmen satıcı beyan ettiklerinin doğruluğundan sorumlu olmaya devam eder ve bedelin ödenmesi hâlâ satışın ilanına bağlıdır. İster alıcı ister satıcı olun, adım adım bilmeniz gerekenler.
Temel noktalar
Ticari işletme satışını düzenleyen kurallar
Fransız Ticaret Kanunu ne diyor ve Paris'te uyuşmazlıklara hangi mahkeme bakıyor.
Satıcının rüçhan hakkı (privilège du vendeur), resmî senet (acte authentique) veya usulüne uygun olarak kaydettirilmiş adi yazılı bir sözleşme (acte sous seing privé) ile maddi olmayan unsurlar, ekipman ve mallar için ayrı ayrı belirlenmiş bedeller gerektirir (madde L. 141-5).
Devir günü satıcı ve alıcı, son hesap döneminin kapanışından bu yana gerçekleşen aylık ciroları gösteren bir belgeyi paraflar; önceki üç hesap dönemine ait defterler üç yıl boyunca erişilebilir kalır (madde L. 141-2).
Satış, alıcının girişimiyle, on beş gün içinde bir yasal ilan yayın organında ve Resmî Medeni ve Ticari İlanlar Bülteni'nde (BODACC) ilan edilir (madde L. 141-12); bu ilan, sözleşmenin vergi idaresine kaydından (enregistrement) sonra yapılır (madde L. 141-13).
Satıcının alacaklıları, son ilandan sonra on gün içinde bedelin ödenmesine itiraz edebilir; kiraya veren, işlemekte olan veya vadesi gelecek kira bedelleri için itirazda bulunamaz (madde L. 141-14).
Kira sözleşmesinde kiracının, kira sözleşmesini ticari işletmesinin alıcısına devretmesini yasaklayan her şart yazılmamış sayılır (madde L. 145-16).
Yetkili bir sosyal ve ekonomik kurulu (comité social et économique) bulunmayan işletmelerde çalışanlara satıştan en geç bir ay önce bilgi verilir; aksi hâlde bu kurula danışılır (madde L. 141-23 ve L. 141-28).
Tacirler arasında devirle ilgili uyuşmazlıklar ilke olarak ticari yargının görev alanına girer. Paris'te ticaret mahkemesi (tribunal de commerce), 1 Ocak 2025'te dört yıllığına başlatılan ekonomik faaliyetler mahkemesi (tribunal des activités économiques) deneme uygulaması için seçilen mahkemeler arasındadır (5 Temmuz 2024 tarihli bakanlık kararı). Bu mahkeme önünde Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Code de procédure civile) madde 853, özellikle 10 000 euroyu aşmayan talepler gibi istisnalar dışında, ilke olarak avukatla temsili zorunlu kılar. Taraflardan biri tacir değilse adli yargı ilk derece mahkemesi (tribunal judiciaire) yetkili olabilir: hukuk büromuz her türlü dava açılmasından (assignation) önce bu noktayı kontrol eder.
Çıkarlarınız
Alıcı veya satıcı: sizin için önemli olan
İki tarafın riskleri aynı değildir; devir sözleşmesi her birini zayıf noktalarında korumalıdır.
Bir ticari işletme satın alıyorsunuz
- Kira sözleşmesini kontrol edin: kalan süre, kullanım amacı, kira bedeli, devir şartları, kiraya verenin başlattığı yargısal süreçler.
- Beyan edilen rakamları satıcının basit bir beyanıyla değil, muhasebe kayıtlarıyla doğrulayın.
- Bedeli yalnızca yediemine ve ancak itiraz süresi dolduktan sonra ödeyin.
- Süre ve yer bakımından sınırlı, açık bir yeniden faaliyete geçmeme şartı (clause de non-rétablissement) öngörün.
Ticari işletmenizi satıyorsunuz
- İşletmeyi ve sonuçlarını tam olarak tanımlayın: gerçeğe aykırılık garanti sorumluluğunuzu doğurur (madde L. 141-3).
- İmzadan önce çalışanlara veya sosyal ve ekonomik kurula öngörülen usule uygun olarak bilgi verin.
- İtirazların kaldırılmasını ve bedelin alacaklılarınız arasında paylaştırılmasını hazırlayın.
- Satış vaadini çerçeveleyin: opsiyon süresi, geciktirici şartlar (conditions suspensives), bağlama bedeli (indemnité d'immobilisation).
