Kohen Avocats hukuk bürosu, Paris kamulaştırma avukatlığı
Paris kamulaştırma avukatı: itiraz, müzakere, tazminatın belirlenmesi
Kamu yararı kararı (déclaration d'utilité publique) ve devredilebilirlik kararı (arrêté de cessibilité), kamulaştıran idarenin teklifi, kamulaştırma hâkimi (juge de l'expropriation) önünde yazılı savunma ve keşif, asıl tazminat ve fer'i tazminatlar, istinaf, tahliye edilen kiracılar ve esnaf, mülkün tamamının kamulaştırılması, satın alma talebi (délaissement) ve geri devir (rétrocession): hukuk bürosu, kamulaştırılan mal sahiplerine, kullanıcılara ve şirketlere, ayrıca işlemi yürüten kamu idarelerine ve proje geliştiricilere hukuki destek sunar.
Büro 7/24 kesintisiz ulaşılabilir. Kamulaştıran idarenin teklifi, tebliğinden itibaren bir ay içinde yazılı yanıt gerektirir (Fransız Kamulaştırma Kanunu'nun (Code de l'expropriation pour cause d'utilité publique) R. 311-5 maddesi); kamu yararı kararına ve devredilebilirlik kararına karşı, yayımlanmalarından veya tebliğlerinden itibaren iki ay içinde idari yargıda itiraz edilir (Fransız İdari Yargı Kanunu'nun (Code de justice administrative) R. 421-1 maddesi).
4,9/5
Google yorumlarının ortalama puanı270 yorum
Ceza hukuku alanındaki bu avukattan çok yüksek kalitede destek aldım. Profesyonelliği, dosyaya tam hâkimiyeti ve yargılamanın her aşamasındaki sürekli ilgisi özellikle vurgulanmayı hak ediyor. İletişim açık, düzenli ve hızlıydı; durumuma uygun, net tavsiyeler aldım. Ceza hukukunda titiz ve etkili bir savunma arayan herkese bu avukatı tavsiye ederim.
Av. Kohen ceza davamı takip etti. Yaptığı işten çok memnunum ve kendisini hiç tereddüt etmeden size tavsiye ederim.
Mükemmel bir ceza avukatı; eski partnerimin kötüye kullanarak talep ettiği bir koruma kararı sürecinde beni bu durumdan kurtardı
Mahkeme önündeki savunmam için bulunan çözümden çok memnunum. Başarılar dilerim
Av. Hassan Kohen genç, deneyimli ve son derece yetkin bir avukat. Çok iyi bir dinleyici; büyük bir empati ve güçlü bir insani duyarlılığa sahip. Ulaşılabilir ve hızlı; mesleğine tamamen hâkim.
Av. Hassan Kohen ile çok iyi bir deneyim yaşadım. Beni dikkatle dinlemek ve durumumu iyice anlamak için zaman ayırdı. İyi tavsiyeler veren, özenli ve ulaşılabilir bir avukat; müvekkillerini doğru yöne yönlendirmeyi biliyor. Dinlemeyi bilen ve yetkin bir profesyonel arayanlara kendisini tereddüt etmeden tavsiye ederim.
Av. Kohen bize iyi tavsiyelerde bulundu ve süreç boyunca yanımızda oldu. Yaptığı her şey için kendisine teşekkür ederim.
Paris Barosu
Acil durumlar 7/24
Dosyanın ön incelemesi
Belgelerinizi gönderin. Analizinizi alın.
Av. Hassan Kohen
Paris Barosu (Barreau de Paris) avukatı: kamu yararı amacıyla kamulaştırma, tazminatların belirlenmesi, kamu yararı kararı ve devredilebilirlik kararına ilişkin uyuşmazlıklar.
Fransız avukatlar ulusal rehberindeki resmî kayıt (CNB) · Google'da 4,9/5 (270 yorum)
Sayfa 31 Ekim 2026 tarihinde güncellenmiştir.
Kısa yanıt
Bir taşınmaz, ancak soruşturma sonrasında tespit edilmiş bir kamu yararına cevap veriyorsa, parseller ve mal sahipleri çekişmeli usulle belirlenmişse kamulaştırılabilir ve bunun karşılığında adil ve önceden ödenen bir tazminat verilir (Kamulaştırma Kanunu L. 1 maddesi). İdari aşama, kamu yararı kararı ve ardından devredilebilirlik kararı ile sonuçlanır (L. 121-1 ve L. 132-1 maddeleri); bunlara karşı iki ay içinde idari yargıda itiraz edilebilir (İdari Yargı Kanunu R. 421-1 maddesi). Yargısal aşama, kamulaştırma hâkiminin, rızaen devir olmaması hâlinde mülkiyeti devreden kararıyla başlar (L. 220-1 maddesi). Anlaşma sağlanamazsa aynı hâkim, doğrudan, maddi ve kesin zararın tamamını kapsayan tazminatları belirler (L. 311-5 ve L. 321-1 maddeleri); bu belirleme, yazılı savunmaların teati edilmesinden, keşiften ve hükûmet komiseri (commissaire du Gouvernement) görüşünden sonra yapılır; taraflar avukat tutmak zorundadır, devlet ve yerel yönetimler ise bir görevlileri aracılığıyla temsil edilebilir (R. 311-9 maddesi). Paris 16. bölgedeki Kohen Avocats hukuk bürosu, kamulaştırılan mal sahibi, kiracı veya tahliye edilen esnaf adına olduğu kadar kamulaştıran idare adına da görev alır. İletişim: +33 6 89 11 34 45.
Kamulaştırma soruşturması açıldı, teklif aldınız, hâkim önüne çağrıldınız mı?
Durumunuzu anlamak
Paris'te kamulaştırma, açıklamalı
Kamulaştırma, ancak “bir soruşturmanın ardından önceden ve usulüne uygun biçimde tespit edilmiş” bir kamu yararı varsa karara bağlanabilir (Kamulaştırma Kanunu L. 1 maddesi) (çevirimiz). İşlemin nasıl ilan edildiği, nasıl itiraz edilebileceği, tazminatın nasıl belirlendiği ve kiracıların, esnafın ve eski mal sahiplerinin neler elde edebileceği.
Temel noktalar
Mülkiyetten yoksun bırakmadan önce dört koşul
İdarenin tamamlamış olması gerekenler ve kamulaştırılan kişinin her aşamada denetleyebilecekleri.
Bir soruşturmanın ardından önceden ve usulüne uygun biçimde tespit edilmiş, devletin yetkili makamı tarafından, bazı işlemler için Danıştay (Conseil d'État) kararıyla çıkarılan kararname ile ilan edilmiş bir kamu yararı (L. 1 maddesi ve L. 121-1 maddesi).
Çekişmeli usulle belirlenmiş, ardından listesini içeren bir kararla devredilebilir ilan edilmiş parseller ve mal sahipleri; liste kamu yararı kararından zaten anlaşılmıyorsa (L. 132-1 maddesi).
Mülkiyetin rızaen devirle veya bu olmazsa idari aşamanın formalitelerinin tamamlandığını gösteren belgelere dayanılarak verilen kamulaştırma hâkimi kararıyla devredilmesi (L. 220-1 maddesi ve L. 221-1 maddesi).
Anlaşma olmazsa, ilin adli yargı ilk derece mahkemesinin (tribunal judiciaire) hâkimi olan kamulaştırma hâkimi tarafından belirlenen adil ve önceden ödenen tazminat (L. 311-5 maddesi ve L. 211-1 maddesi).
Takvim sınırlandırılmıştır. Kamu yararını ilan eden işlem, soruşturmanın kapanışından en geç bir yıl sonra yapılır; Danıştay kararıyla çıkarılan kararname gerekiyorsa bu süre on sekiz aya çıkar (L. 121-2 maddesi). Bu işlem, kamulaştırmanın gerçekleştirilmesi için tanınan süreyi belirler; bu süre beş yılı, işlem bir yerel imar planında öngörülmüşse on yılı aşamaz; bu sınır Danıştay kararıyla çıkarılan kararnameyle yapılan ilana uygulanmaz (L. 121-4 maddesi). İlk süre beş yılı aşmıyorsa, aynı biçimde alınan bir işlemle süre bir kez, en fazla ilk süreye eşit olarak ve yeni bir durum yoksa yeni soruşturma yapılmadan uzatılabilir; diğer her uzatma Danıştay kararıyla çıkarılan kararname gerektirir (L. 121-5 maddesi).
Bu süre mal sahibini korur. Yargıtay (Cour de cassation) şöyle karar vermiştir: “kamulaştırma hâkimi, kararının tarihinde işlemin kamu yararı kararı hükümsüz hâle gelmişse mülkiyetin devrine karar veremez” (çevirimiz) (Cass. 3e civ., 9 avril 2026, n° 24-17.155); Yargıtay, kamulaştıran belediyenin temyiz başvurularını reddetmiştir. Kamulaştırma kararı, kendiliğinden ve tarihinde, taşınmaz üzerindeki tüm ayni ve şahsi hakları sona erdirir; kayıtlı alacaklıların hakları tazminata aktarılır (L. 222-2 ve L. 222-3 maddeleri).
Kamulaştıran idare, ilgili parselleri belirleyebiliyorsa tekliflerini ön soruşturmanın açıldığı andan itibaren tebliğ edebilir (R. 311-4 maddesi). Bu nedenle görüşmeler çoğu zaman kamu yararı kararından önce başlar: tapu senetlerini, kira sözleşmelerini, planları ve emsal satış kayıtlarını toplamanın zamanı budur. Yargısal aşama ve tazminatın hâkim tarafından belirlenmesi hakkındaki yazımıza bakın.
İdari aşama
Kamu yararı kararına ve devredilebilirlik kararına itiraz
İdare mahkemesi usulü ve işlemin maliyet-yarar dengesini denetler; kararları, kamulaştırma kararının akıbetini belirler.
Kamu soruşturması
Ön soruşturma Kamulaştırma Kanunu'na, çevreyi etkileyebilecek işlemlerde ise Fransız Çevre Kanunu'na (Code de l'environnement) tabidir (L. 110-1 maddesi). Soruşturma komiserinin sonuçları, talep eden ilgililere bildirilir (L. 112-1 maddesi).
Kamu yararı kararı
Devletin yetkili makamınca, soruşturmanın kapanışından en geç bir yıl sonra, Danıştay kararıyla çıkarılan kararname gerekiyorsa on sekiz ay sonra alınır ve kamulaştırmanın gerçekleştirilme süresini belirtir (L. 121-2 ve L. 121-4 maddeleri).
Devredilebilirlik kararı
İşlem için kamulaştırılması gereken parselleri veya ayni hakları belirler (L. 132-1 maddesi).
Başvuru yolu
İdare mahkemesine, kararın tebliğinden veya yayımından itibaren iki ay içinde karara karşı açılan davayla başvurulur (İdari Yargı Kanunu R. 421-1 maddesi).
Hukuka aykırılık def'i
Devredilebilirlik kararına karşı açılan davada davacı, kamu yararı kararının uzatılmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürebilir; bu uzatma, kamu yararı kararı ve devredilebilirlik kararıyla birlikte tek bir karmaşık işlem oluşturur (CE, 12 octobre 2018, n° 417016).
İptal ve kamulaştırma kararı
Kamu yararı kararının veya devredilebilirlik kararının iptali kesinleşirse, kamulaştırılan her kişi, kararın veya kamulaştıran idarenin verdiği bilginin tebliğinden itibaren iki ay içinde, hâkimin kamulaştırma kararının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu tespit etmesini isteyebilir (L. 223-2 maddesi, R. 223-2 ve R. 223-3 maddeleri).
Denetim öncelikle maliyet-yarar dengesine ilişkindir. Danıştay (Conseil d'État), bir işlemin ancak özel mülkiyete verdiği zarar, mali maliyeti ve gerekiyorsa sosyal sakıncaları veya diğer kamu yararlarına verdiği zarar, taşıdığı yarara göre aşırı değilse kamu yararı olarak ilan edilebileceğini hatırlatır. Temyiz mercii sıfatıyla Danıştay, maliyeti ve olağanüstü bir peyzaja verdiği zarar aşırı olan bir kentsel bulvarın kamu yararı kararını iptal eden ve ayrıca soruşturma komiserinin soruşturmanın açılmasının ertesi günü basında dile getirdiği baştan taraflı tutumunu da dikkate alan idari istinaf mahkemesinin değerlendirmesini onamıştır (CE, 28 juin 2021, n° 434150).
Yaptırım bundan sonra adli yargıya geçer. Kamulaştırma kararına karşı yalnızca yetkisizlik, yetki aşımı veya şekil eksikliği nedeniyle temyiz başvurusu yapılabilir (L. 223-1 maddesi). Yargıtay, önceden bir ölçü planı hazırlanmadan kısmi kamulaştırmaya karar veren bir kararı, geri göndermeksizin bozmuş ve “kamulaştırılan parsellerin, bu belgeden kaynaklanan numaralandırmaya göre belirlenebilmesi için önceden bir ölçü tutanağı düzenlenmelidir” hatırlatmasında bulunmuştur (çevirimiz) (Cass. 3e civ., 28 mai 2025, n° 23-19.940). Yargıtay artık bunun tersine, “kamu yararı kararının veya devredilebilirlik kararının ileride iptal edilmesinin, kamulaştırma kararının hukuki dayanağını yitirmesi nedeniyle bozulması sonucunu doğurmadığına” hükmetmektedir (çevirimiz) (Cass. 3e civ., 16 janvier 2025, n° 23-21.174). Bu kural, karardan önce tebliğ edilmiş kesin bir iptal bulunmadıkça derhal uygulanır; o davada kesin bir iptal bulunmadığından bu sebep kabul edilemez bulunmuş ve kamulaştırılan şirketin temyiz başvuruları reddedilmiştir. Kamulaştırılan kişi bu durumda L. 223-2 maddesindeki yolu izler.
İki cephe birlikte yürütülür: idari yargı kararı kamulaştırma kararının akıbetini belirlerken, tazminat kamulaştırma hâkimi önünde tartışılır. Kamu yararı kararına ve tazminata itiraz hakkındaki yazımıza ve kamu hukuku sayfamıza bakın.
İki taraf
Kamulaştırılan sizsiniz veya işlemi yürüten sizsiniz
Aynı metinler, kamulaştırmaya maruz kalanın veya onu yürütenin gözüyle farklı okunur.
Mal sahibi, kullanıcı veya işletmecisiniz
- Kamu yararı kararını, süresini, devredilebilirlik kararını ve işlemlerin tebliğini kontrol edin.
- Teklife bir ay içinde, her tazminat kalemi için ayrı ayrı rakamlandırılmış ve ayrıntılı bir talepte bulunarak yanıt verin.
- Yazılı savunmayı, emsal kayıtlarını ve keşfi hazırlayın; ardından hükûmet komiserinin görüşünü tartışın.
Yerel yönetim, proje geliştirici veya kamu kurumusunuz
- Soruşturmayı, kamu yararı kararını, parsel durum tablosunu (état parcellaire) ve gerçekleştirme süresini güvence altına alın.
- Asıl tazminatı ve fer'i tazminatları ayıran teklifler tebliğ edin ve hâkime başvuru için yazılı savunmayı hazırlayın.
- Benimsenen nitelendirmeyi ve emsalleri gerekçelendirin, rızaen devirleri hazırlayın.