İki durumun ortak noktası: yazılı belge. İmzadan önce beyan edilmemiş, doğrulanmamış veya sözleşmeye yazılmamış olan şey, sonradan zor savunulur. Hukuk büromuz satış vaadini ve devir sözleşmesini, ardından gelebilecek uyuşmazlığı göz önünde tutarak inceler veya hazırlar.
En sık karşılaşılan dikkat noktaları:
Yöntem
Tekliften ödemeye adım adım devir
Her aşamanın kendi hukuki işlevi vardır; hiçbiri risksiz atlanamaz.
Ticari işletmenin incelenmesi
Kira sözleşmesi, muhasebe, iş sözleşmeleri, tedarikçiler, idari izinler, işletme üzerine kaydedilmiş takyidatlar: inceleme (audit), gerçek bedeli ve talep edilecek garantileri belirler.
Satış vaadi
Tek taraflı (Fransız Medeni Kanunu madde 1124) veya karşılıklı (madde 1589) olsun, satış vaadi bedeli, başta kredi ve kiraya verenin onayı olmak üzere geciktirici şartları ve satışın kesinleştirilme tarihini belirler.
Devir sözleşmesi
Devredilen unsurları tanımlar ve bedeli unsurlara göre dağıtır; vergi idaresine kaydedilir, ardından on beş gün içinde bir yasal ilan yayın organında ve BODACC'ta ilan edilir (madde L. 141-12 ve L. 141-13).
Yediemin
Bedel, itiraz süresi dolana kadar bir yedieminde (séquestre) tutulur, ardından gerekirse hâkimin denetimi altında satıcı ile itiraz eden alacaklıları arasında paylaştırılır.
İyi hazırlanmış bir devir davaya gerek kalmadan sonuçlanır. Uyuşmazlık çıktığında ise onu kazanmayı veya iyi koşullarda sulhe bağlamayı sağlayan; satış vaadi, devir sözleşmesi ve yazılı yazışmalardır.
Kronoloji
Satıştan önce ve sonra izlenmesi gereken süreler
İmza gününden alıcının başvuru yollarına kadar mevzuatla belirlenen süreler.
Satıştan en geç bir ay önce
Yetkili bir sosyal ve ekonomik kurulu bulunmayan işletmelerde, teklif sunabilmeleri için çalışanların bilgilendirilmesi (madde L. 141-23).
Devir sözleşmesinden itibaren on beş gün içinde
Satışın alıcı tarafından, ilgili ildeki (département) bir yasal ilan yayın organında ve BODACC'ta ilan edilmesi (madde L. 141-12).
Son ilandan on gün sonra
Satıcının alacaklıları için itiraz süresinin sonu; bu tarihten önce satıcıya yapılan ödeme, alıcıyı bu alacaklılara karşı borcundan kurtarmaz (madde L. 141-14 ve L. 141-17).
Doksan gün
Fransız Genel Vergi Kanunu madde 1684'te öngörülen koşullarla, devralanın, devredenin belirli vergilerinden bedel ile sınırlı olarak müteselsilen sorumlu tutulabileceği süre.
İşletmenin teslim alınmasından bir yıl sonra
Satıcının beyanlarının gerçeğe aykırılığı nedeniyle açılacak garanti davası süresinin sonu (madde L. 141-4). Yargıtay (Cour de cassation) bu süreyi kesilmesi veya durması mümkün olmayan hak düşürücü bir süre (délai préfix) olarak kabul eder.
Hilenin öğrenilmesinden itibaren
Hile (dol) nedeniyle iptal davası süresinin başlangıç noktası (Fransız Medeni Kanunu madde 1144); bu dava, madde L. 141-3'teki garantiden ayrıdır.
Dosyayı hazırlamak
Toplanması gereken belgeler
Hem imza öncesi inceleme hem de satış sonrası bir uyuşmazlık için.
Ticari kira sözleşmesi, ekleri, son kira bildirimleri ve kiraya verenle yapılan her türlü yazışma.
Son üç hesap dönemine ait bilançolar ve gelir tabloları ile içinde bulunulan dönemin ara hesapları.
Devir günü tarafların parafladığı aylık ciro belgesi.
Niyet mektubu, satış vaadi, devir sözleşmesi ve ekipman envanteri dahil ekleri.
Yasal ilanlar, BODACC ilanı, alınan itirazlar ve yediemin sözleşmesi.