Talebin rakamı hâkimi bağlar. R. 311-22 maddesine göre hâkim, tarafların taleplerinin sınırları içinde karar verir; altı hafta içinde cevap dilekçesini tebliğ etmeyen davalının, tekliflerinde veya tekliflere verdiği yanıtta ısrar ettiği kabul edilir. Yargıtay bundan, kamulaştırılan kişi bir talepte bulunmuşsa “hâkimin, hükûmet komiserinin önerisi bundan yüksek olsa bile, bu talebin tutarını aşarak karar veremeyeceği” sonucunu çıkarır (çevirimiz) (Cass. 3e civ., 9 octobre 2025, n° 24-12.637). Bunun tersine, sessiz kalan kamulaştırılan kişi, hükûmet komiserinin önerisini aşmamak kaydıyla tekliften fazlasını alabilir; o davada kamulaştıran idarenin temyiz başvurusu reddedilmiştir. Çok düşük rakamlandırılmış bir talep hâkimi sınırlar: hukuk bürosu talebi, malın tam bir incelemesinden sonra belirler.
Hukuk bürosunun her dosyada incelediği noktalar:
Yargısal aşama
Kamulaştırma hâkimi ve tazminatın belirlenmesi
Kısa sürelerle ilerleyen, değerleme tarihleri ve emsaller üzerinde dönen yazılı bir usul.
Teklif
Kamulaştıran idare, asıl tazminatı ve her bir fer'i tazminatı ayırarak tekliflerini tebliğ eder ve ilgiliyi, bir ay içinde kabul ettiğini veya talebinin ayrıntılı tutarını yazılı olarak bildirmeye davet eder (L. 311-4 maddesi ve R. 311-5 maddesi).
Mahkemeye başvuru
Bu süre içinde anlaşma sağlanamazsa, daha özenli taraf, kalem müdürlüğüne verilen yazılı savunma ile hâkime başvurur; taraflar avukat tutmak zorundadır (R. 311-9 maddesi). Kamulaştırılan kişi, kamulaştırma kararından itibaren hâkime başvurabilir (L. 311-6 maddesi).
Yazılı savunmalar
Davalının, davacının yazılı savunmasına cevap vermek için altı haftası vardır; yazılı savunmalar her tazminat kalemini rakamlandırır ve belgelerle birlikte sunulur (R. 311-11 ve R. 311-12 maddeleri).
Hükûmet komiseri
Kabul edilemezlik yaptırımıyla, görüşünü keşiften en az sekiz gün önce, kullandığı emsal kayıtları ve gerekçeli bir değerlendirmeyle birlikte tebliğ eder (R. 311-16 maddesi).
Yerinde keşif
Hâkim, kararından itibaren iki ay içinde yerinde keşif yapar; taraflara on beş gün önceden haber verilir; ardından açık duruşma yapılır (R. 311-14, R. 311-15 ve R. 311-18 maddeleri).
Hüküm ve istinaf
Karar, asıl tazminatı ve fer'i tazminatları ayırır (L. 321-3 maddesi). İstinaf başvurusu kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılır ve icrayı durdurmaz (R. 311-24 ve R. 311-25 maddeleri).
Değerlemeyi iki tarih belirler. Hâkim, malların niteliğini kamulaştırma kararının tarihindeki hâliyle esas alır; daha yüksek tazminat elde etmek amacıyla yapılan ve soruşturmanın açılmasından sonra yapıldığı varsayılan iyileştirmeler tazmin edilmez (L. 322-1 maddesi). Mallar ilk derece kararının tarihindeki değerle takdir edilir; ancak inşaat arsalarına ve rezerve edilmiş alanlara özgü kurallar saklı kalmak üzere, belirli tarihler dışında yalnızca soruşturmanın açılmasından bir yıl önceki fiilî kullanım dikkate alınır ve projenin duyurulmasından kaynaklanan değer artışları göz ardı edilir (L. 322-2 maddesi). Kısmi kamulaştırmada arsaların nitelendirilmesi “yalnızca kamulaştırılan kısma göre değil, o kısmın ayrıldığı parselin tamamına göre” yapılır (çevirimiz); Yargıtay, kamulaştıran büyükşehir idaresinin temyiz başvurusunu reddetmiştir (Cass. 3e civ., 6 mars 2025, n° 23-22.427).
İnşaat arsası niteliği, imara açık bir sınıflandırmayı ve uygun boyutlu şebekelerle fiilî bir hizmet bağlantısını gerektirir (L. 322-3 maddesi). Bütünleşik bir planlama bölgesinde yalnızca şebekelerin boyutu tartışmalıysa, “bu bölgenin planlamasından sorumlu olan ve Kamulaştırma Kanunu'nun R. 112-5 maddesinde belirtilen dosyadaki bilgilere tek başına sahip olan kamulaştıran idarenin bu yetersizliği ispat etmesi gerekir” (çevirimiz) (Cass. 3e civ., 8 janvier 2026, n° 24-22.726). Bunun tersi yönde bir sınır da vardır: “yalnızca kamulaştırma günü hukuken korunan bir hakka dayanan zarar tazmin edilebilir” (çevirimiz); bu nedenle inşaata izin verilmeyen bir parselde usulsüz yapılmış bir yapı, yıkım davası zamanaşımına uğramış olsa bile tazminat hakkı doğurmaz (Cass. 3e civ., 15 février 2024, n° 22-16.460).
Yeniden yatırım tazminatı, aynı nitelikte bir malı yeniden satın almak için olağan olarak yapılan giderleri karşılar; ancak mal, kamu yararı kararından önceki altı ay içinde bilinen biçimde satış amacına ayrılmışsa veya satışa çıkarılmışsa bu tazminat verilmez (R. 322-5 maddesi). Paris istinaf mahkemesi (cour d'appel), malı kamu yararı kararından sonra edinen bir şirkete bu tazminatı vermiş, “malın, yukarıda anılan Kamulaştırma Kanunu'nun R. 322-5 maddesi anlamında bilinen biçimde satışa ayrıldığı da kanıtlanmış değildir” (çevirimiz) diyerek tazminatı 422 800 euro olarak belirlemiştir (CA Paris, pôle 4, ch. 7, 8 janvier 2026, n° 24/08024). Tazminatın belirlenme usulü ve hesaplanması hakkındaki yazımıza bakın.
Diğer ilgililer
Kiracılar, esnaf, mülkün tamamının kamulaştırılması, satın alma talebi ve geri devir
Kamulaştırma, malı kullanan veya orada iş yapanları da etkiler ve devirden sonra da haklar bırakır.
Mal sahibi, kiracıları, çiftlik kiracılarını ve kullanım hakkı veya irtifak hakkı sahiplerini kamulaştıran idareye bildirmek zorundadır (L. 311-2 maddesi); toplu ilandan sonra kendilerini bildirmeyen diğer ilgililer, her türlü tazminat hakkını kaybeder (L. 311-3 maddesi).
Hâkim, tazminatı farklı sıfatlarla talep eden taraflar lehine ayrı ayrı tazminatlara hükmeder (L. 321-2 maddesi).
Kamulaştıran idare, tahliye edilen esnafa, zanaatkâra veya sanayiciye aynı yerleşim alanında eşdeğer bir yer önerebilir; eşdeğerliğe ilişkin uyuşmazlıkları hâkim çözer (L. 322-12 maddesi).
Kamulaştırılan mal sahiplerinin, tahliye edilen kiracıların ve kullanıcıların taşınma tazminatları, alacaklıların her türlü itirazına rağmen ödenir (L. 323-1 maddesi).
Yapılı bir taşınmazın kalan kısmı artık olağan koşullarda kullanılamayan kamulaştırılan kişi, tekliflerin tebliğinden itibaren bir ay içinde mülkün tamamının kamulaştırılmasını (emprise totale) talep edebilir (L. 242-1 maddesi ve R. 242-1 maddesi).
Kamu yararı kararının yayımından bir yıl sonra mal sahibi, kamulaştıran idareyi iki yıl içinde malını satın almaya çağırabilir; anlaşma olmazsa hâkim devre karar verir ve bedeli belirler (L. 241-1 ve L. 241-2 maddeleri). Rezerve edilmiş bir alandaki veya eşgüdümlü planlama bölgesindeki (zone d'aménagement concerté) arsanın sahibi de benzer bir satın alma talep hakkına (droit de délaissement) sahiptir: bir yıl içinde bedel konusunda anlaşma sağlanamazsa, kamulaştırma hâkimi devre karar verir ve bedeli belirler (L. 152-2, L. 311-2 ve Fransız İmar Kanunu (Code de l'urbanisme) L. 230-3 maddeleri).
Esnaf bakımından tazminat, gerçekten uğranılan zarara göre belirlenir. Yargıtay bunu ilke olarak koyar: “Tahliye edilen işletmeci, kamulaştırma tedbirinin sonucu olan ticari aksaklığın tazminini, bunun işletmenin toplam değerinin tahsisi ve yeniden yatırım tazminatıyla tazmin edilen zarardan ayrı olması koşuluyla talep edebilir.” (çevirimiz) Yargıtay ayrıca kısmi tahliyenin, kamulaştırılan alanın dışında sürdürülen faaliyeti de etkileyebileceğini ekler; bu başlıkta hiçbir tazminat vermeyen kararı bozmuştur (Cass. 3e civ., 4 juillet 2024, n° 23-15.027). Paris istinaf mahkemesi, tahliye edilen bir eczane için toplam tazminatı 1 651 843 euro olarak belirlemiş ve olayın özelliklerine bakarak ticari aksaklık için “son üç yılın ortalama cirosunun 15 günü olan olağan yöntemi” (çevirimiz) esas almıştır (CA Paris, pôle 4, ch. 7, 12 décembre 2024, n° 23/04939).
Devirden sonra geri devir hakkı açık kalır: taşınmaz, kamulaştırma kararından itibaren beş yıl içinde öngörülen amaca tahsis edilmemişse veya bu amaca tahsis edilmekten çıkmışsa, eski mal sahipleri veya külli halefleri, yeni bir kamu yararı kararı olmadıkça otuz yıl boyunca geri devrini (rétrocession) talep edebilir (L. 421-1 maddesi). Yargıtay, olası bir feragatin zamanını açıklığa kavuşturmuştur: “Kamulaştırılan kişi, koruyucu kamu düzenine ilişkin olan geri devir hakkından, bu hak doğduktan sonra feragat edebilir.” (çevirimiz) Hak, mal öngörülen amaca tahsis edilmemişse kararın üzerinden beş yıl geçince, gerçekleştirilen proje kamu yararı ilan edilen projeyle bağdaşmıyorsa daha önce doğar; bu tarihten önce kararlaştırılan feragatin hiçbir etkisi yoktur (Cass. 3e civ., 19 janvier 2022, n° 20-19.351). Yargıtay süreler konusunda katıdır: dava, kamulaştıran idarenin ret kararının tebliğinden itibaren iki ay içinde ve kararın üzerinden otuz yıl geçmeden açılmalıdır; ön başvuru otuz yıllık zamanaşımını kesmez; eski mal sahipleri davayı kaybetmiştir (Cass. 3e civ., 19 septembre 2024, n° 23-20.053).
Ticari kira sözleşmesi, kamulaştırma dışında kendi kurallarına tabidir: ticari kira sözleşmesi sayfamıza bakın. Yerel yönetim şufa hakkıyla (préemption) edinim yaptığında, bedel anlaşma olmazsa kamulaştırma mahkemesince, yeniden yatırım tazminatı olmaksızın belirlenir (İmar Kanunu L. 213-4 maddesi): şufa hakkı sayfamıza bakın.
SSS
Sıkça sorulan sorular
Yürürlükteki metinlere ve doğrulanmış kararlara dayanan on dört ayrıntılı yanıt.
Kamulaştırma avukatı ne yapar ve ona ne zaman başvurulmalıdır?
Proje somutlaştığı anda devreye girer: kamu soruşturmasının açılması, bir arazi operatörünün ilk teması, bir işlemin tebliği. Kamulaştırma, ancak “bir soruşturmanın ardından önceden ve usulüne uygun biçimde tespit edilmiş” bir kamu yararına cevap veriyorsa, parseller çekişmeli usulle belirlendikten ve mal sahipleri araştırıldıktan sonra karara bağlanabilir (Fransız Kamulaştırma Kanunu'nun L. 1 maddesi) (çevirimiz). Kamulaştıran idare tekliflerini bu soruşturmanın açılmasından itibaren tebliğ edebilir (R. 311-4 maddesi) ve ilgilinin kabul etmek veya talebini rakamlandırmak için bir ayı vardır (R. 311-5 maddesi).
İki çalışma alanı açılır. İdari yargı önünde kamu yararı kararına ve devredilebilirlik kararına, yayımlarından veya tebliğlerinden itibaren iki ay içinde itiraz edilir (İdari Yargı Kanunu R. 421-1 maddesi). Kamulaştırma hâkimi önünde tazminat yazılı savunmalarla tartışılır ve taraflar avukat tutmak zorundadır (Kamulaştırma Kanunu R. 311-9 maddesi).
Hukuk bürosu usulün hukuka uygunluğunu denetler, malı sizinle birlikte değerler, teklife yanıtı ve yazılı savunmaları hazırlar, yerinde keşifte hazır bulunur ve gerekirse rızaen devir için müzakere eder. İşlemi yürüten yerel yönetimlere ve proje geliştiricilere de danışmanlık verir. Paris'te kamulaştırma hakkındaki yazımıza bakın.
Kamu yararı kararına itiraz edilebilir mi?
Evet; idare mahkemesinde, kararın yayımından veya tebliğinden itibaren iki ay içinde açılan davayla (İdari Yargı Kanunu R. 421-1 maddesi). Devredilebilirlik kararına da aynı şekilde itiraz edilir; davacı bu durumda kamu yararı kararının uzatılmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürebilir; bu uzatma, kamu yararı kararı ve devredilebilirlik kararıyla birlikte tek bir karmaşık işlem oluşturur (CE, 12 octobre 2018, n° 417016).
İtiraz sebepleri usule ve esasa ilişkindir. Usul bakımından: soruşturmanın düzenliliği (Kamulaştırma Kanunu L. 110-1 maddesi), soruşturmanın kapanışı ile ilan arasındaki bir yıllık süre (L. 121-2 maddesi), geçerlilik süresi ve uzatma (L. 121-4 ve L. 121-5 maddeleri). Esas bakımından: Danıştay, kamu yararını ancak özel mülkiyete verilen zarar, mali maliyet ve diğer sakıncalar işlemin yararına göre aşırı değilse kabul eder. Temyiz mercii sıfatıyla Danıştay, maliyeti ve peyzaja verdiği zarar aşırı olan bir yol projesine ilişkin kamu yararı kararını iptal eden ve ayrıca soruşturma komiserinin basında dile getirdiği taraflı tutumu da dikkate alan idari istinaf mahkemesinin değerlendirmesini onamıştır (CE, 28 juin 2021, n° 434150).
İtirazın yararı dosyaya bağlıdır: işlemi düşürebilir veya müzakerede ağırlık taşıyabilir. İdare mahkemesi tazminatı belirlemez; bu yalnızca kamulaştırma hâkiminin görevidir. Kamu hukuku sayfamıza bakın.
Kamu yararı kararı, kamulaştırma kararından sonra iptal edilirse kamulaştırma ne olur?