Personel listesi, iş sözleşmeleri ve çalışanların bilgilendirildiğinin kanıtı.
Faaliyetle ilgili idari izinler: ruhsat, teras izni, işyerinin mevzuata uygunluğu.
Bir uyuşmazlık için: mesajlar, reklamlar, fotoğraflar ve satıcının rakip faaliyetini gösteren her türlü unsur.
Eksik olsa bile elinizdekileri iletin: hukuk büromuz belgeleri önem sırasına koyar ve size neyin eksik olduğunu bildirir; +33 6 89 11 34 45 numaralı telefondan veya dosyanın ön incelemesi formu aracılığıyla.
SSS
Sıkça sorulan sorular
Yürürlükteki mevzuata ve Yargıtay içtihadına dayanan on iki ayrıntılı yanıt.
Paris'te bir ticari işletme alırken veya satarken neden bir avukata başvurmalı?
Çünkü ticari işletme devri, birbiriyle örtüşmeyen birden fazla hukuki rejimi bir araya getirir: ilan, itirazlar ve satıcının garantisi için Fransız Ticaret Kanunu; kira hakkı için ticari kira sözleşmeleri rejimi (statut des baux commerciaux); sözleşmenin kurulması ve sakatlıkları için Fransız Medeni Kanunu; devralanın müteselsil vergi sorumluluğu için Fransız Genel Vergi Kanunu. Devir sözleşmesi resmî senet veya adi yazılı sözleşme şeklinde yapılabilir; adi yazılı sözleşme şeklinde yapıldığında, satıcının rüçhan hakkından yararlanabilmesi için usulüne uygun olarak kaydettirilmesi gerekir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-5).
Avukat üç aşamada devreye girer. İmzadan önce ticari işletmeyi inceler ve garantileri müzakere eder. Devir sözleşmesi aşamasında, işleme özgü riskleri gözeten şartlar kaleme alır: sağlam olmayan bir kira sözleşmesi, mevsimlik ciro, çalışanlar, kiralık ekipman. Satıştan sonra ilanı, yediemin sürecini ve itirazları takip eder, bir uyuşmazlık çıkarsa müvekkilini savunur.
Ticaret hukuku sayfamıza da göz atabilirsiniz.
Zorunlu kayıtların kaldırılmasından bu yana devir sözleşmesi neleri içermeli?
Satıcıya devir sözleşmesinde edinim bedelini, işletme üzerindeki kayıtların durumunu, son üç hesap döneminin cirosunu ve sonuçlarını ve kira sözleşmesini belirtme yükümlülüğü getiren Fransız Ticaret Kanunu'nun eski L. 141-1. maddesi Temmuz 2019'da yürürlükten kaldırılmıştır. Bu kaldırma, satıcının garanti sorumluluğunu ortadan kaldırmamıştır: satıcı, aksine her türlü şarta rağmen, beyanlarının gerçeğe aykırılığından doğan garantiyle yükümlü olmaya devam eder (madde L. 141-3).
Yürürlükteki metin hâlâ iki şey öngörür. Devir günü satıcı ve alıcı, son hesap döneminin kapanışı ile satıştan önceki ay arasında gerçekleşen aylık ciroları gösteren bir belgeyi paraflar; satıcı üç yıl boyunca, talep üzerine, önceki üç hesap dönemine ait muhasebe defterlerini alıcının kullanımına sunar ve aksine her şart yazılmamış sayılır (madde L. 141-2). Satıcının rüçhan hakkını kullanabilmesi için maddi olmayan unsurlar, ekipman ve mallar için ayrı bedeller belirlenmelidir (madde L. 141-5).
Uygulamada eksiksiz bir devir sözleşmesi, devredilen her unsuru tanımlar, muhasebe tarafından doğrulanmış rakamları içerir, kira sözleşmesini ve varsa ilgili uyuşmazlıkları ayrıntılandırır, yediemin sürecini ve yeniden faaliyete geçmeme şartını düzenler. Kanuni bir listenin bulunmaması, sözleşme hazırlama işini azaltmaz: bu işi satıcının beyanlarının kalitesine kaydırır.
Satış bedelinin yediemine bırakılması nedir ve neden vazgeçilmezdir?