Kamu yararı kararının veya devredilebilirlik kararının idare mahkemesince kesin olarak iptali hâlinde, kamulaştırılan her kişi, mülkiyetin devrine ilişkin kararın hukuki dayanaktan yoksun olduğunun kamulaştırma hâkimince tespitini ve iptalini isteyebilir; hâkim ardından sonuçlar hakkında karar verir (Fransız Kamulaştırma Kanunu L. 223-2 maddesi).
Süre kısadır. Kamulaştırılan kişi, kesin iptal kararının tebliğinden itibaren iki ay içinde, kabul edilemezlik yaptırımıyla; idari yargıda taraf değilse kamulaştıran idarenin kendisine göndermesi gereken bilgiden itibaren iki ay içinde hâkime başvurur (R. 223-2 ve R. 223-3 maddeleri). Dosya, iptal kararını, kamulaştırma kararını ve varsa tazminatları belirleyen kararı kapsar (R. 223-1 maddesi). Mal iade edilebiliyorsa hâkim, kamulaştırılan kişiye dönecek olanı ve onun geri vermesi gereken tutarları belirler; aksi hâlde dava tazminatla sonuçlanır (R. 223-6 maddesi).
Yalnızca ileride gerçekleşecek bir iptal, artık kararın hukuki dayanağı yitirmesi nedeniyle bozulmasının istenmesine olanak vermez. Yargıtay, “kamu yararı kararının veya devredilebilirlik kararının ileride iptal edilmesinin, kamulaştırma kararının hukuki dayanağını yitirmesi nedeniyle bozulması sonucunu doğurmadığına” hükmeder (çevirimiz) (Cass. 3e civ., 16 janvier 2025, n° 23-21.174); kural, bu karardan önce tebliğ edilmiş kesin bir iptal bulunmadıkça derhal uygulanır ve kamulaştırılan kişi L. 223-2 maddesindeki yolu izler. O davada kesin iptal bulunmadığından bu sebep kabul edilemez bulunmuş ve temyiz başvuruları reddedilmiştir. Karar, yetkisizlik, yetki aşımı veya şekil eksikliği nedeniyle temyiz yoluyla hâlâ ileri sürülebilir (L. 223-1 maddesi).
Kamulaştıran idarenin teklifini aldım: hangi sürede ve nasıl yanıt vermeliyim?
Tebliğden itibaren bir ay içinde, yazılı olarak: ya kabul edersiniz ya da talebinizin ayrıntılı tutarını bildirirsiniz. Teklif, asıl tazminatı, ayni teklifleri ve fer'i tazminatların her birini ayırmalıdır (Kamulaştırma Kanunu R. 311-5 maddesi). Bu ay içinde anlaşma sağlanamazsa daha özenli taraf hâkime başvurabilir (R. 311-9 maddesi). Kamulaştıran idare hiçbir teklif tebliğ etmezse, devredilebilirlik kararı verildikten sonra her ilgili onu uyarabilir (R. 311-7 maddesi).
Yanıtın içeriği süresi kadar önemlidir. Hâkim, tarafların taleplerinin sınırları içinde karar verir (R. 311-22 maddesi) ve Yargıtay bundan açık bir sonuç çıkarır: kamulaştırılan kişi bir talepte bulunmuşsa “hâkim, hükûmet komiserinin önerisi bundan yüksek olsa bile, bu talebin tutarını aşarak karar veremez” (çevirimiz) (Cass. 3e civ., 9 octobre 2025, n° 24-12.637). Çok düşük rakamlandırılmış bir talep bu nedenle tazminatın üst sınırını belirleyebilir.
Rakamlandırma için vergi idaresi, talep eden kamulaştırılanlara son beş yıldaki devirlerde beyan edilen arsa değerlerini masrafsız olarak iletir (L. 322-10 maddesi). Hukuk bürosu bu emsalleri toplar; malın durumunu, yüzölçümünü, kira durumunu ve nitelendirilmesini inceler, ardından her tazminat kalemini ayrıntılandıran ve aynı ay içinde yapılması gereken mülkün tamamının kamulaştırılması talebini saklı tutan bir yanıt hazırlar (R. 242-1 maddesi).
Kamulaştırma hâkimi önündeki usul nasıl işler?
Usul yazılıdır ve hızlıdır. Hâkime, malların bulunduğu yerin mahkemesinin kalem müdürlüğüne verilen yazılı savunmayla başvurulur ve taraflar avukat tutmak zorundadır (Kamulaştırma Kanunu R. 311-9 maddesi). Davalının cevap dilekçesini tebliğ etmek için altı haftası vardır (R. 311-11 maddesi). Her yazılı savunma, sebepleri açıklar, belgeleri ekler ve asıl tazminat ile her fer'i tazminat için talep edilen veya teklif edilen tutarı belirtir (R. 311-12 maddesi).
Hâkim ardından, iki ay içinde ama altı haftalık sürenin dolmasından sonra yapılacak yerinde keşfin tarihini kararla belirler (R. 311-14 maddesi). Taraflara en az on beş gün önceden haber verilir ve keşif onların huzurunda yapılır (R. 311-15 maddesi). Hükûmet komiseri, görüşünü keşiften en az sekiz gün önce, kabul edilemezlik yaptırımıyla, dayandığı emsal kayıtlarıyla birlikte tebliğ eder (R. 311-16 maddesi). Açık duruşma keşfi izler (R. 311-18 maddesi); taraflar orada yalnızca yazılı savunmalarındaki unsurları geliştirebilir (R. 311-20 maddesi). Değerlemesi zor bir mal için hâkim bilirkişi atayabilir (R. 322-1 maddesi).
İlk derece yargılama giderlerini kamulaştıran idare tek başına karşılar (L. 312-1 maddesi). Hukuk bürosu keşfi bir duruşma gibi hazırlar: plan, fotoğraflar, açıklamalı emsaller, hükûmet komiserinin görüşüne yazılı yanıt. Yargısal aşama hakkındaki yazımıza bakın.
Asıl tazminat nasıl hesaplanır?
Malın kaybını karşılar ve genel bir ilke çerçevesinde belirlenir: tazminatlar, kamulaştırmanın yol açtığı doğrudan, maddi ve kesin zararın tamamını kapsar (Fransız Kamulaştırma Kanunu L. 321-1 maddesi). Hâkim, malın niteliğini kararın tarihindeki hâliyle esas alır (L. 322-1 maddesi) ve ilk derece kararının tarihindeki değerle takdir eder; inşaat arsalarına ilişkin kurallar saklı kalmak üzere, özel referans tarihleri dışında yalnızca soruşturmanın açılmasından bir yıl önceki fiilî kullanımı dikkate alır ve işlemin duyurulmasından kaynaklanan değer artışlarını göz ardı eder (L. 322-2 maddesi).
Değerleme, devir senetlerinden elde edilen emsal kayıtlarına dayanır; hükûmet komiseri bunları görüşünde belirtmek zorundadır (R. 311-16 maddesi). Hâkim, işlemin çevresinde rızaen yapılan anlaşmaları dikkate alır ve bunlar mal sahiplerinin ve yüzölçümlerinin yeterli bir bölümünü kapsıyorsa temel alır (L. 322-8 maddesi). Beş yıldan kısa süre önceki bir devir, kesinleşmiş bir vergi değerlemesine veya daha düşük bir beyana konu olmuşsa, bu takdirin piyasadaki gelişmeyi doğru yansıtmadığı kanıtlanmadıkça hâkim idarenin takdirini aşamaz (L. 322-9 maddesi). Güvenlik veya halk sağlığı zabıta tedbiriyle öngörülen ve yapılmamış işlerin maliyeti düşülür; ancak tazminat çıplak arsanın değerinin altına inemez (L. 322-7 maddesi).
İki karar sınırları aydınlatır. Kısmi kamulaştırmada nitelendirme “kamulaştırılan kısmın ayrıldığı parselin tamamına göre” yapılır (çevirimiz) (Cass. 3e civ., 6 mars 2025, n° 23-22.427). Buna karşılık, inşaata izin verilmeyen bir parseldeki usulsüz yapı, hukuken korunan bir hak bulunmadığından tazmin edilmez (Cass. 3e civ., 15 février 2024, n° 22-16.460).
Arsam inşaat arsası olarak nitelendirilebilir mi?
Nitelendirme değer bakımından belirleyicidir. Bu nitelik, soruşturmanın açılmasından bir yıl önce hem imar belgesinde inşaata açık olarak gösterilen bir sektörde (belge yoksa belediyenin hâlihazırda kentleşmiş bir kısmında) bulunan, hem de hemen yakınında bulunan ve yapılaşma kapasitesine uygun boyutlu bir erişim yolu, elektrik şebekesi, içme suyu şebekesi ve kurallar gerektiriyorsa kanalizasyon şebekesiyle fiilen hizmet verilen arsalara ayrılmıştır (Fransız Kamulaştırma Kanunu L. 322-3 maddesi). Aksi hâlde arsa yalnızca fiilî kullanımına göre değerlenir.
İspat tartışmalıdır. Bütünleşik bir planlama işlemine ayrılmış bir bölgede şebekelerin boyutu bölgenin tamamına göre değerlendirilir ve Yargıtay, yalnızca bu boyut tartışmalıysa “bu bölgenin planlamasından sorumlu olan ve Kamulaştırma Kanunu'nun R. 112-5 maddesinde belirtilen dosyadaki bilgilere tek başına sahip olan kamulaştıran idarenin bu yetersizliği ispat etmesi gerekir” (çevirimiz) kanaatindedir; belediyeye karşı inşaat arsası nitelendirmesini korumuştur (Cass. 3e civ., 8 janvier 2026, n° 24-22.726).
Değerleme ardından, kamulaştıran idarenin hileli bir kastı yoksa, referans tarihindeki yasal ve fiilî yapılaşma olanaklarını ve irtifak haklarını dikkate alır (L. 322-4 maddesi). Rezerve edilmiş bir alandaki arsa, artık o alana dahil değilmiş gibi değerlenir (L. 322-6 maddesi). Hukuk bürosu, imar ve altyapı bağlantısı durumunu doğru tarih itibarıyla, belgelerle birlikte yeniden oluşturur.
Hangi fer'i tazminatlar alınabilir?
Kamulaştırmanın yol açtığı doğrudan, maddi ve kesin bir zararı karşılayan her tazminat (Fransız Kamulaştırma Kanunu L. 321-1 maddesi). Karar, bunları asıl tazminattan ayırır ve dayanaklarını belirtir (L. 321-3 maddesi); teklifler de aynısını yapmak zorundadır (R. 311-5 maddesi).
En sık görüleni yeniden yatırım tazminatıdır: yeniden satın almaya bağlı vergi avantajları da hesaba katılarak, asıl tazminata eşit bir bedelle aynı nitelikte bir mal edinmek için olağan olarak yapılan her türlü gideri karşılar; ancak mal kamu yararı kararından önceki altı ay içinde bilinen biçimde satış amacına ayrılmışsa veya satışa çıkarılmışsa ödenmez (R. 322-5 maddesi). Paris istinaf mahkemesi bu tazminatı vermiş, “malın, yukarıda anılan Kamulaştırma Kanunu'nun R. 322-5 maddesi anlamında bilinen biçimde satışa ayrıldığı da kanıtlanmış değildir” (çevirimiz) tespitini yapmış ve bir gayrimenkul grubu için 422 800 euro olarak belirlemiştir (CA Paris, pôle 4, ch. 7, 8 janvier 2026, n° 24/08024).
Olaya göre bunlara, alacaklıların itirazlarına rağmen ödenen taşınma giderleri (L. 323-1 maddesi), yeniden yerleşme giderleri, bir işletme için ticari aksaklık veya stok kaybı eklenir. Paris istinaf mahkemesi bu çerçevede tahliye edilen bir eczaneye ticari aksaklık, maaş ve giderlerdeki kayıp, stoklar ve işten çıkarmalar başlıklarında tazminat vermiştir (CA Paris, pôle 4, ch. 7, 12 décembre 2024, n° 23/04939). Kamu yararı kararının, asıl mülkiyetten kamulaştırılan alanların çıkarılmasını öngördüğü kat mülkiyetli bir taşınmaz için hâkim, bu çıkarmanın sonuçlarına ilişkin tazminatları da belirler (L. 122-6 ve L. 321-4 maddeleri). Hâkim yalnızca talep edilen hakkında karar verdiğinden (R. 311-22 maddesi), hukuk bürosu zarar kalemlerinin listesini teklife verilen yanıttan itibaren çıkarır.
Kamulaştırılan bir binada kiracı veya esnafım: haklarım nelerdir?
Mal sahibinin tazminatından ayrı bir tazminat hakkınız vardır (Fransız Kamulaştırma Kanunu L. 321-2 maddesi). Mal sahibi sizi kamulaştıran idareye bildirmek zorundadır (L. 311-2 maddesi). Beklemeden kendiniz de bildirimde bulunun: mal sahibi olmayan ve mal sahipleri tarafından da bildirilmeyen diğer ilgililer, toplu ilandan sonra kendilerini göstermezlerse her türlü tazminat hakkını kaybeder (L. 311-3 maddesi).
Esnaf, zanaatkâr veya sanayici için kamulaştıran idare, tazminat yerine aynı yerleşim alanında eşdeğer bir yer önerebilir; bu durumda kiracı, taşınma tazminatına ek olarak kullanımdan yoksun kalmasını karşılayan bir tazminat alabilir; eşdeğerliğe ilişkin uyuşmazlıkları hâkim çözer (L. 322-12 maddesi). Aksi hâlde tazminat, doğrudan, maddi ve kesin zararın tamamını karşılar (L. 321-1 maddesi); önce işletmenin kaybından başlanır. Yargıtay, ayrı bir ticari aksaklığın, kısmi tahliyede de olsa, işletmecinin bunu ispat etmesi koşuluyla tazminini kabul eder; bunu reddeden kararı bozmuştur (Cass. 3e civ., 4 juillet 2024, n° 23-15.027). Paris istinaf mahkemesi, tahliye edilen bir eczanenin tazminatını 1 651 843 euro olarak belirlemiş ve olayın özelliklerine bakarak işletmeci şirketin “maaş ve giderlerdeki kayıp nedeniyle tazmin edilmesi gerektiğini” (çevirimiz) de kabul etmiştir (CA Paris, pôle 4, ch. 7, 12 décembre 2024, n° 23/04939).
Ticari, zanaat, sanayi veya tarım kiracıları ve kullanıcıları, L. 323-3 maddesindeki koşullarda tekliflerin yüzde 50'si tutarında avans alabilir. Düşük gelirli malik-kullanıcıların yeniden iskânda öncelik hakkı vardır (L. 423-1 maddesi). Ticari kira sözleşmesi sayfamıza da bakın.
Malımın yalnızca bir kısmı kamulaştırılıyor: mülkün tamamının kamulaştırılmasını isteyebilir miyim?
Kanunda öngörülen durumlarda, takdir yetkisi olan hâkimden isteyebilirsiniz. Kamulaştırma yapılı bir taşınmazın yalnızca bir bölümüne ilişkinse ve kalan kısım artık olağan koşullarda kullanılamıyorsa, kamulaştırılan kişi hâkimden mülkün tamamının kamulaştırılmasını isteyebilir; mal sahibinin hemen bitişiğinde başka arsası yoksa ve kalan alan on arın altındaysa, yüzölçümünün dörtte birine inmiş boş bir arsa parseli için de aynı şey geçerlidir (Fransız Kamulaştırma Kanunu L. 242-1 maddesi). Talep kabul edilirse hâkim, kamulaştırma tazminatını ve ek olarak edinilen kısmın bedelini belirler (L. 242-2 maddesi). Mülkün tamamının kamulaştırılmasına ilişkin diğer durumlar, olağan koşullarda işletilmesi imkânsız hâle gelen veya yapısı bozulan tarım parsellerini ve işletmelerini kapsar (L. 242-3 ve L. 242-4 maddeleri).