Yediemin, satıcının alacaklılarının ortaya çıkabileceği süre boyunca bedeli elinde tutan üçüncü kişidir; çoğunlukla avukatların parasal işlemler kasası (caisse des règlements pécuniaires des avocats, CARPA) aracılığıyla sözleşmeyi hazırlayan avukat veya bir noterdir (notaire). Satışın son ilanını izleyen on gün içinde, alacağı muaccel olsun ya da olmasın, satıcının her alacaklısı bedelin ödenmesine itiraz edebilir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-14). Bu süre dolmadan ödeme yapan alıcı, üçüncü kişilere karşı borcundan kurtulmaz (madde L. 141-17).
Yargıtay bundan katı bir sonuç çıkarır: «Bir ticari işletmenin satıcısının alacaklıları, bedelin ödenmesine itiraz etmiş olsunlar ya da olmasınlar, anılan L. 141-17. madde anlamında üçüncü kişi olduklarından, itiraz süresi dolmadan işletme satıcısına yapılan ödeme onlara karşı ileri sürülemez» (çevirimiz) (Cass. com., 8 mars 2023, n° 21-18.677, karar). Bu davada, bedeli doğrudan satıcıya ödemiş olan alıcı, satıcının tasfiye memuruna ikinci kez ödeme yapmak zorunda kalma riskiyle karşı karşıyaydı.
Dolayısıyla yediemin her şeyden önce alıcıyı korur. Bedelin var olduğunu ve bilinen kurallara göre paylaştırılacağını bilen satıcıyı da korur. Yediemin süresi alınan itirazlara bağlıdır: itiraz yoksa bedel süre dolduktan sonra serbest bırakılabilir; itiraz varsa bunların çözülmesi veya hâkime başvurulması gerekir.
Satıcının bir alacaklısı itiraz etti: bedel nasıl serbest bırakılır?
İtiraz, bedeli yedieminin elinde dondurur, ancak ona el koymaz. On günlük süre dolduktan sonra satıcı, itiraza rağmen bedelini alabilmek için, itirazın sebeplerini karşılamak üzere hâkimin belirleyeceği yeterli bir tutarı depo etmek şartıyla, ihtiyati tedbir yargılamasında (référé) mahkeme başkanına başvurabilir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-15). Hâkim bu izni ancak alıcının, başvurunun yöneltildiği alacaklılar dışında itiraz eden başka alacaklı bulunmadığını doğrulayan resmî beyanı üzerine verir.
İtiraz hiçbir icra edilebilir belge ve sebep olmaksızın yapılmışsa veya şekil bakımından hükümsüzse ve esas hakkında açılmış bir dava yoksa, satıcı ihtiyati tedbir yargılamasında bedelini alma iznini elde edebilir (madde L. 141-16). Şekil önemlidir: hükümsüzlük yaptırımı altında itiraz, alacağın tutarını ve sebeplerini belirtir ve işletmenin bulunduğu yerin yargı çevresinde bir tebligat adresi seçimi içerir (madde L. 141-14).
Hukuk büromuz her itirazı inceler, usule uygunluğunu ve alacağın gerçekliğini kontrol eder, ardından müzakere, ihtilaflı tutarın ayrılması (cantonnement) ve hâkime başvuru arasında seçim yapar. Satıcı hakkında bir toplu iflas prosedürü (procédure collective) yürütülüyorsa kurallar değişir: iflas tasfiyesi sayfamıza bakınız.
Alıcı, satıcının vergi borçlarından sorumlu tutulabilir mi?
Evet, sınırlı ölçüde. Bir ticari işletmenin devri hâlinde devralan, devredenin devir yılında veya hesap döneminde devir gününe kadar elde ettiği kârlara ilişkin gelir vergisinin ve bazı durumlarda devirden önce beyan edilmemiş önceki dönem kârlarına ilişkin verginin ödenmesinden devredenle birlikte müteselsilen sorumlu tutulabilir (Fransız Genel Vergi Kanunu madde 1684).
Bu müteselsil sorumluluğun aynı metinle belirlenmiş iki sınırı vardır. Devir ivazlı olarak yapılmışsa devralan yalnızca işletme bedeli kadar sorumludur. Devralan ancak, aynı kanunun 201. maddesinde öngörülen devir beyanı süresi içinde yapıldığında bu beyandan itibaren işleyen doksan günlük bir süre içinde takip edilebilir.
Bedelin yalnızca medeni hukuktaki itiraz süresinin ötesinde de yediemin nezdinde tutulmasının ve devir sözleşmesinin bu konuda çoğunlukla satıcının garantisini öngörmesinin nedenlerinden biri budur. Devralanın müteselsil vergi sorumluluğu konulu yazımız bu mekanizmayı ayrıntılı olarak açıklar.