Süre, tekliflerin tebliğinden itibaren bir aydır (R. 242-1 maddesi) ve tebligatlar bunu hatırlatmak zorundadır (R. 311-5 maddesi). Bu nedenle talep, teklife verilen yanıtla aynı anda hazırlanır; kısmi kamulaştırmanın diğer sonuçları, doğrudan, maddi ve kesin zarar kapsamında rakamlandırılır (L. 321-1 maddesi).
Kısmi kamulaştırma, daha en başta izlenmelidir. Yargıtay, bölünmeden doğan parselleri belirleyen önceden bir ölçü belgesi olmaksızın kısmi kamulaştırmaya karar veren bir kararı bozmuştur: “Karar bu nedenle iptalini gerektiren bir şekil eksikliğiyle malûldür.” (çevirimiz) (Cass. 3e civ., 28 mai 2025, n° 23-19.940). Değerleme bakımından arsanın nitelendirilmesi, yalnızca kamulaştırılan kısma göre değil, asıl parselin tamamına göre yapılır (Cass. 3e civ., 6 mars 2025, n° 23-22.427). Hukuk bürosu, teklife yanıt vermeden önce parsel durum tablosunu, bölünmeyi ve geri kalan arsanın kullanımını inceler.
Mülkten ne zaman çıkmak gerekir ve tazminat ne zaman ödenir?
Kamulaştırma kararı, kamulaştıran idareyi zilyetliğe geçirir; ancak idarenin tazminatı ödemiş olması, ödemeye engel bulunması veya ret hâlinde tazminatı depo etmiş olması ya da yeni bir yer önerisinin kabul edilmiş veya onaylanmış olması koşuluyla (Fransız Kamulaştırma Kanunu L. 222-1 maddesi). Kullanıcılar, bu ödemeden, depodan veya kabulden itibaren bir ay içinde yeri boşaltmak zorundadır; bu süre hâkim tarafından bile değiştirilemez ve tahliye ardından takip edilebilir (L. 231-1 maddesi).
Tazminatları belirleyen karara karşı istinaf, icrayı durdurmaz; ancak kamulaştırma kararı kesinleşmeden verilen karar, mülkiyet devrinden önce icra edilemez (R. 311-25 maddesi). Bu arada, konut veya mesleki işyerinde oturan mal sahipleri, hâkime başvurulduktan ve karar verildikten sonra kamulaştıran idarenin tekliflerinin yüzde 50'si tutarında, teklifler idarenin takdirini aşıyorsa bu takdirin yüzde 50'siyle sınırlı bir avans alabilir; kamulaştıran idare yeniden iskân veya yeniden yerleşmeyi sağlıyorsa bu geçerli değildir (L. 323-3 maddesi).
Kesinleşmiş bir kararla belirlenen tazminat bir yıl içinde ne ödenmiş ne de depo edilmişse, kamulaştırılan kişi tutarın yeniden belirlenmesini isteyebilir (L. 323-4 maddesi). Hukuk bürosu bu tarihleri izler ve bu hakları kamulaştıran idareye karşı ileri sürer.
Tazminatı belirleyen karara karşı nasıl istinafa gidilir?
İstinaf başvurusu, taraflarca veya hükûmet komiseri tarafından, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde, kararın bir örneğiyle birlikte istinaf mahkemesinin kalem müdürlüğüne yapılan veya iadeli taahhütlü mektupla gönderilen beyanla yapılır (Fransız Kamulaştırma Kanunu R. 311-24 maddesi). Kararın icrasını durdurmaz (R. 311-25 maddesi).
Yazılı savunma süreleri re'sen uygulanır. 1 Ekim 2026'dan beri yürürlükte olan metne göre istinaf eden, savunmasını diğer tarafların avukatlarına tebliğ eder ve bir nüshasını istinaf beyanından itibaren üç ay içinde kalem müdürlüğüne verir; aksi hâlde başvuru düşer; karşı taraf bu tebliğden itibaren üç ay içinde, kabul edilemezlik yaptırımıyla yanıt verir ve aynı sürede katılma yoluyla istinafını yapar; hükûmet komiseri aynı sürede ve aynı yaptırımla görüşünü sunar (R. 311-26 maddesi). Belgeler yazılı savunmalarla aynı anda paylaşılır. Taraflar avukat tutmak zorundadır (R. 311-27 maddesi) ve mahkeme yazılı savunmalara göre karar verir (R. 311-28 maddesi).
İstinaf mahkemesi önünde de mallar ilk derece kararının tarihindeki değerle takdir edilir (L. 322-2 maddesi) ve taleplerin sınırı uygulanır (R. 311-22 maddesi). İstinaf bu nedenle kararın okunmasından itibaren hazırlanır: reddedilen zarar kalemleri, göz ardı edilen emsaller, tarih veya nitelendirme hataları. Hukuk bürosu savunmayı süresi içinde yazar ve kamulaştıran idarenin ile hükûmet komiserinin savunmalarına yanıt verir.
Proje gerçekleştirilmedi: kamulaştırılan malım geri alınabilir mi?
Evet, geri devir hakkıyla. Taşınmaz, kamulaştırma kararından itibaren beş yıl içinde öngörülen amaca tahsis edilmemişse veya bu amaca tahsis edilmekten çıkmışsa, eski mal sahipleri veya külli halefleri, yeni bir kamu yararı kararı gerekmediği sürece, karardan itibaren otuz yıl boyunca geri devrini talep edebilir (Fransız Kamulaştırma Kanunu L. 421-1 maddesi). Bedel kamulaştırma kurallarına göre takdir edilir ve geri satın alma, bedelin belirlenmesinden itibaren bir ay içinde imzalanıp ödenmelidir; aksi hâlde hak düşer (L. 421-2 ve L. 421-3 maddeleri).
Usul, önce kamulaştıran idareye başvuru yapılmasını, ardından uyuşmazlık talep edenin hakkına ilişkinse, retin tebliğinden itibaren iki ay içinde, hak düşürücü sürede adli yargı ilk derece mahkemesinde (tribunal judiciaire) dava açılmasını gerektirir (R. 421-6 maddesi). Yargıtay bunu katı biçimde uygular: “geri devir için açılacak adli dava, idari ret kararının tebliğinin alınmasından itibaren iki ay içinde ve kamulaştırma kararından itibaren otuz yıl içinde açılmalıdır” (çevirimiz); ön başvuru ikinci süreyi kesmez; eski mal sahipleri davayı kaybetmiştir (Cass. 3e civ., 19 septembre 2024, n° 23-20.053).
Çok erken imzalanan bir feragat geçerli değildir: hak ancak doğduktan sonra terk edilebilir (Cass. 3e civ., 19 janvier 2022, n° 20-19.351). Kamulaştıran idare satmaya karar verdiğinde geri devri önermek zorundadır; eski mal sahipleri belirlenmişse iki ay sessiz kalmak feragat sayılır (R. 421-1 ve R. 421-3 maddeleri), aksi hâlde bir ilan yayımlanır ve hak, hak düşürücü sürede, üç ay içinde beyan edilir (R. 421-4 ve R. 421-5 maddeleri).
Kamulaştırma avukatının ücreti nedir?