Satıcının bildirdiği ciro gerçeğe aykırıydı: hangi başvuru yolları var?
İki hukuki dayanak bir arada bulunur. Birincisi özeldir: satıcı, Fransız Medeni Kanunu madde 1644 ve 1645'te öngörülen koşullarla beyanlarının gerçeğe aykırılığından doğan garantiyle yükümlüdür; bu da alıcıya sözleşmenin feshi ile bedelin indirilmesi arasında seçim hakkı, satıcı gerçeğe aykırılığı biliyorsa ayrıca tazminat hakkı tanır (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-3). Bu dava, işletmenin teslim alınmasından itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (madde L. 141-4).
Bu süre katıdır. Yargıtay, «29 Haziran 1935 tarihli kanunun 12. ve 13. maddelerine dayanan davanın açılması gereken bir yıllık süre hak düşürücü bir süredir (délai préfix)» (çevirimiz) tespitinde bulunan bir istinaf mahkemesi kararını onamıştır; söz konusu hükümler bugün L. 141-3 ve L. 141-4. maddelerde düzenlenmiştir (Cass. com., 31 mars 2004, n° 01-13.089, karar).
İkinci dayanak genel hukuktur. Yargıtay'a göre «Fransız Ticaret Kanunu'nun L. 141-3. maddesi hâline gelen 29 Haziran 1935 tarihli kanunun 13. maddesinin özel hükümleri, ticari işletme alıcısının, satıcının genel hukuktan doğan sorumluluğuna, özellikle hile nedeniyle başvurmasını engellemez» (çevirimiz) (Cass. com., 15 janvier 2002, n° 99-18.774, karar). Dolayısıyla bir yıllık süre geçmiş olsa bile, aldatma kanıtlanmak şartıyla hile davası açılabilir.
Bir ticari işletme satışı hile nedeniyle iptal ettirilebilir mi?
Evet. Hile (dol), bir sözleşme tarafının diğerinin rızasını hileli davranışlar veya yalanlarla elde etmesidir; diğer taraf için belirleyici olduğunu bildiği bir bilginin kasıtlı olarak gizlenmesi de hile oluşturur (Fransız Medeni Kanunu madde 1137). Sakatlık belirleyici olmalıdır: bu olmasaydı alıcı sözleşmeyi yapmayacak veya esaslı ölçüde farklı koşullarla yapacaktı (madde 1130).
Satıcı, alıcının ihmalinin arkasına sığınamaz. Bir şirket payı devrine ilişkin davada Yargıtay, hileyi «devralanın devirden önce şirketin mali durumu hakkında bilgi edinmesi gerektiği yönündeki gerekçelerle» reddeden bir istinaf mahkemesi kararını bozmuş ve bu gerekçelerin «hileli susmanın varlığını dışlamaya elverişli olmadığını; hileli susmanın yol açtığı yanılmayı her zaman mazur kıldığını» (çevirimiz) belirtmiştir (Cass. com., 18 septembre 2024, n° 23-10.183, karar). Fransız Medeni Kanunu madde 1137 ve 1139'a dayanan bu akıl yürütme her devir için geçerlidir.
Dava süresi ancak hilenin öğrenildiği günden itibaren işlemeye başlar (madde 1144). İptal, karşılıklı iadeleri gerektirir; alıcı ayrıca veya yalnızca tazminat da talep edebilir. Hata veya hile nedeniyle devrin iptali konulu yazımız bu noktaları ayrıntılı olarak ele alır.
Satıcı yakınlarda rakip bir işletme açıyor: ne yapmalı?
Satıcı, sözleşmede bu konuda hiçbir hüküm bulunmasa bile, satılan şeyin tamamında veya bir kısmında alıcının uğradığı zapttan (éviction) dolayı kanunen garanti borcu altındadır (Fransız Medeni Kanunu madde 1626). Ticari işletmeye uygulandığında bu garanti, satıcının devrettiği müşteri çevresini geri almasını yasaklar. Devir sözleşmelerinin çoğu buna ayrıca, kesin bir süre ve alan belirleyen bir yeniden faaliyete geçmeme şartı ekler.
Bu şart, alıcının meşru çıkarlarıyla orantılı kalmalıdır: süre veya alan sınırı olmayan aşırı geniş bir yasak itiraza açıktır. Buna karşılık iyi kaleme alınmış bir şart; bir şirket, bir yakın veya bir paravan kişi aracılığıyla dolaylı olarak yeniden faaliyete geçmeyi de kapsar; bu da gerçekte kimin söz konusu olduğuna ilişkin zor bir tartışmanın önüne geçer.
Satıcı yeniden faaliyete geçtiğinde delillerin hızla toplanması gerekir: icra memuru (commissaire de justice) tutanağı, reklamlar, sicil kayıtları, müşteri beyanları. Aciliyete göre hukuk büromuz bir ihtarname gönderir, faaliyetin durdurulması için ihtiyati tedbir hâkimine başvurur, ardından esas hakkında tazminat talep eder. Bedel tamamen ödenmemişse tazminat alacağı satıcıya karşı ayrıca ileri sürülebilir.
Kiraya veren, kira sözleşmesinin ticari işletmeyle birlikte devrini engelleyebilir mi?
Bunu yasaklayamaz. Kiracının kira sözleşmesini veya ticari kira rejiminden doğan haklarını ticari işletmesinin alıcısına devretmesini yasaklamayı amaçlayan anlaşmalar, şekli ne olursa olsun yazılmamış sayılır (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 145-16). Dolayısıyla kira hakkı ticari işletmeyi izler.
Buna karşılık kira sözleşmesi devri düzenleyebilir: şekil şartları, kiraya verenin devir sözleşmesine katılması, devredenin garantisi. Bu şartlar inceleme aşamasında tespit edilmeli ve harfiyen uygulanmalıdır; çünkü bunların ihlali kira sözleşmesinin feshi talebine dayanak oluşturabilir ve bu da alıcıyı ödediği şeyin esasından yoksun bırakır. Kiraya veren, işlemekte olan veya vadesi gelecek kira bedelleri için bedelin ödenmesine de itiraz edemez (madde L. 141-14).
Alıcı ayrıca kira sözleşmesinin kendi durumunu da kontrol etmelidir: fesih şartına dayanan ödeme ihtarı (commandement), tahliye bildirimi, yenileme süreci, talep edilen tadilatlar. Kira sözleşmesi tehdit altında olan bir ticari işletme, kira sözleşmesi sağlam olan bir işletmenin bedelini etmez. Bu konularda ticari kira sözleşmesinin yenilenmesinin reddi konulu yazımıza bakınız.
Alıcı kredisini alamıyor: satış vaadi düşer mi?
Bu, satış vaadinin nasıl kaleme alındığına bağlıdır. Satış bir kredinin alınmasına bağlanmışsa bu bir geciktirici şarttır: borç, gelecekteki ve belirsiz bir olaya bağlıdır (Fransız Medeni Kanunu madde 1304). Alıcı öngörülen başvuruları yapmış olmasına rağmen kredi reddedilirse satış vaadi hükümsüz kalır ve bağlama bedeli ilke olarak ödenmez.
Alıcı şartın gerçekleşmesini engellemişse, örneğin sözleşmede belirtilen özelliklere uygun bir başvuru yapmamışsa durum değişir. Bu durumda geciktirici şart, gerçekleşmesinde çıkarı olan tarafça gerçekleşmesi engellendiğinde gerçekleşmiş sayılır (madde 1304-3). Satıcı o zaman öngörülen bedeli, hatta satış vaadi satış hükmündeyse satışın ifasını talep edebilir (madde 1589).
Dolayısıyla her şey şarta bağlıdır: talep edilen kredinin tutarı, süresi ve faiz oranı, başvuruları belgeleme süresi, bağlama bedelinin akıbeti. Hukuk büromuz bu hükümleri, her tarafın imzadan önce bankanın reddi hâlinde ne olacağını bilmesi için kaleme alır.
Ticari işletmenizi satmadan önce çalışanları bilgilendirmeniz gerekir mi?
Evet, işletmeye göre değişen usullerle. Fransız İş Kanunu (Code du travail) madde L. 2312-1'in ikinci fıkrasında öngörülen yetkileri kullanan bir sosyal ve ekonomik kurul kurma yükümlülüğü bulunmayan işletmelerde çalışanlar, bir satın alma teklifi sunabilmeleri için satıştan en geç bir ay önce bilgilendirilir (Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-23, 28 Mayıs 2026'dan bu yana yürürlükte olan hâliyle). Her çalışan teklif sunmama kararını bildirmişse satış daha erken yapılabilir.