Acil durum veya mücbir sebep dışında, ücretler 31 Aralık 1971 tarihli kanunun (loi du 31 décembre 1971) 10. maddesi uyarınca yazılı bir sözleşmeye bağlanır: taahhüt altına girmeden önce görevin neyi kapsadığını ve ne kadara mal olacağını bilirsiniz. Bu sözleşme, öngörülebilir işlemleri kapsayan ücretlerin tutarını veya belirlenme yöntemini, ayrıca öngörülen masrafları ve harcamaları belirtir. Götürü ücret, ilgili belgelerin incelenmesinden sonra belirlenir: kamu yararı kararı, devredilebilirlik kararı, kamulaştıran idarenin teklifi, mülkiyet senedi veya kira sözleşmesi, emsal satış kayıtları.
Hukuk bürosu aşama başına götürü ücreti tercih eder: usulün incelenmesi, kamu yararı kararına veya devredilebilirlik kararına itiraz, teklife yanıt ve uzlaşmayla müzakere, kamulaştırma hâkimi önünde yazılı savunma ve yerinde keşif, istinaf, geri devir. Bilirkişi giderleri ücretlere eklenir. Her yeni görev için bir ek sözleşme yapılır; beklenmedik bir faturalandırma olmaz. Kamulaştırma hâkimi önünde ilk derece yargılama giderlerini kamulaştıran idare tek başına karşılar (Fransız Kamulaştırma Kanunu L. 312-1 maddesi); avukatın serbestçe kararlaştırılan ücretleri bunlara dahil değildir, çünkü avukat ücretleri yargılama giderlerine yalnızca düzenlemeye tabi olduğu ölçüde girer (Fransız Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Code de procédure civile) madde 695).
Belgelere dayalı ilk görüş için, bu sayfadaki form üzerinden yapılan, KDV dahil 80 € tutarındaki dosyanın ön incelemesi, 24 iş saati içinde ilk yazılı analizle sonuçlanır. İlk görüşme: +33 6 89 11 34 45.
Kaynaklar
Resmî metinler ve ilgili sayfalar
Bu sayfanın kaynakları (31 Ekim 2026 tarihinde doğrulanmıştır) ve hukuk bürosunun ilgili çalışma alanları.
Resmî metinler
- L. 1, L. 110-1 ve L. 112-1 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): kamulaştırma koşulları, kamu soruşturması
- L. 121-1, L. 121-2, L. 121-4 ve L. 121-5 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): kamu yararı kararı, süreler, uzatma
- L. 132-1 maddesi (Fransız Kamulaştırma Kanunu): devredilebilirlik kararı
- L. 211-1, L. 220-1, L. 221-1, L. 222-1, L. 222-2 ve L. 222-3 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): kamulaştırma hâkimi, kamulaştırma kararı, devrin etkileri
- L. 223-1, L. 223-2, R. 223-1, R. 223-2, R. 223-3 ve R. 223-6 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): karara karşı temyiz başvurusu, hukuki dayanağın yitirilmesi
- L. 231-1, L. 323-1, L. 323-3 ve L. 323-4 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): zilyetliğin alınması, ödeme, avans
- L. 241-1, L. 241-2, L. 242-1, L. 242-2 ve R. 242-1 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): satın alma talebi, mülkün tamamının kamulaştırılması
- L. 311-1, L. 311-2, L. 311-3, L. 311-4, L. 311-5, L. 311-6, L. 311-7 ve L. 312-1 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): teklifler, ilgililer, hâkime başvuru, yargılama giderleri
- R. 311-1, R. 311-4, R. 311-5, R. 311-7, R. 311-9, R. 311-11 ve R. 311-12 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): tebligatlar, teklifler, yazılı savunmalar, avukat
- R. 311-14, R. 311-15, R. 311-16, R. 311-18, R. 311-20, R. 311-21 ve R. 311-22 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): yerinde keşif, hükûmet komiseri, duruşma
- R. 311-24, R. 311-25, R. 311-26, R. 311-27 ve R. 311-28 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): istinaf
- L. 321-1, L. 321-2, L. 321-3 ve L. 321-4 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): tam tazminat, ayrı tazminatlar, kamulaştırılan alanın çıkarılması
- L. 322-1, L. 322-2, L. 322-3, L. 322-4, L. 322-6, L. 322-7, L. 322-8, L. 322-9, L. 322-10 ve L. 322-12 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): değerleme kuralları, inşaat arsası, rezerve edilmiş alan, eşdeğer yer
- R. 322-1 ve R. 322-5 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): bilirkişi incelemesi, yeniden yatırım tazminatı
- L. 421-1, L. 421-2, L. 421-3, R. 421-1, R. 421-3 ve R. 421-6 maddeleri (Fransız Kamulaştırma Kanunu): geri devir
- L. 423-1 maddesi (Fransız Kamulaştırma Kanunu): yeniden iskânda öncelik
- L. 152-2, L. 213-4, L. 230-1, L. 230-3 ve L. 311-2 maddeleri (Fransız İmar Kanunu): satın alma talep hakları, şufa bedeli
- Fransız İdari Yargı Kanunu R. 421-1 maddesi: iki aylık başvuru süresi
- 31 Aralık 1971 tarihli ve 71-1130 sayılı kanunun (loi n° 71-1130 du 31 décembre 1971) 10. maddesi: ücret sözleşmesi
Anılan kararlar
- CE, 28 juin 2021, n° 434150: kamu yararının maliyet-yarar dengesi, soruşturma komiserinin tarafsızlığı
- CE, 12 octobre 2018, n° 417016: karmaşık işlem, devredilebilirliğe karşı ileri sürülen uzatma (kanun yararına iptal)
- Cass. 3e civ., 9 avril 2026, n° 24-17.155: hükümsüz hâle gelmiş kamu yararı kararı, devrin reddedilmesi
- Cass. 3e civ., 28 mai 2025, n° 23-19.940: şekil eksikliği nedeniyle iptal edilen karar
- Cass. 3e civ., 16 janvier 2025, n° 23-21.174: hukuki dayanağın yitirilmesi, L. 223-2 maddesindeki yol
- Cass. 3e civ., 9 octobre 2025, n° 24-12.637: taleplerin sınırı ve hükûmet komiseri
- Cass. 3e civ., 6 mars 2025, n° 23-22.427: kısmi kamulaştırma, parselin tamamına göre değerlendirme
- Cass. 3e civ., 8 janvier 2026, n° 24-22.726: inşaat arsası, şebekelerin yetersizliğinin ispatı
- Cass. 3e civ., 15 février 2024, n° 22-16.460: usulsüz yapı için tazminat verilmemesi
- CA Paris, pôle 4, ch. 7, 8 janvier 2026, n° 24/08024: yeniden yatırım tazminatı, satış amacına ayrılmamış mal
- Cass. 3e civ., 4 juillet 2024, n° 23-15.027: tahliye edilen işletmecinin ticari aksaklığı
- CA Paris, pôle 4, ch. 7, 12 décembre 2024, n° 23/04939: bir eczanenin tahliyesi, fer'i tazminatlar
- Cass. 3e civ., 19 janvier 2022, n° 20-19.351: geri devir hakkından feragat
- Cass. 3e civ., 19 septembre 2024, n° 23-20.053: geri devir davasının süreleri
İlgili konular
Kamulaştırma soruşturması, alınmış bir teklif, savunulacak bir tazminat mı var?
Hukuk bürosu 7/24 kesintisiz ulaşılabilir. Kamu yararı kararını veya soruşturma ilanını, devredilebilirlik kararını, kamulaştıran idarenin teklifini, tapunuzu veya kira sözleşmenizi ve elinizdeki belgeleri iletin: Av. Hassan Kohen usulü, malın nitelendirilmesini ve süreleri inceler, ardından size uygun yolu bildirir: idari yargıda itiraz, teklife yanıt, uzlaşmayla müzakere, kamulaştırma hâkimi önünde yazılı savunma, istinaf veya geri devir.