Bu yükümlülüğe tabi işletmelerde sosyal ve ekonomik kurul, satış projesi hakkında bilgilendirilir ve kurula danışılır (madde L. 141-28). Mevcut metin satışın hükümsüzlüğünü öngörmez; bir sorumluluk davası açıldığında mahkeme, savcılığın talebi üzerine, satış tutarının %0,5'ini aşamayacak bir hukuki para cezasına hükmedebilir (madde L. 141-23).
Alıcının da bu noktayı ve ticari işletmeyle birlikte devredilen personelin listesini kontrol etmekte yararı vardır. İşletmenin kiraya verilmesi (location-gérance) ve iş sözleşmelerinin devri konulu yazımız benzer bir soruyu ele alır.
Bir ticari işletme devri veya uyuşmazlığı için avukatlık ücreti ne kadar?
Avukatlık ücretleri, acil durum veya mücbir sebep hâlleri dışında, 31 Aralık 1971 tarihli ve 71-1130 sayılı kanunun 10. maddesine uygun olarak yazılı bir ücret sözleşmesine bağlanır: taahhütte bulunmadan önce görevin neyi kapsadığını ve maliyetini bilirsiniz. Sözleşme, öngörülebilir işleri karşılayan ücretin tutarını veya belirlenme yöntemini ve öngörülen masrafları belirtir.
Hukuk büromuz aşama bazında götürü ücreti tercih eder: inceleme ve müzakere, satış vaadinin hazırlanması, devir sözleşmesinin hazırlanması ve formalitelerin takibi, yediemin sürecinin ve itirazların yönetimi, uyuşmazlık hâlinde ise ihtarname, ihtiyati tedbir yargılaması ve esas hakkında dava. Her yeni görev bir ek sözleşmeye bağlanır; öngörülmeyen bir faturalandırma yapılmaz.
Belgeler üzerinden ilk bir görüş için, bu sayfadaki form aracılığıyla dosyanın ön incelemesi 80 € KDV dahil ücrete tabidir. Hukuk büromuz ardından öngörülen stratejiyi ve her aşamanın maliyetini size yazılı olarak bildirir. İlk görüşme için: +33 6 89 11 34 45.
Kaynaklar
Resmî metinler ve ilgili sayfalar
Bu sayfanın kaynakları ve hukuk büromuzun ilgili uzmanlık alanları.
Resmî metinler
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-2: aylık cirolar ve muhasebe defterlerine erişim
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-3: beyanların doğruluğuna ilişkin garanti
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-4: garanti davası için bir yıllık süre
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-5: satıcının rüçhan hakkı ve bedelin dağıtımı
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-12: satışın ilanı
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-14: alacaklıların itirazı
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-15: itiraza rağmen bedelin alınması için ihtiyati tedbir yargılaması
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-17: vadeden önce yapılan ödeme alıcıyı borçtan kurtarmaz
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 141-23: çalışanların bilgilendirilmesi
- Fransız Ticaret Kanunu madde L. 145-16: kira sözleşmesinin ticari işletmeyle birlikte devri
- Fransız Genel Vergi Kanunu madde 1684: devralanın müteselsil vergi sorumluluğu
- Fransız Medeni Kanunu madde 1137: hile (dol)
- Fransız Medeni Kanunu madde 1626: zapttan doğan garanti
- Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 853: ticari yargı önünde temsil
- Cass. com., 8 mars 2023, n° 21-18.677: itiraz süresi dolmadan bedelin ödenmesi
- Cass. com., 18 septembre 2024, n° 23-10.183: hileli susma ve bilgi edinme yükümlülüğü
- Cass. com., 15 janvier 2002, n° 99-18.774: özel garanti ve hile davası
- Cass. com., 31 mars 2004, n° 01-13.089: bir yıllık hak düşürücü süre
Güvence altına alınması gereken bir ticari işletme devri mi?
Satış vaadini imzalamadan önce veya bir uyuşmazlık ortaya çıkar çıkmaz hukuk büromuzla iletişime geçin: itiraz edilen rakamlar, bir itiraz nedeniyle bloke edilen bedel, yakınlarda yeniden faaliyete geçen satıcı. Hukuk büromuza 7/24 kesintisiz ulaşabilirsiniz; Paris'te ve Île-de-France bölgesinde alıcıya da satıcıya da destek veririz.